Pytanie:

Czy należność objęta fakturą z dnia 19.03.2004r. wystawiona przez Spółkę "W" stanowi w Spółce "A" koszt uzyskania przychodu 2004r.?

Stan faktyczny:

W dniu 08.05.2001r. pomiędzy Spółką z o.o. "A" a Spółką z o.o. "H" została zawarta umowa o wykonanie robót na osiedlu mieszkaniowym w budynku 3a.

W dniu 27.08.2001r. Spółka "A" zawarła z podwykonawcą Spółką z o.o. "W" umowę o wykonanie 12 kompletnych przyłączy kanalizacji deszczowej w tym budynku.

W dniu 25.10.2001r. wobec braku środków finansowych główny wykonawca - Spółka "H" - wstrzymała realizację ww. inwestycji.

W dniu 13.12.2001r. Spółka "W" wystawiła dla Spółki "A" fakturę za wykonane prace, jednakże Spółka "A" zwróciła tę fakturę wystawcy stwierdzając, że zobowiązanym do uregulowania należności z niej wynikającej jest S.A. "D" - inwestor.

Spółka "W" wystąpiła do sądu z pozwem przeciwko Spółce "A" o zapłatę należności za wykonane roboty - w dniu 04.02.2004r. Sąd Rejonowy w Słupsku uznał zasadność powództwa Spółki "W" i zobowiązał Spółkę "A" do uregulowania należności wynikających z ww. faktury.

Na podstawie ww. wyroku w dniu 19.03.2004r. Spółka "W" wystawiła dla Spółki "A" nową fakturę za roboty wykonane w 2001r.

Ocena prawna stanu faktycznego:

Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15.02.1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm.) przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych jest dochód, bez względu na rodzaju źródeł przychodów, z jakich ten dochód został osiągnięty; przy czym dochodem, z pewnymi zastrzeżeniami, jest nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym.

Z powyższych unormowań wynika, że dochód w danym roku podatkowym stanowi różnicę między sumą osiągniętych przychodów a sumą kosztów ich uzyskania, które wystąpiły w tym roku. Oznacza to, że między przychodami a kosztami podatkowymi, w określonym przedziale czasowym, powinna zachodzić odpowiednia symetria.

Ustawową definicję kosztów uzyskania przychodów zawiera art. 15 ust. 1 ustawy z 15.02.1992r., który stanowi, że kosztami tymi są koszty poniesione w celu uzyskania przychodów, a odwołując się do art. 7 tej ustawy można sformułować generalną zasadę, zgodnie z którą w danym roku podatkowym są potrącane jedynie koszty poniesione, wiążące się z przychodami tego roku.

W celu zapewnienia współmierności przychodów i związanych z nimi kosztów, ustawodawca w art. 15 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wymienia trzy sytuacje umożliwiające potrącanie kosztów w roku podatkowym, którego dotyczą. W myśl tego przepisu w roku podatkowym w roku podatkowym potrąca się:

1. koszty uzyskania przychodów poniesione w latach poprzednich, lecz dotyczące przychodów danego roku podatkowego.

Są to tzw. wydatki ponoszone "z góry", odnoszące się do okresów przyszłych i nie wiążące się z przychodami roku ich poniesienia. Odliczenie tych wydatków jest możliwe w roku podatkowym, w którym podatnik uzyskał przychód.

2. określone co do rodzaju i kwoty koszty uzyskania przychodów, które zostały zarachowane, chociaż ich jeszcze nie poniesiono, jeżeli odnoszą się do przychodów danego roku podatkowego.

Koszty takie, aby mogły być potrącalne, muszą pozostawać w związku z przychodami danego roku podatkowego, a ponadto muszą być zarachowane.

Pojęcie "zarachowania" nie zostało zdefiniowane w samej ustawie, dlatego też należy odwołać się do potocznego jego znaczenia. Według słownika języka polskiego "zarachować" znaczy tyle co obliczyć, porachować, zaliczyć na poczet czegoś - "Słownik języka polskiego" pod red. M.Szymkowiaka, t. III, Warszawa 1981r., str. 950.

Koszty ustalane wg tej reguły są rozliczane memoriałowo, tj. w roku podatkowym uwzględnia się koszty zarachowane, choćby ich jeszcze nie poniesiono (także przychody z tych źródeł ustala się memoriałowo).

3. koszty niezarachowane dotyczące przychodów danego roku podatkowego potracalne w roku, w którym zostały poniesione.

Brak możliwości zarachowania (udokumentowania) powoduje, że koszty wiążące się z przychodami danego roku podatkowego, nie mogą być w tym roku potrącone. Są one potrącalne w roku, w którym je opłacono, mimo że nie można wykazać ich związku z przychodami tego roku. W ten sposób prawo podatkowe wyłącza odliczenia od przychodu kosztów nieudokumentowanych, stawiając tym samym wymóg potrącania jedynie kosztów określonych co do rozmiarów.

Brak możliwości zarachowania danego wydatku w roku podatkowym, którego wydatek ten dotyczył, musi wynikać z okoliczności obiektywnych, niezależnych od podatnika. A zatem w sytuacji, gdy podatnik nie mógł zarachować danego wydatków, np. przez zapomnienie, zgubienie faktury itp., to nie może tych kosztów potrącić w innym roku niż rok, którego przychodów koszty te dotyczyły. Podatnik może natomiast dokonać korekty zeznania podatkowego za rok podatkowy, w którym powinien był te koszty potrącić.

W świetle powyższych przepisów, gdyby zarachowanie przez Spółkę "A" prawidłowej wysokości ww. wydatku nie było możliwe z przyczyn niezależnych od tej Spółki, to wydatek ten mógłby stanowić koszt uzyskana przychodów dopiero w momencie zapłacenia wynagrodzenia należnego Spółce "W".

Jeżeli natomiast zarachowanie przez Spółkę prawidłowej wysokości tego wydatku nie byłoby możliwe z przyczyn zależnych od Spółki "A", to Spółka ta nie mogłaby tych kosztów potrącić w innym roku niż rok, którego przychodów wydatek ten dotyczyły. Spółka "A" mogłaby natomiast dokonać korekty zeznania podatkowego za rok 2001, tj. za rok w którym powinna była wydatek ten odnieść w ciężar kosztów uzyskania przychodów.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku odmowa uregulowania należności Spółki "A" wynikającej z faktury wystawionej przez Spółkę "W" w dniu 13.12.2001r. nie stanowiła dostatecznej podstawy do anulowania tej faktury. Tym samym brak było podstaw do ponownego udokumentowania - fakturą wystawioną w roku 2004 - faktu wykonania robót przez Spółkę "W", które - jak wynika z wyroku Sądu z 04.02.2004r. - zostały wykonane w roku 2001.

W związku z powyższym wynagrodzenie wypłacone przez Spółkę "A" z tytułu robót wykonanych przez Spółkę "W" w roku 2001 nie może obciążać kosztów uzyskania przychodów Spółki "A" w roku 2004.