Istota interpretacji:

Czy Bank powinien zmienić metodę rozpoznawania kosztu podatkowego z tytułu płaconej prowizji spółce X, porównać wartość niespłaconego portfela kredytów z danego roku z przewidywaną wartością kredytów pozostającą do spłaty na podstawie harmonogramu pierwotnego i przy pomocy tak wyliczonego wskaźnika przeliczyć wartość prowizji przypadającą na poszczególne lata podatkowe, dokonać korekt deklaracji podatkowych za lata 2003 - 2008 z jednoczesnym kierowaniem wniosku o zwrot nadpłaty dla poszczególnych lat, czy kontynuować dotychczasową metodę?

W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny.

W latach 2002 - 2008 Bank współpracował ze spółką X w zakresie pośrednictwa kredytowego.

W ramach zawartej umowy do zadań spółki X należało:

1. pozyskiwanie kredytobiorców / pożyczkobiorców,
2. sporządzanie umów kredytowych,
3. uruchamianie pożyczek gotówkowych przez sieć kas,
4. prowadzenie ewidencji zawartych umów,
5. prowadzenie rejestru rzeczy przewłaszczonych na rzecz Banku,
6. prowadzenie ewidencji spłat,
7. archiwizacja dokumentów,
8. doręczanie odpisów umów lub podpisanych umów kredytobiorcy / pożyczkobiorcy,
9. przygotowanie i doręczenie personalizowanych blankietów spłat rat kredytów lub pożyczek,
10. utrzymywanie kontaktów z kredytobiorcami / pożyczkobiorcami,
11. obsługa reklamacji,
12. prowadzenie czynności wyjaśniających w związku z kredytami lub pożyczkami nieregularnymi,
13. obsługa kart bankomatowych wydawanych przez Bank,
14. uzyskiwanie w imieniu Banku zgody kredytobiorców / pożyczkobiorców na archiwizowanie, przetwarzanie i udostępnianie ich danych osobowych, zgodnie z ustawą w tym zakresie,
15. prowadzenie korespondencji w związku z udzielonymi kredytami.
    
    

Dzięki temu, że spółka X miała zawarte umowy ze sprzedawcami detalicznymi obsługa kredytu / pożyczki odbywała się:

• w ograniczonym czasie,

• w miejscu zakupu,

• przy ograniczonych możliwościach,

co istotnie odróżnia kredyt konsumpcyjny / pożyczkę oferowaną przez Bank za pośrednictwem spółki X od typowych produktów kredytowych.

Z tytułu wykonywania czynności wymienionych powyżej, spółka X otrzymywała miesięczne wynagrodzenie, kalkulowane przy zastosowaniu metody "koszt plus". Podstawę kosztową kalkulacji wynagrodzenia spółki X stanowiły łączne koszty ponoszone przez spółkę w związku ze świadczeniem usług na rzecz Banku. Z uwagi na brak możliwości przypisania płaconego wynagrodzenia do konkretnego kredytu, Bank rozliczał w czasie metodą "portfelową" płaconą prowizję za pośrednictwo kredytowe. Dla portfela kredytów uruchomionych w danym miesiącu wyliczane były wskaźniki w oparciu o pierwotny harmonogram kredytu.

Wzór wyliczeń:

wi= (Si/nk-1#931; Sk) x 100%

gdzie:

wi– wskaźnik amortyzacji prowizji w i-tym okresie sprawozdawczym

i – numer okresu sprawozdawczego (zawiera się w przedziale od 1 do n)

n – długość życia portfela

Si– wynikające z harmonogramu spłat saldo na koniec i-tego okresu

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy Bank powinien zmienić metodę rozpoznawania kosztu podatkowego z tytułu płaconej prowizji spółce X, porównać wartość niespłaconego portfela kredytów z danego roku z przewidywaną wartością kredytów pozostającą do spłaty na podstawie harmonogramu pierwotnego i przy pomocy tak wyliczonego wskaźnika przeliczyć wartość prowizji przypadającą na poszczególne lata podatkowe, dokonać korekt deklaracji podatkowych za lata 2003 - 2008 z jednoczesnym kierowaniem wniosku o zwrot nadpłaty dla poszczególnych lat, czy kontynuować dotychczasową metodę...

Zdaniem Wnioskodawcy, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Z kolei art. 16 ust. 4 stanowi, iż koszty uzyskania przychodów bezpośrednio związane z przychodami, poniesione w latach poprzedzających rok podatkowy oraz w roku podatkowym, są potrącane w tym roku podatkowym, w którym osiągnięte zostały odpowiadające im przychody. Natomiast art. 16 ust. 4e określa, że za dzień poniesienia kosztu uzyskania przychodów uważa się dzień na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymania faktury (rachunku), albo dzień, na który ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku), z wyjątkiem sytuacji, gdy dotyczyłoby to ujętych jako koszty rezerw albo biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów.

Przepisy o rozpoznawaniu kosztów podatkowych generalnie odnoszą się do ich klasyfikacji w dacie poniesienia, tzn. podatnik powinien dokonać klasyfikacji wydatku (KUP / NKUP, pośredni / bezpośredni) w dacie poniesienia i konsekwentnie stosować podejście. Brak natomiast przepisu nakazującego późniejszą weryfikację i ewentualne korekty.

W związku z powyższym, Bank nie powinien zmieniać stosowanej w latach poprzednich metody rozpoznawania kosztu podatkowego. Poza tym, podejście Banku nie uszczupla należności budżetowych i nie wiąże się ze stwierdzeniem w chwili obecnej nadpłat podatku za lata poprzednie.

Wskaźnik wi maleje w każdym z kolejnych miesięcy z uwagi na to, że saldo pozostające do spłaty jest coraz mniejsze, a przez to szacowane przychody, jakie generuje portfel kredytów uruchomiony w danym miesiącu, również ulegają zmniejszeniu.

Jeżeli spłata kredytu następowała wcześniej, bądź kredyt był spisywany z ewidencji bilansowej, Bank nie dokonywał korekty pierwotnych wyliczeń. W związku z powyższym, portfel kredytów uruchomionych w danym miesiącu może już nie istnieć w ewidencji bilansowej, natomiast Bank w dalszym ciągu rozlicza zapłaconą prowizję związaną z uruchomieniem tego portfela.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.

Na wstępie tut. Organ zwraca uwagę, iż określił stanowisko Banku za nieprawidłowe. Jednakże uczynił to z innych względów niż te wykazane przez Bank, co znajduje swoje potwierdzenie w poniższym uzasadnieniu.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.), kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1.

Natomiast ten sam przepis, jednakże w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2006 r., stanowił, iż kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1.

Wydatki ponoszone przez podatników podlegają zatem zaliczeniu do kosztów podatkowych, jeżeli zostały poniesione w celu osiągnięcia przychodów, czyli ich poniesienie ma lub może mieć wpływ na osiągane przez podatnika przychody oraz mają one związek z prowadzoną działalnością. Takimi kosztami mogą być prowizje za pośrednictwo kredytowe płacone przez Bank spółce X.

Dla ustalenia momentu zaliczenia wydatków w ciężar kosztów uzyskania przychodów, podatnik powinien rozpoznać rodzaj powiązania kosztów z przychodami. Koszty podatkowe ponoszone przez podmiot gospodarczy na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych można podzielić na:

• koszty bezpośrednio związane z przychodami (art. 15 ust. 4 - 4c) oraz

• koszty inne niż bezpośrednio związane z przychodami (art. 15 ust. 4d i ust. 4e).
  
  

Za koszty bezpośrednie uznaje się te wydatki, których poniesienie wpływa bezpośrednio na uzyskanie przychodu z danego źródła i są one niezbędne dla osiągnięcia przychodu (tj. są ponoszone w celu osiągnięcia przychodów). Natomiast koszty pośrednie stanowią te wydatki, które ponoszone są w celu zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów, tj. wydatki na funkcjonowanie przedsiębiorstwa, związane z całokształtem działalności. Co do zasady kosztów takich nie można przypisać konkretnym przychodom, jak również ocenić szczegółowo stopnia ich wpływu na uzyskanie przychodów.

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż Bank w latach 2002 – 2008 współpracował ze spółką X w zakresie pośrednictwa kredytowego. Z tytułu wykonywanych przez tę spółkę czynności, Bank wypłacał wynagrodzenie z zastosowaniem metody koszt plus. Podstawę tego wynagrodzenia stanowiły łączne koszty ponoszone przez spółkę X w związku ze świadczeniem tych usług na rzecz Banku. We wniosku wskazano także, iż w związku z brakiem możliwości powiązania płaconego wynagrodzenia do konkretnego kredytu, Bank wynagrodzenie to rozliczał w czasie metodą portfelową, tj. dla portfela kredytów uruchomionych w danym miesiącu, wynagrodzenie wyliczane było w oparciu o pierwotny harmonogram spłaty kredytu.

Odnosząc przytoczone powyżej przepisy prawa podatkowego do opisanego stanu faktycznego, stwierdzić należy, iż wydatki na wynagrodzenie płacone przez Bank spółce X za pośrednictwo kredytowe są kosztem dotyczącym całokształtu Jego działalności. Zatem wydatki te stanowią koszty pośrednie, gdyż brak jest możliwości powiązania ich z konkretnymi przychodami Banku (co potwierdził również Wnioskodawca). Bank nigdy nie ma pewności, czy i w jakim okresie kredyt (udzielony za pośrednictwem spółki X) zostanie przez klienta spłacony, a więc w którym momencie uzyska przychód z tytułu np. odsetek od kredytu. W konsekwencji, w dacie zapłaty przedmiotowego wynagrodzenia nie jest możliwe określenie wartości oraz momentu powstania przychodu z tytułu udzielonego poprzez spółkę X kredytu.

W związku z powyższym, zaprezentowane przez Bank w stanie faktycznym rozliczanie w czasie (na podstawie pierwotnego harmonogramu kredytów) nie powinno mieć miejsca.

Stosownie do art. 15 ust. 4d ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, koszty uzyskania przychodów, inne niż koszty bezpośrednio związane z przychodami, są potrącalne w dacie ich poniesienia. Jeżeli koszty te dotyczą okresu przekraczającego rok podatkowy, a nie jest możliwe określenie, jaka ich część dotyczy danego roku podatkowego, w takim przypadku stanowią koszty uzyskania przychodów proporcjonalnie do długości okresu, którego dotyczą. Natomiast za dzień poniesienia kosztu uzyskania przychodów, z zastrzeżeniem ust. 4a i 4f - 4h, uważa się dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień, na który ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku), z wyjątkiem sytuacji gdy dotyczyłoby to ujętych jako koszty rezerw albo biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów (art. 15 ust. 4e ww. ustawy).

Z uwagi na fakt, iż powyższe przepisy obowiązują od 01.01.2007 r., należy również wskazać na przepis art. 15 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w brzmieniu obowiązującym w latach 2003 – 2006. Regulacja ta stanowiła, iż koszty uzyskania przychodów są potrącalne tylko w tym roku podatkowym, którego dotyczą, tj. są potrącalne także koszty uzyskania poniesione w latach poprzedzających rok podatkowy, lecz dotyczące przychodów roku podatkowego oraz określone co do rodzaju i kwoty koszty uzyskania, które zostały zarachowane, chociaż ich jeszcze nie poniesiono, jeżeli odnoszą się do przychodów danego roku podatkowego, chyba że ich zarachowanie nie było możliwe; w tym przypadku są one potrącalne w roku, w którym zostały poniesione.

Reasumując, wydatki poniesione na wynagrodzenie wypłacone spółce X z tytułu pośrednictwa kredytowego w latach 2007 – 2008 - w myśl art. 15 ust. 1 w związku z art. 15 ust. 4d – 4e ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych - powinny stanowić koszt uzyskania przychodów w dacie ich poniesienia. Natomiast wydatki poniesione przez bank na wypłatę przedmiotowego wynagrodzenia w latach 2003 – 2006 – stosownie do art. 15 ust. 1 w związku z art. 15 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2006 r. - powinny stanowić koszt uzyskania przychodów w dacie ich faktycznego poniesienia, tj. zapłaty.

Zgodnie z art. 81 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), stanowi, iż jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, podatnicy, płatnicy i inkasenci mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację. Skorygowanie deklaracji następuje przez złożenie korygującej deklaracji wraz z dołączonym pisemnym uzasadnieniem przyczyn korekty (art. 81 § 2 ww. ustawy).

Bank w stanie faktycznym wskazał, iż Jego współpraca ze spółką X miała miejsce w latach 2002 – 2008. Jednakże zadane pytanie odnosi się do lat podatkowych 2003 – 2008. Wobec takiego stanu rzeczy, tut. Organ zwraca uwagę na regulację art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którą zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zatem prawo Banku do skorygowania zeznania podatkowego za rok 2002 wygasło z dniem 31.12.2008 r.

Wobec powyższego, Bank winien dokonać korekty kosztów uzyskania przychodów z tytułu przedmiotowego wynagrodzenia w latach 2003 – 2008. Tym samym, Bank zobowiązany jest również dokonać korekty zeznań podatkowych (CIT - 8) za te lata.

Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, ul. Św. Mikołaja 78/79, 50-126 Wrocław po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.

Referencje