|
Chcesz odszukać potrzebne Ci informacje z zakresu stosowania prawa podatkowego
szybciej, wygodniej i pewniej, bez reklam?
|
||||||||||
| Słowa kluczowe: akcja, aport, koszty uzyskania przychodów, podział, środek trwały, udział, wartości niematerialne i prawne | |
| Data: 2009-03-11 | |
![]() Istota interpretacji:Zagadnienie dotyczy skutków poatkowych dla spółki dzielonej w związku z planowaną operacją podziału przez wydzielenie.Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 roku w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Spółki, przedstawione we wniosku z dnia 10 grudnia 2008 r. (data wpływu 15 grudnia 2008 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie skutków podatkowych dla spółki dzielonej w związku z planowaną operacją podziału przez wydzielenie –jest prawidłowe. W dniu 15 grudnia 2008 r. złożono ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie skutków podatkowych dla spółki dzielonej w związku z planowaną operacją podziału przez wydzielenie. W przedmiotowym wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny i zdarzenie przyszłe. W dniu 31 grudnia 2004 r. Spółka dokonała przejęcia siedmiu spółek Skarbu Państwa (dalej: SSP). Niektóre składniki majątku przejętych SSP były później wnoszone przez Spółkę do spółek zależnych w formie aportu. W latach 2001-2007 Spółka obejmowała akcje i udziały w innych podmiotach w zamian za wkłady niepieniężne oraz kupowała lub obejmowała je za gotówkę. W przypadku wkładów niepieniężnych w formie zorganizowanej części przedsiębiorstwa, na majątek wnoszony składały się zarówno aktywa kupione lub wytworzone przez Spółkę we własnym zakresie, jak i przejęte wraz z całym majątkiem SSP. Spółka obejmowała akcje i udziały w zamian za wkłady niepieniężne oraz kupowała lub obejmowała w zamian za wkłady pieniężne także w okresie przed 1 stycznia 2001 r. Obecnie akcjonariusz Spółki rozważa dokonanie podziału Spółki przez wydzielenie w trybie art. 529 § 1 pkt 4 Kodeksu spółek handlowych. Przedmiotem wydzielenia miałyby być m.in. będące własnością Spółki:
W związku z powyższym Wnioskodawca zadał następujące pytania:
Zdaniem Wnioskodawcy, w części dotyczącej pytań pierwszego, drugiego i trzeciego: 1. Przepis art. 15 ust. 1ł ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych stanowi, że kosztem uzyskania przychodu w odniesieniu do przychodu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 9 (tj. uzyskanego z tytułu podziału przez wydzielenie) są wydatki, zaktualizowane zgodnie z odrębnymi przepisami, pomniejszone o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 16h ust. 1 pkt 1, poniesione na nabycie składników majątkowych przeniesionych na spółki przejmujące lub nowo zawiązane. Odnosząc powyższą regulację do sytuacji, gdzie przedmiotem operacji podziału przez wydzielenie są udziały lub akcje, a więc składniki majątku, od których nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych, podstawą ustalenia kosztu uzyskania przychodów powinien być wydatek poniesiony na nabycie tych udziałów. Mając powyższe na uwadze, w przedstawionym zdarzeniu przyszłym kosztem uzyskania przychodów byłaby – ustalona na potrzeby transakcji wniesienia wkładu (pieniężnego lub niepieniężnego) – wartość tego wkładu wniesionego do spółki zależnej (z zastrzeżeniem przepisów art. 14 ust. 1-3 ustawy), w wyniku którego Spółka uzyskała przedmiotowe udziały lub akcje spółki zależnej. Wartość ta jest bowiem rzeczywistym wydatkiem poniesionym przez Spółkę na nabycie tych udziałów, a co za tym idzie, w przypadku przeprowadzenia operacji podziału przez wydzielenie również wydatkiem, o którym mowa w przepisie art. 15 ust. 1ł ustawy. Z uwagi na brzmienie przepisu art. 529 § 1 Kodeksu spółek handlowych, niewłaściwe jest bowiem uznanie operacji podziału przez wydzielenie za transakcję odpłatną (przyjmując wykładnię leksykalno-gramatyczną tego pojęcia, "odpłatny" oznacza "taki, za który się płaci, wymagający zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny" – por. Szymczak M., Słownik Języka Polskiego, Warszawa 1994). Podział przez wydzielenie, dokonany w myśl wskazanej regulacji, nie zakłada bowiem dokonywania czynności, które z perspektywy Spółki mogłyby zostać uznane za odpłatne. Podmiot dzielony (tj. Spółka) nie otrzymuje bowiem wynagrodzenia z tytułu dokonanej operacji. Stanowisko to potwierdza w wydanej interpretacji m.in. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu. Warto mieć też na uwadze, iż wątpliwości budzić może poprawność potraktowania podziału przez wydzielenie jako transakcji gospodarczej w ogóle. Istotą tej operacji jest bowiem przekształcenie własnościowe zaangażowanych w podział podmiotów. Przesunięcia majątkowe są zaś immanentną konsekwencją tych przekształceń. W żadnym razie natomiast przesunięcia te nie stanowią transakcji odpłatnej. Trudno dopatrzeć się tu cech transakcji biznesowej w ogóle. Przeniesienie części majątku spółki dzielonej na podmiot przejmujący, wraz z objęciem akcji spółki przejmującej, stanowi bowiem element konstrukcji samej instytucji podziału przez wydzielenie i następuje na mocy uchwały podjętej przez akcjonariuszy z mocy samego prawa, na podstawie sukcesji uniwersalnej. Nie towarzyszy mu też jakiekolwiek roszczenie o działanie wzajemne od spółki przejmującej. Reasumując powyższe, podkreślić należy, iż z uwagi na brak odpłatnego charakteru operacji podziału przez wydzielenie (oraz wątpliwą możliwość uznania tej operacji za transakcję gospodarczą w ogóle), właściwą podstawą prawną dla określenia wysokości kosztów uzyskania przychodów w wyniku przeprowadzenia takiej operacji jest przepis art. 15 ust. 1ł ustawy. Wydatkiem zaś, o którym mowa w tym przepisie, byłaby wówczas wartość wniesionego wkładu, określona w akcie notarialnym (dotyczącym powołania spółki lub zmiany umowy spółki) na dzień jego wniesienia. Wartość tego wkładu stanowi bowiem rzeczywisty wydatek Spółki na objęcie przedmiotowych udziałów, co w oparciu o wskazany przepis przesądza o uznaniu jej za koszt uzyskania przychodu z tytułu dokonania podziału przez wydzielenie. Jednocześnie wartość ta, z uwagi na brzmienie art. 14 ustawy, nie mogła być przyjęta na dzień wniesienia wkładu w wysokości wyższej niż rynkowa wartość przedmiotu tego wkładu (jeśli przedmiotem wkładu nie były pieniądze). 2. Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie przewiduje szczegółowej regulacji określającej wysokość kosztów uzyskania przychodu w przypadku podziału przez wydzielenie, gdzie majątkiem przejmowanym są akcje i udziały objęte w zamian za aport, który spółka dzielona wniosła do swoich spółek zależnych. W przedmiotowym stanie faktycznym koszt uzyskania przychodów w przypadku udziałów lub akcji objętych w zamian za aport w postaci zorganizowanej części przedsiębiorstwa powinien być równy wartości wniesionego wkładu, określonej w kacie notarialnym (dotyczącym umowy spółki lub jej zmiany) na dzień wniesienia wkładu, nie wyższej jednak niż wartość rynkowa przedmiotu wkładu z dnia objęcia udziałów lub akcji. W przypadku wydzielenia udziałów objętych w zamian za aport inny niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, kosztem uzyskania przychodów jest wartość wniesionego wkładu, określona w akcie notarialnym (dotyczącym umowy spółki lub jej zmiany) na dzień wniesienia wkładu, nie wyższa jednak niż wartość rynkowa przedmiotu wkładu z dnia objęcia udziałów. Jeśli więc przejmowane w ramach podziału przez wydzielenie udziały lub akcje w spółkach zależnych były objęte przez Spółkę w zamian za aport inny niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, kosztami uzyskania przychodu, o których mowa w art. 15 ust. 1ł ustawy, byłaby wskazana w akcie notarialnym wartość przedmiotu wkładu. W przypadku akcji i udziałów nabytych lub objętych przez Spółkę odpowiednio za gotówkę lun wkład pieniężny, właściwe jest zastosowanie reguły, iż wydatki na objęcie lub nabycie udziałów w spółce stanowią koszt uzyskania przychodu z tytułu ich wydzielenia. Są to wydatki, o których mowa w art. 15 ust. 1ł ustawy. Ustawa nie reguluje wprost kwestii zasad ustalenia kosztu uzyskania przychodu w przypadku wydzielenia akcji lub udziałów, które zostały nabyte w trybie przejęcia spółki na której majątek składały się te akcje lub udziały. Niemniej na uwadze należy mieć przepis art. 93 § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w przypadku osoby prawnej łączącej się przez przejęcie, właściwe jest odpowiednie stosowanie przepisu art. 93 § 1, zgodnie z którym osoba prawna powstała w wyniku połączenia wstępuje we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki każdej z łączących się osób lub spółek (sukcesja uniwersalna). Mając powyższe na uwadze, dla należytego określenia kosztu uzyskania przychodu przy wydzieleniu przez Spółkę omawianych udziałów lub akcji w ramach podziału przez wydzielenie – gdzie udziały te (lub akcje) przed grudniem 2004 r. zostały objęte lub nabyte przez siedem przejętych SSP – konieczne jest określenie, w jakiej wysokości koszty uzyskania przychodu przysługiwałyby tym SSP w przypadku hipotetycznego wydzielenia przez te spółki wskazanych akcji lub udziałów. W konsekwencji Spółce, jako ich sukcesorowi generalnemu, przysługiwałoby prawo do rozpoznania takich samych kosztów, gdyby akcje te i udziały były przez SSP wydzielane w ramach podziału przez wydzielenie. Należy bowiem zaznaczyć, iż zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny podstawowym założeniem, jakie powinno przyświecać ustawodawcy w zakresie łączenia spółek jest zachowanie neutralności podatkowej fuzji, która polega na tym, że wymienione zdarzenia w momencie ich zaistnienia nie powodują dla żadnej ze spółek, ani dla ich wspólników, obciążenia podatkowego. Tym samym, spółka przejmująca wstępuje "we wszystkie prawa i obowiązki spółek przejmowanych, w tym również w prawa i obowiązki przewidziane w przepisach prawa podatkowego" (cyt. postanowienie Naczelnika II Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie). W sytuacji bowiem połączenia per incorporationem, "spółka przejmująca zachowuje <…> ciągłość prawną i organizacyjną, pozostając podmiotem praw i obowiązków przypisanych jej przed połączeniem, a ponadto wstępując z dniem połączenia we wszystkie, wynikające z przepisów podatkowych, prawa i obowiązki spółki przejmowanej" (cyt. interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy). Stanowisko takie potwierdził również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 4 kwietnia 2006 r. (sygn. akt I SA/Po 532/05), wskazując w szczególności, iż prawo do zaliczenia w koszty wydatków poniesionych przez podmiot przejmowany, które nie mogły zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów przed jego przejęciem z uwagi na nieosiągnięcie przychodu związanego z poniesionym wydatkiem, przechodzi w ramach sukcesji generalnej na podmiot przejmujący. Jak bowiem wskazał Sąd, "w sytuacji gdy mamy do czynienia z następstwem prawnym o charakterze sukcesji generalnej, następuje przejęcie przez spółkę ogółu praw i obowiązków. Przejęcie ogółu uprawnień i obowiązków należy traktować możliwie szeroko. Wydatki na produkcję w toku zostały poniesione przez przedsiębiorstwo państwowe bezsprzecznie w celu uzyskania przychodu, wydatki te jednak nie mogły zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodu w okresie przed prywatyzacją przedsiębiorstwa, z uwagi na treść art. 15 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ponieważ nie dotyczyły danego okresu, z uwagi na nieosiągnięci przychodu związanego z poniesionym wydatkiem. Skoro przedsiębiorstwo państwowe nie zaliczyło wydatku do kosztów uzyskania przychodu, a przychód związany z kosztem wystąpił w 2001 r. u następcy prawnego, nie ma przeszkód prawnych, aby w koszty prowadzonej działalności następcy prawnego zaliczyć wydatki poniesione przez przedsiębiorstwo państwowe. Ustawodawca wprowadzając pojęcie następcy prawnego jako sukcesora ogółu praw i obowiązków zmierzał, aby w ściśle określonych sytuacjach, pomimo przekształceń, skutki podatkowe były identyczne jakby przekształcenie nie miało miejsca. Następca prawny nie tylko przejmuje obowiązki, ale również uprawnienia, umożliwiające następcy prawnemu kontynuację rozliczeń w sposób neutralny podatkowo. Inna interpretacja powołanych przepisów powodowałaby, że skutek podatkowy przy przekształceniu, z którym wiąże się następstwo prawne, byłby identyczny, jak przy likwidacji działalności gospodarczej". W podobnym duchu wypowiedział się także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 marca 2008 r. wskazując, iż "poza sporem pozostaje kwestia sukcesji generalnej, o której mowa w art. 93 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej", oraz że "bez wątpienia w wyniku inkorporacji dokonanej na podstawie art. 492 § 1 kshwstąpiła we wszystkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki przejętej spółki". Zgodnie zatem z przepisem art. 15 ust. 1ł ustawy, w razie hipotetycznego podziału przez wydzielenie SSP, kosztem uzyskania przychodu byłaby wartość przedmiotu wkładu, określona w akcie notarialnym (powołującym spółkę lub zmieniającym umowę spółki) na dzień wniesienia, w zamian za który SSP objęły przedmiotowe udziały lub akcje. Konsekwentnie zatem, zważywszy na zasadę sukcesji uniwersalnej, te same koszty przysługują Spółce w związku z planowanym wydzieleniem tych akcji lub udziałów. Reasumując, w odniesieniu do omawianych akcji lub udziałów w podmiotach trzecich, które przejęte zostały przez Spółkę w konsekwencji przez nią siedmiu SSP w dniu 31 grudnia 2004 r., a które w wyniku operacji podziału przez wydzielenie byłyby następnie przeniesione na spółkę przejmującą, właściwe byłoby przyjęcie kosztów uzyskania przychodów takich, jakie przysługiwałyby przejętym spółkom w sytuacji wydzielenia przez nie tych akcji lub udziałów. 3. Odrębną kwestią pozostaje należyte określenie kosztu uzyskania przychodu w wyniku przeniesienia (w ramach planowanej operacji podziału Spółki przez wydzielenie) także środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych należących do dwóch wskazanych kategorii, tj. uzyskanych w wyniku przejęcia wspomnianych siedmiu SSP oraz kiedykolwiek zakupionych bądź wytworzonych we własnym zakresie przez Spółkę. Zgodnie z przepisem art. 15 ust. 1ł ustawy, kosztami uzyskania przychodu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 9, są wydatki, zaktualizowane zgodnie z odrębnymi przepisami, pomniejszone o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 16h ust. 1 pkt 1, poniesione na nabycie skalników majątkowych przeniesionych na spółki przejmujące lub nowozawiązane. Odnosząc się do kwestii środków trwałych nabytych przez Spółkę w wyniku przejęcia SSP w grudniu 2004 r., należy uznać, iż – analogicznie jak w przypadku akcji lub udziałów należących do tych spółek – stosując powołane wyżej przepisy Ordynacji podatkowej o sukcesji generalnej oraz powołane orzecznictwo, kosztem uzyskania przychodu w konsekwencji przeniesienia takich środków trwałych na spółkę przejmującą będą – wskutek wstąpienia Spółki w całokształt praw i obowiązków tych spółek – pomniejszone o sumę odpisów amortyzacyjnych wydatki na ich nabycie, poniesione historycznie przez te spółki. Dodać tu należy, iż po przejęciu SSP Spółka przyjęła wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych zgodną z ich wartością początkową określoną w ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych SSP. W tym przypadku właściwe jest przyjęcie za koszt uzyskania przychodu w konsekwencji przeniesienia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych na spółkę przejmującą, zaktualizowanych wydatków na ich nabycie lub wytworzenie, pomniejszonych o sumę odpisów amortyzacyjnych (wartość netto środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych). W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe. Mając powyższe na względzie, stosownie do art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej, odstąpiono od uzasadnienia prawnego dokonanej oceny stanowiska wnioskodawcy. W konsekwencji powyższego pytania Wnioskodawcy (oznaczone nr 4, 5, 6, 7 i 8) są bezprzedmiotowe, gdyż do operacji podziału przez wydzielenie nie mają zastosowania przepisy art. 15 ust. 1k ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Złożenie przez Wnioskodawcę fałszywego oświadczenia, że elementy stanu faktycznego objęte wnioskiem o wydanie interpretacji w dniu złożenia wniosku nie są przedmiotem toczącego się postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego organu kontroli skarbowej oraz że w tym zakresie sprawa nie została rozstrzygnięta, co do jej istoty w decyzji lub postanowieniu organu podatkowego lub organu kontroli skarbowej, powoduje, iż interpretacja indywidualna nie wywołuje skutków prawnych (art. 14b § 4 Ordynacji podatkowej). Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, al. Zwycięstwa 16/17, 80-219 Gdańsk po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń. |
|
| 2009-03-11 |
