|
Chcesz odszukać potrzebne Ci informacje z zakresu stosowania prawa podatkowego
szybciej, wygodniej i pewniej, bez reklam?
|
||||||||||
| Słowa kluczowe: kontrakt terminowy, moment zarachowania kosztów, opodatkowanie przychodu, pochodne instrumenty finansowe, potrącalność kosztów, powstanie przychodu, przychód podlegający opodatkowaniu, rozliczanie (rozliczenia) | |
| Data: 2008-12-10 | |
![]() Istota interpretacji:1. Czy w przypadku zawieranych przez Spółkę transakcji nierzeczywistych na instrumentach pochodnych (np. swap, forward, opcje) - zarówno do 31.12.2006 r. jak i od 01.01.2007 r. - przychody z wykonania transakcji (wynik na transakcji) należy rozpoznawać w dacie faktycznego otrzymania płatności z wykonania transakcji? 2. Czy w przypadku zawieranych przez Spółkę transakcji nierzeczywistych na instrumentach pochodnych - zarówno do 31.12.2006 r. jak i od 01.01.2007 r. - koszty wykonania transakcji (ujemny wynik na transakcji) należy rozpoznawać w dacie rozliczenia określonej umową? 3. Czy w przypadku wystawionych przez Spółkę opcji nierzeczywistych - zarówno do 31.12.2006 r. jak i od 01.01.2007 r. - przychody z premii opcyjnej należy rozpoznać w dacie faktycznego otrzymania płatności premii, w tym rozliczenia w formie potrącenia? 4. Czy w przypadku nabytych przez X opcji nierzeczywistych - w sytuacji rezygnacji przez Spółkę z realizacji praw wynikających z opcji - koszty zapłaconej brokerowi premii należy rozpoznać w dacie wykonania (expiry date)?Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. z 2007 r. Nr 112, poz. 770) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko S.A., przedstawione we wniosku z dnia 08 września 2008 r. (data wpływu 15.09.2008 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie przychodów i kosztów związanych z realizacją opcji walutowych -jest nieprawidłowe. UZASADNIENIE
X S.A. (X, Spółka) prowadzi działalność podstawową w zakresie wydobycia rud oraz produkcji (z tych rud) i sprzedaży miedzi, metali szlachetnych i innych metali niezależnych. Bazy cenowe wyrobów sprzedawanych przez Spółkę ustalane są z nabywcami w kontraktach/umowach (wieloletnich, rocznych i spot). W związku z prowadzoną działalnością Spółka stale narażona jest na wahania rynkowych cen sprzedawanych produktów (notowanych na giełdach: XX, XXX, XXXX) oraz zmienność kursów walut (NBP), w których rozliczana jest sprzedaż. W celu ukształtowania pożądanego profilu ekspozycji na ryzyko towarowe i walutowe X zawiera z wyspecjalizowanymi podmiotami (banki, brokerzy - dalej: broker) transakcje na instrumentach pochodnych (m.in. opcje i transakcje terminowe), przez które rozumie się zgodnie z postanowieniami art. 16 ust. 1b ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od ceny towarów, walut obcych, waluty polskiej, złota dewizowego, platyny dewizowej lub papierów wartościowych, albo od wysokości stóp procentowych lub indeksów.
Zawierane przez X transakcje na instrumentach pochodnych - w głównej mierze - mają charakter nierzeczywisty, tj. obejmują rozliczenia pieniężne instrumentu bez dostawy instrumentu bazowego (wynik na transakcji ustalany jest jako różnica pomiędzy ceną wykonania a ceną referencyjną instrumentu bazowego na dzień wykonania).
X nie prowadzi działalności w zakresie obrotu instrumentami pochodnymi, a transakcje zawierane z wyspecjalizowanymi w tym zakresie podmiotami (brokerami) umożliwiają Spółce ukształtowanie pożądanego profilu ekspozycji na ryzyko towarowe i walutowe.
Z kolei moment rozpoznania przychodów związanych z działalnością gospodarczą określa art. 12 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Według tego przepisu - w brzmieniu obowiązującym do końca 2006 r. "Za datę powstania przychodu, o którym mowa w ust. 3, uważa się, z zastrzeżeniem ust. 3c i 3d, dzień wystawienia faktury (rachunku), nie później jednak niż ostatni dzień miesiąca, w którym:
Od dnia 01.01.2007 r. moment rozpoznania przychodów związanych z działalnością gospodarczą w art. 12 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych zdefiniowany został następująco: "Za datę powstania przychodu, o którym mowa w ust. 3, uważa się, z zastrzeżeniem ust. 3c i 3d, dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień:
Jednocześnie w art. 12 ust. 3e ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych określono, że w przypadku otrzymania przychodu, o którym mowa w ust. 3, do którego nie stosuje się ust. 3a, 3c i 3d za datę powstania przychodów uznaje się dzień otrzymania zapłaty. W świetle powyższych regulacji, Spółka stoi na stanowisku, że przychody z realizacji transakcji na instrumentach pochodnych (dodatni wynik) winna rozpoznawać zarówno do końca 2006 r. jak i od dnia 01.01.2007 r., w dacie faktycznego otrzymania płatności od brokera (kasowo).
W myśl art. 16 ust. 1 pkt 8b ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków związanych z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych - do czasu realizacji praw wynikających z tych instrumentów. Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie określa momentu realizacji praw wynikających z instrumentów pochodnych takich jak np. opcja, forward czy też swap. Niemniej jednak, w ocenie Spółki, datą realizacji tych praw jest data rozliczenia wynikająca z umowy, gdyż na ten dzień wymagalne są (zgodnie z umową) wszelkie płatności związane z realizacją instrumentu pochodnego. Stąd też w dacie rozliczenia wynikającej z umowy Spółka, jest uprawniona do rozpoznania kosztów wynikających z rozliczenia instrumentu.
Specyfika obrotu instrumentami pochodnymi jako rynku wysoko wyspecjalizowanego powoduje, że obrót ten organizują i usługi w tym zakresie świadczą wyłącznie podmioty profesjonalnie zajmujące się usługami finansowymi, tj, banki lub brokerzy. X w odniesieniu do transakcji na instrumentach pochodnych korzysta z usług wyżej wymienionych instytucji, mających siedzibę zarówno w Polsce, jak i za granicą. W świetle przepisów przywołanych w pkt 1, w ocenie Spółki, przychody z premii opcyjnej winny być rozpoznawane w dacie otrzymania płatności (kasowo lub rozliczone w formie potrącenia). Wystawienie przez Spółkę opcji nie jest świadczeniem usług (Spółka nabywa usługę finansową) nie jest też sprzedażą prawa majątkowego (które istnieje), lecz dopiero kreuje powstanie tego prawa. Powyższe stanowisko Spółki znajduje również oparcie w piśmie Ministra Finansów Departamentu Podatków Bezpośrednich i Opłat z dnia 27 marca 1997 r., gdzie określono, że: "w przypadku zaś wystawiających powyższe instrumenty finansowewynagrodzenie otrzymane w związku z ich sprzedażą będzie przychodem w momencie otrzymania - stosownie do art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych". Aczkolwiek, pismo to zostało wydane przed wprowadzeniem do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych art. 12 ust. 3a, tym niemniej, wskazywało ono na art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (moment otrzymania), a nie na art. 12 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dotyczący przychodów należnych).
Stosownie do postanowień art. 16 ust. 1 pkt 8b ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków związanych z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych - do czasu (…) rezygnacji z realizacji praw wynikających z tych instrumentów (…). W ocenie Spółki, moment rezygnacji z realizacji praw z opcji następuje w dacie wykonania (expiry date) określonej umową, gdyż na ten dzień znany jest wynik na transakcji, który decyduje, że Spółka odstępuje od realizacji praw z nabytego instrumentu, a także wygasają prawa do realizacji instrumentu (stronom transakcji wiadomym jest, że nie dojdzie do pieniężnego rozliczenia transakcji). Stąd też w dacie wykonania (expiry date) Spółka ma prawo zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów premię zapłaconą brokerowi.
Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2005 r. Nr 183, poz. 1538 ze zm.) instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy są finansowe kontrakty terminowe oraz inne równoważne instrumenty finansowe rozliczane pieniężnie, umowy forward dotyczące stóp procentowych, swapy akcyjne, swapy na stopy procentowe, swapy walutowe. Definicję pochodnych instrumentów finansowych zawiera art. 16 ust. 1b ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, iż za pochodne instrumenty finansowe uważa się prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od ceny towarów, walut obcych, waluty polskiej, złota dewizowego, platyny dewizowej lub papierów wartościowych, albo od wysokości stóp procentowych lub indeksów, a w szczególności opcje i kontrakty terminowe. Zgodnie z art. 7 ust 1 i 2 ww. ustawy, przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód bez względu na rodzaj źródeł przychodów, z jakich dochód ten został osiągnięty, w wypadkach, o których mowa w art. 21 i 22, przedmiotem opodatkowania jest przychód. Dochodem jest z zastrzeżeniem art. 10 i 11, nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym; jeżeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą. Stosownie do art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 13 i 14, są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe. Natomiast na podstawie art. 12 ust. 3 tej ustawy, za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. Z przestawionego przez Spółkę stanu faktycznego wynika, iż zawiera ona z wyspecjalizowanymi podmiotami (banki, brokerzy) transakcje na instrumentach pochodnych. Mają one głównie charakter nierzeczywisty, tj. obejmują rozliczenia pieniężne instrumentu bez dostawy instrumentu bazowego (wynik na transakcji ustalany jest jako różnica pomiędzy ceną wykonania a ceną referencyjną instrumentu bazowego na dzień wykonania). W sytuacji, gdy wystawiającym opcję jest Spółka, otrzymuje ona od brokera premię, natomiast gdy Spółka jest nabywcą opcji (wystawiającym jest broker) Spółka dokonuje płatności premii na rzecz brokera. Zakupione w "transakcji nierzeczywistej" środki pieniężne w walucie obcej nie są w trakcie realizacji transakcji własnością podatnika ani też nie wpływają na jego konto walutowe. W przypadku zamknięcia transakcji nie następuje faktyczny rozchód waluty. Nabywa on zatem pochodny instrument finansowy, ale w tym momencie nie ponosi kosztów na ich nabycie, bowiem w wyniku zlecenia kupna walut nie dochodzi do rzeczywistego nabycia tych środków. W momencie realizacji prawa nie występuje ich rozchód. A więc, chociaż z dniem zawarcia umowy strony nabywają prawo majątkowe do ewentualnego uzyskania świadczenia w przyszłości, to jednak nie będzie to równoznaczne z uzyskaniem przychodu należnego, dopiero więc od chwili, gdy uprawniony zrealizował prawa wynikające z instrumentu pochodnego, uzyskuje przychód należny w rozumieniu art. 12 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Trzeba przyjąć, że realizacja praw wynikających z instrumentu pochodnego jest warunkiem dla tego, by przychód należny mógł się pojawić. Według przepisu art. 12 ust. 3a, w brzmieniu obowiązującym do końca 2006 r., za datę powstania przychodu, o którym mowa w ust. 3, uważa się, z zastrzeżeniem ust. 3c i 3d, dzień wystawienia faktury (rachunku), nie później jednak niż ostatni dzień miesiąca, w którym:
Zgodnie z art. 12 ust. 3a, w brzmieniu obowiązującym od 01.01.2007 r., za datę powstania przychodu, o którym mowa w ust. 3, uważa się, z zastrzeżeniem ust. 3c - 3e, dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień:
Objęte powyższym przepisem przychody muszą być zatem następstwem prowadzonej działalności gospodarczej. Zatem między przychodem, a działalnością gospodarczą musi istnieć związek skutkujący powstaniem przychodu. Określenie "związane z działalnością gospodarczą" pojmuje się dość szeroko, tym samym uznając, iż przychodami z tego źródła są nie tylko przychody będące bezpośrednim wynikiem tej działalności, ale także przychody z każdej innej działalności z nią związanej, w tym w szczególności z tytułu niektórych operacji finansowych. Przychodami należnymi, które to określenie nie zostało zdefiniowane w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych, są przychody, które w następstwie działalności gospodarczej stały się należnością (wierzytelnością), chociaż faktycznie jeszcze ich nie uzyskano. Oznacza to, że opodatkowanie rozszerzone zostało także na przychody, które zgodnie z ich zaksięgowaniem, powinny wpłynąć do podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, lecz jeszcze to nie nastąpiło, co jest konsekwencją oparcia opodatkowania przychodów z działalności gospodarczej na tzw. zasadzie memoriałowej. Zatem w przypadku, gdy strony kontraktów dokonują jego rozliczenia finansowego stanowiącego różnicę między bieżącą wartością instrumentu bazowego, a jego wartością określoną w kontrakcie, stosownie do art. 12 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przychód należny powstaje w dacie realizacji kontraktu, która w opisanym stanie faktycznym określona została jako "value date". Natomiast w zakresie przychodów z premii opcyjnej, po stronie otrzymującego premię przychód wystąpi w dacie zawarcia kontraktu przewidującego zapłatę tej premii. Premia bowiem jest opłatą niezależną od "wyniku" zawartego kontraktu i stanowi zapłatę dla wystawcy instrumentu za samo jego wystawienie (za ryzyko związane z wystawieniem instrumentu). W kwestii natomiast kosztów uzyskania przychodów, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2006 r. kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Natomiast w myśl powyższego przepisu, w brzmieniu obowiązującym po 01.01.2007 r. kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. W związku z powyższym, należy stwierdzić, iż kosztami uzyskania przychodów są wszelkie racjonalne i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, której celem jest osiągnięcie przychodów, zabezpieczenie lub zachowanie źródła przychodów.
Natomiast na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8b ww. ustawy, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków związanych z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych do czasu realizacji praw wynikających z tych instrumentów albo rezygnacji z realizacji praw wynikających z tych instrumentów albo ich odpłatnego zbycia - o ile wydatki te, stosownie do art. 16g ust. 3 i 4, nie powiększają wartości początkowej środka trwałego oraz wartości niematerialnych i prawnych. Generalna zasada wynikająca z powyższej regulacji stanowi, iż wydatki związane z nabyciem instrumentów pochodnych podlegają zaliczaniu do kosztów uzyskania przychodów w momencie realizacji praw wynikających z danego instrumentu. Należy jednak przy tym wspomnieć, że jeżeli nabycie pochodnego instrumentu finansowego służy zabezpieczeniu transakcji nabycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, to stosownie do art. 16g ust. 3 tej ustawy wszelkie wydatki poniesione w celu nabycia tego instrumentu oraz jego realizacji powiększają wartość środka trwałego lub wartości niematerialnej czy prawnej. W związku z powyższym, za moment potrącenia kosztu uzyskania przychodów, w przypadku rozliczania wyników finansowych kontraktów terminowych, uznać należy, analogicznie do momentu powstania przychodu, tę samą datę, tj. dzień realizacji kontraktu terminowego określonego jako "value date". W kwestii natomiast momentu zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków nabywcy instrumentu z tytułu zapłaconej brokerowi premii, to podobnie jak w przypadku kosztów wykonania transakcji, wydatki z tego tytułu mogą być potrącane jako koszty uzyskania przychodów w roku podatkowym, w którym nastąpi realizacja praw wynikających z instrumentu, którego premia dotyczy.
Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno. Referencje |
|
| 2008-12-10 |
