Pytanie:

Czy uprawdopodobniona w sposób opisany we wniosku nieściągalność wierzytelności daje prawo do zaliczenia wierzytelności w koszty podatkowe?

Spółka zwróciła się pismem z dnia 6.12.2005r. o udzielenie interpretacji w zakresie zastosowania prawa podatkowego. W złożonym wniosku przedstawiony został następujący stan faktyczny:

Spółka w ramach prowadzonej działalności gospodarczej sprzedała Kontrahentowi w grudniu 2003r. towar. Część wierzytelności nie została uregulowana (1.925,37 zł brutto). Wysyłane monity okazywały się bezskuteczne. W listopadzie 2004r. poczta zwróciła pismo skierowane do spółki z adnotacją "firma nie istnieje". Nie otrzymano również potwierdzenia salda na dzień 30.11.2004r. Radca prawny działający w imieniu spółki wystąpił w maju 2005r. do Sądu o wydanie odpisu KRS, z którego wynika, iż Kontrahent jest zarejestrowany pod wskazanym adresem i nie jest w likwidacji, ani w upadłości. Korespondencja kierowana ponownie do wierzyciela przez radcę prawnego została zwrócona z adnotacją "firma nie istnieje". W związku z powyższym, radca prawny nawiązał kontakt telefoniczny z Urzędem Skarbowym gdzie uzyskał informacje, iż podatnik taki nie składa żadnych deklaracji i nie podejmuje pod wskazanym adresem korespondencji. Radca prawny nawiązał również kontakt z Gminną Spółdzielnią gdzie uzyskał informację, iż spółka wynajęła od Spółdzielni pomieszczenia w momencie dokonywania rejestracji, po czym je opuściła bez podania przyczyny i wskazania nowego adresu.

Spółka prosi o udzielenie informacji, czy w przedstawionym stanie faktycznym podejmowane czynności wyegzekwowania należności są wystarczające i poprawnie uprawdopodabniają nieściągalność wierzytelności i czy tak uprawdopodobniona nieściągalność daje prawo do zaliczenia wierzytelności w koszty podatkowe?

W opinii Wnioskującej lista sposobów uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności zawarta w art. 16 ust. 2a pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie jest zamknięta, a podjęte przez Spółkę czynności wyegzekwowania należności wykluczyły możliwość ustalenia faktycznego adresu i skutecznego doręczenia pisma, co powoduje, iż niemożliwym staje się dochodzenie spłaty należności. Pomimo braku postanowienia o nieściągalności wydanego przez właściwy organ postępowania egzekucyjnego Wnioskująca uznaje wierzytelność za nieściągalną i postanawia zakończyć proces dalszego jej dochodzenia i pogłębiania kosztów. Wierzytelność natomiast Spółka chce zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów.

Odnosząc się do przedstawionego stanu faktycznego oraz pytania Spółki tutejszy organ podatkowy wyjaśnia:

Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2000r. Nr 54, poz. 654 ze zm.), kosztami uzyskania przychodów są wszelkie wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy. Jednym z wyjątków nie uważanych za koszty uzyskania przychodów są, wymienione w art. 16 ust. 1 pkt 25 ustawy, wierzytelności odpisane jako nieściągalne. Od tej zasady przepis przewiduje trzy wyjątki. Jednym z nich, zawartym w art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. a), jest możliwość zaliczania do kosztów uzyskania przychodów wierzytelności, które uprzednio na podstawie art. 12 ust. 3 zostały zarachowane jako należne i których nieściągalność została udokumentowana w sposób określony w ust. 2.

Możliwość zaliczenia określonej nieściągalnej wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów jest uzależniona od spełnienia trzech warunków.

Po pierwsze wierzytelność musi być wcześniej zarachowana jako przychód należny.

Po drugie nieściągalność wierzytelności powinna zostać udokumentowana w sposób określony w art. 16 ust. 2, to jest:

1) postanowieniem o nieściągalności, uznanym przez wierzyciela jako odpowiadającym stanowi faktycznemu, wydanym przez właściwy organ postępowania egzekucyjnego, albo

2) postanowieniem sądu o:

a) oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania, lub

b) umorzeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku, gdy zachodzi okoliczność wymieniona pod lit. a), lub

c) ukończeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku, albo

3) protokołem sporządzonym przez podatnika, stwierdzającym, że przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne związane z dochodzeniem wierzytelności byłyby równe albo wyższe od jej kwoty.

Trzecim warunkiem, którego spełnienie jest niezbędne, aby można było wierzytelności odpisane jako nieściągalne zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, jest aby wierzytelności te nie uległy przedawnieniu.

Ustawodawca dokonał zatem ścisłego i wyczerpującego wyliczenia, jakimi środkami można dokumentować nieściągalność wierzytelności. Jest to wyliczenie kompletne, co oznacza, że jakikolwiek inny dokument niż wyżej wymienione nie może skutecznie udokumentować faktu nieściągalności wierzytelności.

Spółka w swoim wniosku uzasadniając możliwość zaliczenia nieściągalnej wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów powołuje się na uprawdopodobnienie nieściągalności.

Należy jednak rozróżnić stwierdzenie nieściągalności należności od jej uprawdopodobnienia. Zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wierzytelności, której nieściągalność została udokumentowana w sposób określony w art. 16 ust. 2 jest zaliczeniem ostatecznym (bezwzględnym). Natomiast uprawdopodobnienie nieściągalności należności dotyczy art. 16 ust. 1 pkt 26a, zgodnie z którym, kosztem uzyskania przychodów są odpisy aktualizujące wartość należności, określone w ustawie o rachunkowości, od tej należności, która była uprzednio zaliczona na podstawie art. 12 ust. 3 do przychodów należnych, a ich nieściągalność została uprawdopodobniona na podstawie ust. 2a pkt 1, w szczególności jeżeli:

1) dłużnik zmarł, został wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej, postawiony w stan likwidacji lub została ogłoszona jego upadłość obejmująca likwidację majątku, albo

2) zostało wszczęte postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu w rozumieniu przepisów prawa upadłościowego i naprawczego lub na wniosek dłużnika zostało wszczęte postępowanie ugodowe w rozumieniu przepisów o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków, albo

3) wierzytelność została potwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu i skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego, albo

4) wierzytelność jest kwestionowana przez dłużnika na drodze powództwa sądowego.

Należy zauważyć, że uprawdopodobnienie nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) istnienia jakiegoś faktu. Katalog możliwości uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności zawarty w art. 16 ust. 2a jest katalogiem otwartym.