Pytanie:

Czy można potraktować wpłaty byłych najemców za 2005 rok jako nieopodatkowane odszkodowanie?

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie działając na podstawie art. 14a § 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (j. t. Dz. U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm.) uznał stanowisko wnioskodawcy zajęte we wniosku z dnia 03.03.2006r. o pisemną interpretację co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych - za prawidłowe.

W dniu 03.03.2006r. w trybie art. 14a § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. -Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005r. nr 8 poz. 60 ze zm.) złożyła Pani wniosek o pisemną interpretację co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego, przedstawiając następujący stan faktyczny:w październiku 2004r. wypowiedziana została umowa najmu mieszkania, które od kilku lat było wynajmowane.

Umowa wygasła z końcem 2004r. co zostało potwierdzone przez Sąd Rejonowy w wyroku o eksmisję z dnia 17.06.2005r. wraz z uprawnieniem do otrzymania od gminy lokalu socjalnego dla byłych najemców.Ponieważ gmina nie mogła wywiązać się z tego obowiązku z uwagi na brak mieszkań socjalnych lokatorzy zajmowali mieszkanie bezumownie w okresie od 01.01.2005r. do 28.02.2006r. dokonując w roku 2005 nielicznych wpłat dla Pani.

W związku z powyższym pyta Pani - czy można potraktować te nieliczne wpłaty byłych najemców za 2005 rok jako nieopodatkowane odszkodowanie?

Zdaniem Pani - zgodnie z ustawą o ochronie praw lokatorów w momencie orzeczenia sądu o bezprawne przebywanie w lokalu (w tym przypadku od 01.01.2005r. do 28.02.2006r.) najemca zobowiązany jest płacić właścicielowi nie czynsz ale odszkodowanie w wysokości przewidzianej w już nieważnej umowie najmu. Otrzymane z tego tytułu odszkodowanie nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie stwierdza co następuje:

stosownie do postanowień wyrażonych w art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (jt. Dz. U. z 2000r. nr 14 poz. 176 ze zm.) jednym ze źródeł przychodów jest najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze (...) z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą. Zgodnie z art. 659 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. -Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16 poz. 93 ze zm.) najem jest umową, przez którą wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz, który może być oznaczony w pieniądzach lub w świadczeniach innego rodzaju. Podstawą uzyskiwania przychodów z tytułu najmu jest zawarcie pomiędzy stronami stosownej umowy, w której strony określają wysokość, sposób i terminy regulowania należności czynszowych, jak i opłat za media. Umowa najmu jest umową obligacyjną, konsensualną i wzajemną. Odpowiednikiem świadczenia polegającego na oddaniu lokalu do używania przez pewien czas jest świadczenie polegające na świadczeniu czynszu, stosownie bowiem do uregulowań zawartych w przepisie art. 669 § 1 ww. ustawy, najemca obowiązany jest uiszczać czynsz w terminie określonym w umowie.Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w kwestii ustalania przychodów uzyskanych z tytułu najmu odmienne uregulowanie zawierają tylko do przypadku cesji wierzytelności z tytułu opłat wynikających z tejże umowy najmu - art. 16a ww. ustawy. Oznacza to, że określenie wysokości przychodu z najmu zaliczanego do źródła przychodów określonego w art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a więc najmu nie stanowiącego pozarolniczej działalności gospodarczej, należy dokonywać w oparciu o postanowienia wyrażone w uregulowaniach zawartych w art. 11 ustawy o podatku dochodowym. W myśl ust. 1 powołanego wyżej przepisu, przychodami ze źródła "najem - dzierżawa" są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Jak już wyżej wspomniano podstawą generowania przychodów z tytułu najmu jest zawarcie pomiędzy stronami stosownej umowy, w której strony umowy określają wysokość czynszu, który z kolei w dacie otrzymania lub postawienia do dyspozycji wynajmującego stanowi u niego przysporzenie majątkowe, czyli przychód ze źródła przychodów "najem - dzierżawa" podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Odnośnie kwestii zwolnienia z opodatkowania otrzymanych odszkodowań tut. organ podatkowy informuje, iż ustawodawca w przepisie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych określił, iż wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem:

1. określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
2. odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn nie dotyczących pracowników,
3. odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
4. odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
5. odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
6. odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniemdziałów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane nazasadach, o których mowa w art. 27 ust.l, 7. odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugod. Z literalnego brzmienia powołanego przepisu wynika zatem jednoznacznie, iż nie wszystkie odszkodowania otrzymywane przez osoby fizyczne wolne są od podatku dochodowego. Ze zwolnienia bowiem korzystają jedynie te odszkodowania, których prawo do otrzymania wynika wprost z przepisów ustawy, z wyjątkiem wyłączonych ze zwolnienia wolą ustawodawcy.
   
   

Zgodnie z art. 18 ust. 1-3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (j.t. Dz. U. z 2005r. nr 31 poz. 266 ze zm.) osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu co miesiąc uiszczać odszkodowanie, które odpowiada wysokości czynszu, jaki właściciel mógłby otrzymać z tytułu najmu lokalu. Jeżeli odszkodowanie nie pokrywa poniesionych strat, właściciel może żądać od lokatora odszkodowania uzupełniającego. Ponadto osoby uprawnione do lokalu zamiennego albo socjalnego, jeżeli sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania opróżnienia lokalu do czasu dostarczenia im takiego lokalu, opłacają odszkodowanie w wysokości czynszu albo innych opłat za używanie lokalu, jakie byłyby obowiązane opłacać gdyby stosunek prawny nie wygasł. W sytuacji, gdy gmina nie dostarczyła lokalu socjalnego osobie uprawnionej do niego z mocy wyroku, właścicielowi przysługuje roszczenie odszkodowawcze od gminy w wysokości odpowiadającej różnicy między odszkodowaniem określonym w art. 18 ust. 2 ww. ustawy a odszkodowaniem, do płacenia którego jest obowiązany były lokator, jeżeli osoba ta nadal zamieszkuje w lokalu właściciela.

W świetle obowiązujących przepisów wpłaty dokonywane dla Pani przez byłych lokatorów w okresie bezumownego korzystania z lokalu mieszkalnego, tj. od 01.01.2005r. do 28.02.2006r. należy potraktować jako odszkodowanie otrzymane na podstawie cyt. wyżej ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, które to odszkodowanie na podstawie art. 21 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych będzie korzystało ze zwolnienia od podatku. Mając na uwadze powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie uznał, że stanowisko zajęte we wniosku jest prawidłowe i postanowił jak w sentencji.

Powyższa interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia tego zdarzenia. Stosownie do art. 14b § 1 interpretacja nie jest wiążąca dla podatnika, płatnika lub inkasenta. Wiąże natomiast organy podatkowe i organy kontroli skarbowej właściwe dla wnioskodawcy do czasu zmiany lub uchylenia, zgodnie z art. 14b § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa . Interpretacja traci moc w momencie zmiany stanu prawnego.

Na niniejsze postanowienie służy Stronie prawo wniesienia zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Olsztynie w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia (art. 236 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej).

Zażalenie zgodnie z zapisem art. 222 wyżej cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa winno zawierać zarzuty przeciw postanowieniu, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem zażalenia oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie.

Strona wnosząca zażalenie - stosownie do zapisu art. 169 § 2 Ordynacji podatkowej winna uiścić z góry opłatę skarbową w wysokości określonej art. 1 pkt 1a ustawy z dnia 09 września 2000r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2004r. nr 253, poz. 2532 ze zm.), tj. w kwocie 5 zł na zażalenie oraz 0,50zł od każdego załącznika.