Pytanie:

Czy odszkodowanie wypłacone na żądanie osoby fizycznej na podstawie art.363 § 1 k.c. w związku z art.361 § 2 k.c. podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w sytuacji, gdy ta wysokość odszkodowania nie wynika z porozumienia zawartego między osobą zobowiązaną do naprawienia szkody i poszkodowanym?

Pismem z dnia 03.03.2006 r. (wpływ 07.03.2006 r.), uzupełnionym w dniu 22.03.2006 r. zwrócił się Pan z prośbą o udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przedstawiając następujący stan faktyczny :

W dniu 18.02.2005 r. samochód marki PEUGEOT 307 nr rej. ... stanowiący Pana własność został uszkodzony. Do uszkodzenia doszło wskutek najechania na leżące bryły asfaltu na skrzyżowaniu ulic M... i Ch... w S.... Zarządca Drogi, tj. Miejska Dyrekcja Inwestycji w ... ( MDI) uznał odpowiedzialność za szkodę i tytułem odszkodowania wypłacił kwotę 2.179,39 zł, mimo, że koszty naprawy ustalał w wysokości 2.855,76 zł. Miejska Dyrekcja Inwestycji w ... ustaliła arbitralnie wysokość odszkodowania bez jakiegokolwiek udziału z Pana strony w czynnościach porozumienia lub ugody. Oznacza to, że Zarządca Drogi ustalił odszkodowanie w drodze jednostronnej decyzji. Dowodem braku porozumienia (ugody) w sprawie odszkodowania jest dochodzenie na drodze sądowej dopłaty odszkodowania w kwocie 676,37 zł do poziomu kosztów naprawy wynikających z kalkulacji sporządzonej przez rzeczoznawcę działającego na zlecenie MDI.

Postawione we wniosku pytanie brzmi: "(...) czy odszkodowanie wypłacone na żądanie osoby fizycznej na podstawie art.363 § 1 k.c. w związku z art.361 § 2 k.c. podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w sytuacji, gdy ta wysokość odszkodowania nie wynika z porozumienia zawartego między osobą zobowiązaną do naprawienia szkody i poszkodowanym?"

Wyraził Pan również własne stanowisko w sprawie, stwierdzając, iż wyżej przedstawiony sposób ustalenia odszkodowania nie może być kwalifikowany jako odszkodowanie wypłacone w drodze ugody (porozumienia stron) w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Pana zdaniem odszkodowanie wypłacone na podstawie art.363 § 1 k.c. w związku z art.361 § 2 k.c. wolne jest od podatku dochodowego z mocy art.21 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Skoro przepisy art.361 i 363 k.c. przyjmują zasadę pełnej kompensaty wyrządzonej szkody oraz ustalają wysokość odszkodowania i zasady, to w tym stanie rzeczy odszkodowanie wypłacone na podstawie cyt. przepisów kodeksu cywilnego spełnia przesłanki z art.21 ust.1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i z tego względu wolne jest od podatku dochodowego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Suwałkach mając na uwadze stan faktyczny przedstawiony przez Wnioskodawcę i stan prawny obowiązujący w dacie zaistnienia tego zdarzenia, postanawia udzielić następującej interpretacji, co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego.

W myśl art.21 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz.176 z późn.zm.) wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem:

a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane na zasadach, o których mowa w art. 27 ust. 1,g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód.

Ponadto zgodnie z pkt 3b) cyt. wyżej przepisu z opodatkowania zwolnione zostały inne odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań:a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

W sprawie będącej przedmiotem zapytania Wnioskodawca powołał się na art. 363 § 1 Kodeksu cywilnego w związku z art.361 § 2 tego Kodeksu jako podstawę przyznania odszkodowania przez Zarządcę Dróg - Miejską Dyrekcję Inwestycji w ....

Zgodnie z art. 363 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 z późn.zm) " Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu". Natomiast art. 361 Kodeksu cywilnego stanowi : w § 1 " Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła",w §2 "W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono".

W świetle art. 19 ust.1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( tekst jedn. Dz.U.z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.) zarządcą drogi jest organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg. Zarządcami dróg ( z zastrzeżeniem ust. 3 i 5 tego przepisu), są dla dróg: 1) krajowych - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad; 2) wojewódzkich - zarząd województwa; 3) powiatowych - zarząd powiatu; 4) gminnych - wójt (burmistrz, prezydent miasta).W myśl art.19 ust.5 niniejszej ustawy "W granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta".

Art.20 cyt. ustawy określa zadania zarządcy drogi, do których należy między innymi : utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą, przeprowadzanie okresowych kontroli stanu dróg i drogowych obiektów inżynierskich oraz przepraw promowych, ze szczególnym uwzględnieniem ich wpływu na stan bezpieczeństwa ruchu drogowego, wykonywanie robót interwencyjnych, robót utrzymaniowych i zabezpieczających. Przez "utrzymanie drogi" w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych należy rozumieć wykonywanie robót konserwacyjnych, porządkowych i innych zmierzających do zwiększenia bezpieczeństwa i wygody ruchu, w tym także odśnieżanie i zwalczanie śliskości zimowej. Z kolei ochrona drogi polega na działaniach mających na celu niedopuszczenie do przedwczesnego zniszczenia drogi, obniżenia klasy drogi, ograniczenia jej funkcji, niewłaściwego jej użytkowania oraz pogorszenia warunków bezpieczeństwa ruchu.

Zgodnie z art.21 ust.1 w/w ustawy " Zarządca drogi, o którym mowa w art. 19 ust. 2 pkt 2-4 i ust. 5, może wykonywać swoje obowiązki przy pomocy jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi, utworzonej odpowiednio przez sejmik województwa, radę powiatu lub radę gminy. Jeżeli jednostka taka nie została utworzona, zadania zarządu drogi wykonuje zarządca".

W przepisach niniejszej ustawy nie zawarto żadnych uregulowań odnośnie odpowiedzialności zarządcy drogi za szkody w majątku osoby fizycznej spowodowane nienależytym utrzymaniem drogi. W przepisach w/w ustawy w art.21 ust.3 mowa jest natomiast o odszkodowaniu przysługującym właścicielom lub użytkownikom gruntów ( na zasadach określonych w przepisach o gospodarce nieruchomościami), którzy ponieśli szkody w wyniku czynności zarządu dróg związanych np. ze wstępem na grunty przyległe do pasa drogowego, urządzaniem czasowego przejazdu przez grunty przyległe do pasa drogowego w razie przerwy w komunikacji na drodze.

W innych sprawach, jak np. w sprawach roszczeń użytkowników drogi za szkody fizyczne lub materialne doznane wskutek zaniechania lub wadliwego wypełniania obowiązków przez zarządcę drogi - należy zatem odwołać się do odpowiednich przepisów Kodeksu cywilnego. Ciężar udowodnienia okoliczności zaniechania lub niedopełnienia obowiązków przez zobowiązanego zarządcę spoczywa zgodnie z art.6 k.c. na poszkodowanym, który dochodzi odszkodowania.

Do grupy odszkodowań, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw, wskazanych w powołanym wyżej art. 21 ust.1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych należy niewątpliwie zaliczyć odszkodowanie z tytułu odpowiedzialności cywilnej za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła ( art. 361 § 1 Kodeksu cywilnego) . Zasady ustalania tego odszkodowania zostały bowiem określone w ten sposób, że naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej, ewentualnie jako świadczenie w pieniądzu, gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty. Art.263 § 2 stanowi ponadto, iż naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł .

W sytuacji faktycznej przedstawionej przez Wnioskodawcę Miejska Dyrekcja Inwestycji w ... jako Zarządca Drogi dokonała wyceny szkody w oparciu o kalkulację kosztów naprawy samochodu sporządzoną przez powołanego rzeczoznawcę. Jak podkreśla Wnioskodawca - otrzymane odszkodowanie nie wynikało z zawartej z Zarządcą Drogi ugody lub zawartego porozumienia. Odrębną kwestią jest natomiast wypłata przez MDI w ... odszkodowania w wysokości 2.179,39 zł, mimo, że koszty naprawy ustalone zostały w wysokości 2.855,76 zł, co było powodem wystąpienia Wnioskodawcy z roszczeniem o zapłatę 676,37 zł na drodze sądowej.

Uwzględniając powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego w Suwałkach uznaje stanowisko Wnioskodawcy za prawidłowe, bowiem otrzymane z tytułu odpowiedzialności cywilnej Zarządcy Drogi odszkodowanie zwolnione jest z podatku dochodowego od osób fizycznych w myśl art.21 ust.1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art.14b § 1 Ordynacji podatkowej interpretacja niniejsza nie jest wiążąca dla Wnioskodawcy. Wydana interpretacja jest wiążąca dla organów podatkowych i organów kontroli skarbowej właściwych dla Wnioskodawcy - art.14b § 2 w/w ustawy.

Interpretacja co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego jest wiążąca do czasu zmiany prawa, które były przedmiotem interpretacji.

Na niniejsze postanowienie stronie służy prawo wniesienia zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej w Białymstoku, za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Suwałkach, w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia (art. 14a § 4 i art. 236 Ordynacji podatkowej).