Pytanie:

Spółdzielnia w latach 1995-1997 z uzyskanego dochodu przeznaczyła kwoty na powiększenie udziałów swoich członków nie pobierając w tamtych latach zryczałtowanego podatku dochodowego. Podatek ten pobierany jest przez spółdzielnie w wysokości 20% na podstawie art. 18 ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2003 r. Nr 202 poz. 1956 ). Powstała wątpliwość czy w momencie wypłaty tych kwot po śmierci członka spółdzielni osobie wskazanej w deklaracji na podstawie Prawa Spółdzielczego art. 16 § 3 (Dz. U. z 2003 r. Nr 188 poz. 1848 ze zm.) należy pobrać zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 20% na podstawie art. 18 ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2003 r. Nr 202 poz. 1956), a następnie podatek dochodowy od osób fizycznych w wysokości 19% z tytułu nabytych praw majątkowych art. 18 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14 poz. 176).

Zgodnie z art. 18 ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2003 r. Nr 202 poz. 1956) w razie zwrotu kwot przekazanych w latach 1995-1997 z dochodu uzyskanego przez spółdzielnie, a przeznaczonego na powiększenie udziałów, spółdzielnie pobierają zryczałtowany podatek dochodowy, jeżeli w latach tych nie pobierały zryczałtowanego podatku. Podatek wynosi 20% kwoty i jest pobierany w dniu jej dokonania.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 14 poz. 176 z późn. zm.) źródłami przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c.

W myśl art. 18 w/w ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za przychód z praw majątkowych uważa się w szczególności przychody z praw autorskich i praw pokrewnych w rozumieniu odrębnych przepisów, praw do projektów wynalazczych, praw do topografii układów scalonych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również do odpłatnego zbycia tych praw.

Zgodnie z art. 41 ust. 1 tej samej ustawy osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności osobom określonym w art. 3 ust. 1, z tytułu działalności określonej w art. 13 pkt 2 i 4-0 oraz art. 18 są obowiązane jako płatnicy pobierać z zastrzeżeniem ust. 4 zaliczki na podatek dochodowy w wysokości 19% należności pomniejszonej o koszty uzyskania przychodów w wysokosci określonej w art. 22 ust. 9 oraz pomniejszonej o składki potrącone przez płatnika w danym miesiącu na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b). Wynika z tego, że w przypadku gdy spółdzielnia wypłaca lub stawia do dyspozycji podatnika udziały członkowskie innej osobie niż członkowi spółdzielni, stanowi on przychód z praw majątkowych, który podlega opodatkowaniu na zasadach określonych w w/w art. 41 ust. 1.

Podstawą do przekazania udziałów i wkładów na rzecz osób trzecich, jest przepis art. 16 § 3 Prawa spółdzielczego. Stosownie do tej regulacji, członek spółdzielni może w deklaracji lub odrębnym pisemnym oświadczeniu złożonym spółdzielni wskazać osobę, której spółdzielnia jest zobowiązana po jego śmierci wypłacać udziały, a prawo z tego tytułu nie należy do spadku.

Wobec faktu, że prawo majątkowe utożsamiane jest także ze stanami faktycznymi, z których wynikają uprawnienia lub roszczenia mające wartość majątkową, zaś katalog praw majątkowych wymieniony w w/w art. 18 ma charakter otwarty, należy stwierdzić, że kwota zwrotu udziałów członkowskich wypłacana osobom trzecim, stanowi przychód właśnie z tych praw, podlegających opodatkowaniu na zasadach opisanych w w/w art. 41 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Artykuł 21 ust. 1 pkt 50, który stanowi, że wolne od opodatkowania są przychody otrzymane w związku ze zwrotem udziałów lub wkładów w spółce osobowej, do wysokości wniesionych wkładów do spółdzielni albo wkładów do spółki osobowej, dotyczy osób które wniosły wkład lub udział.

W świetle wyżej przytoczonych przepisów, w momencie wypłaty po śmierci członka spółdzielni osobie wskazanej w deklaracji kwot przeznaczonych w latach 1995-1997 na powiększenie udziałów członków spółdzielni, należy pobrać zryczałtowany podatek dochodowy w wys. 20%.

W chwili wypłaty lub postawienia do dyspozycji przez spółdzielnię w/w osobie udziałów członkowskich wraz z kwotami na powiększenie udziałów, stanowią one przychód z praw majątkowych, który podlega opodatkowaniu za zasadach określonych w art. 41 ust. 1 w/w ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.