Pytanie:

czy otrzymane przez podatnika w 2005 roku od Telekomunikacji Polskiej S.A. wynagrodzenie z tytułu korzystania z nieruchomości zajętej przez instalację TP S.A. oraz w jej bezpośrednim sąsiedztwie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania?

Stan faktyczny

Z pism podatnika wynika, że Telekomunikacja Polska S.A. na podstawie decyzji budowy z dnia ... na działkach podatnika o numerach geodezyjnych ... położyła kabel światłowodowy włącznie ze słupem kablowym. W trakcie wydania decyzji podatnik był właścicielem działek, a TP S.A. nie dysponowała jego zgodą na budowę. W związku z powyższym podatnik wystąpił z wnioskiem do Starostwa Powiatowego o wznowienie postępowania administracyjnego, ponieważ nie brał udziału w postępowaniu. Postępowanie zostało wznowione. W trakcie postępowania między podatnikiem, a TP S.A. nie doszło do ugody ze względu na rozbieżne kwoty odszkodowania proponowane przez inwestora, a żądania podatnika. TP S.A. skierowała sprawę do Sądu Rejonowego I Wydziału Cywilnego. Sąd po rozpatrzeniu sprawy pozew oddalił. TP S.A. złożyła od postanowienia Sądu Rejonowego zażalenie do Sądu Okręgowego w Białymstoku II Wydział Cywilny Odwoławczy. Sąd Okręgowy zażalenie oddalił, stwierdzając w uzasadnieniu, iż ugoda winna być zawarta na podstawie umowy, a nie drogą sądową. Postanowienie było prawomocne. TP S.A. ponownie wystąpiła na drogę sądową z pozwem do Sądu Rejonowego I Wydziału Cywilnego "o stwierdzenie obowiązku do złożenia oświadczenia woli". Sprawa zakończyła się wyrokiem w dniu ... Sąd orzekł m.in. o wynagrodzeniu za korzystanie z działek. Sąd powołał się przy tym na art. 140 ust. 3 ustawy prawo telekomunikacyjne, który stanowi, iż korzystanie z nieruchomości jest odpłatne, chyba że linia lub urządzenia telekomunikacyjne służą zapewnieniu telekomunikacji właścicielowi lub użytkownikowi nieruchomości. Z położonej sieci telefonicznej podatnik zaś nie korzysta. Przedmiotowe wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości, tj. rekompensatę stałego umiejscowienia kabla i możliwości wejścia TP S.A. na przedmiotowe działki w razie awarii (określone przez biegłego jako "służebność infrastrukturowa") obliczone zostało przez biegłego jako wynik przemnożenia wskazanej przez biegłego kwoty rocznej wynagrodzenia w wysokości 117 zł i 30 lat życia /odwołano się w tej sytuacji do prawdopodobnego okresu obciążenia nieruchomości służebnością przez uwzględnienie średniej długości życia/, co dało kwotę w wysokości 3.510,00 zł. Podatnik nadmienia, iż przedmiotowe odszkodowanie otrzymał około 20.10.2005 r.
Na tle przedstawionego wyżej stanu faktycznego pytanie podatnika brzmi:
czy otrzymane na podstawie wyroku sądowego od Telekomunikacji Polskiej S.A. wynagrodzenie za korzystanie z działek w kwocie 3.510,00 zł podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Stanowisko podatnika

Zdaniem podatnika odszkodowanie, o którym wyżej mowa, winno być zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 pkt 120a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ocena prawna stanowiska pytającego z przytoczeniem przepisów prawa

W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych(Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w 2005 roku, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52 i 52a oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Zatem wszelkie dochody podatnika nie wymienione enumeratywnie w katalogu zwolnień przedmiotowych podlegają opodatkowaniu.

Jak stanowi art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy wolne od podatku dochodowego są odszkodowania wypłacone, na podstawie wyroków sądowych i zawartych umów (ugód), posiadaczom gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, z tytułu:
a) ustanowienia służebności gruntowej,
b) rekultywacji gruntów,
c) szkód powstałych w uprawach rolnych i drzewostanie
- w wyniku prowadzenia na tych gruntach, przez podmioty uprawnione na podstawie odrębnych przepisów, inwestycji związanych z budową urządzeń infrastruktury technicznej, o których mowa w art. 143 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603)., tj. budową drogi oraz wybudowaniem pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych.

Powołane wyżej zwolnienie z podatku dochodowego od osób fizycznych ma zastosowanie w sytuacji łącznego spełnienia następujących przesłanek, tj. gdy mamy do czynienia z odszkodowaniem:
- którego podstawę wypłaty stanowi wyrok sądowy bądź umowa (ugoda),
- wypłaconym posiadaczowi gruntu wchodzącego w skład gospodarstwa rolnego,
- przysługującym z tytułu ustanowienia służebności gruntowej, rekultywacji gruntów lub szkód powstałych w uprawach rolnych i drzewostanie - w wyniku prowadzenia na tych gruntach, przez podmioty uprawnione na podstawie odrębnych przepisów inwestycji związanych z budową drogi oraz wybudowaniem pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych.

Odszkodowanie jest świadczeniem należnym poszkodowanemu od osoby ponoszącej odpowiedzialność za szkodę. Ze względu na dobro bezpośrednio naruszone wyróżniamy dwa rodzaje szkody: szkodę na osobie oraz szkodę na mieniu. Szkoda na mieniu przejawia się tylko w postaci szkody majątkowej. Są dwa rodzaje szkody majątkowej:
1) strata (damnum emergens), polegająca na zmniejszeniu majątku poszkodowanego wskutek zdarzenia, z którym związana jest czyjaś odpowiedzialność;
2) utracone korzyści (lucrum cessans), sprowadzające się do tego, że w tym przypadku majątek poszkodowanego nie wzrósł tak, jakby to się stało, gdyby nie nastąpiło zdarzenie, z którym złączona jest czyjaś odpowiedzialność.
Odszkodowanie pieniężne służące naprawieniu szkody majątkowej spełnia więc funkcję kompensacyjną przez przywrócenie globalnej wartości majątku poszkodowanego naruszonego przez doznaną szkodę.

W stanie faktycznym będącym przedmiotem zapytania mamy do czynienia z wypłaconym dla podatnika w 2005 roku przez Telekomunikację Polską S.A. wynagrodzeniem /w wysokości 3.510,00 zł/, z tytułu korzystania przez TP S.A. z jego nieruchomości, w związku z wybudowaniem na tej nieruchomości linii telekomunikacyjnej, co się wiąże ze stałym umiejscowieniem na tej nieruchomości kabla i możliwością wejścia operatora na przedmiotową nieruchomość w razie awarii /określone przez biegłego jako "służebność infrastrukturowa"/. Wynagrodzenie, o którym wyżej mowa wynika z art. 140 ust. 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2004 r., Nr 171, poz. 1800 z późn. zm.), który stanowi m.in., że korzystanie z nieruchomości, o której mowa w ust. 1, jest odpłatne /w art. 140 ust. 2 w/w ustawy ustawodawca wyraźnie daje pierwszeństwo umownemu ustalaniu sposobu korzystania z nieruchomości/.

Jak już wyżej wskazano odszkodowanie jest świadczeniem należnym poszkodowanemu od osoby ponoszącej odpowiedzialność za szkodę. Natomiast zauważyć należy, że przychód, o którym mowa w zapytaniu, jest wynagrodzeniem za realizowanie "służebności infrastrukturowej" /mające sie sprowadzać do ewentualnego korzystania z nieruchomości w razie awarii umiejscowionej na niej instalacji/. W tej sytuacji nie mamy do czynienia ze szkodą, i z tego względu w/w świadczenie nie jest świadczeniem odszkodowawczym.

Zatem świadczenie, które podatnik otrzymał w 2005 roku od TP S.A., - nie będące świadczeniem odszkodowawczym - nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania zawartego w art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Świadczenia tego nie można również zakwalifikować do żadnego innego zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 ustawy, i z tego też względu stanowi ono przychód podatnika podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Przedmiotowe świadczenie stanowi przychód o którym mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. przychód z innych źródeł i podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych według skali podatkowej określonej w art. 27 ustawy.