|
Chcesz odszukać potrzebne Ci informacje z zakresu stosowania prawa podatkowego
szybciej, wygodniej i pewniej, bez reklam?
|
||||||||||
| Słowa kluczowe: aport, nieruchomości, odpłatne zbycie, spółka komandytowa, środek obrotowy | |
| Data: 2010-12-29 | |
![]() Istota interpretacji:Stwierdzić należy, iż wniesienie wkładu niepieniężnego w postaci nieruchomości stanowiących środek obrotowy w działalności gospodarczej prowadzonej przez Wnioskodawcę - do nowo powstałej spółki komandytowej będzie stanowić odpłatne zbycie tej nieruchomości. Wartość wnoszonych nieruchomości, określona w umowie spółki (stanowiąca podstawę do ustalenia udziału) stanowi, w rozumieniu przepisu art. 14 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychód z działalności gospodarczej wnoszącego wkład do spółki.W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe. Wnioskodawca jest osobą fizyczną prowadzącą jednoosobowo działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 155, poz. 1095 z 2007 r. - tekst jednolity). Głównym przedmiotem działalności gospodarczej Wnioskodawcy jest kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek. Wnioskodawca jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z 2004 r.). W listopadzie 2006 r. Wnioskodawca w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zawarł z firmą deweloperską przedwstępną umowę sprzedaży pięćdziesięciu samodzielnych lokali mieszkalnych wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej oraz udziałem w lokalu użytkowym garażem wielostanowiskowym, znajdującym się w tym samym budynku co lokale mieszkalne. W czerwcu 2010 r. inwestycja została zakończona, a Wnioskodawca podpisał ostateczne umowy sprzedaży ww. samodzielnych lokali mieszkalnych i udziału w garażu wielostanowiskowym, na mocy których nabył te lokale mieszkalne. Lokale o których mowa powyżej zostały nabyte w celu odsprzedaży i nie będą stanowić środków trwałych Wnioskodawcy. Wnioskodawca jako komandytariusz zawiązał wraz z innym podmiotem spółkę komandytową, do której zamierza wnieść wspomniane powyżej lokale mieszkalne tytułem wkładu niepieniężnego. Lokale zostaną wniesione i spółka komandytowa stanie się ich właścicielem przed dniem 31 grudnia 2010 roku. Lokale zostaną wniesione do spółki komandytowej po wartości wyższej niż wartość ich nabycia przez Wnioskodawcę, ustalona jeszcze w 2006 roku (na podstawie umów przedwstępnych - jw.). Po dokonaniu opisanego powyżej aportu lokali do spółki komandytowej działalność gospodarcza prowadzona samodzielnie przez Wnioskodawcę zostanie zlikwidowana (wykreślona w ewidencji działalności gospodarczej). Lokale gospodarcze następnie zostaną przez spółkę komandytową w przyszłości zbyte, również w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, opodatkowanej podatkiem od towarów i usług. W związku z powyższym zadano następujące pytanie. Czy wniesienie przed dniem 31 grudnia 2010 roku przez Wnioskodawcę, prowadzącego działalność gospodarczą, wkładu do spółki komandytowej w postaci samodzielnych lokali mieszkalnych wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej oraz udziału w lokalu użytkowym - garażu wielostanowiskowym, nabytych przez niego Wnioskodawcę w ramach prowadzonej tej działalności, będzie skutkowało powstaniem u Wnioskodawcy:
Zdaniem Wnioskodawcy, wniesienie aportem nieruchomości, o których mowa w opisie zdarzenia przyszłego, do spółki komandytowej nie spowoduje powstania u Wnioskodawcy dochodu do opodatkowania i obowiązku podatkowego na gruncie przepisów updof. W szczególności nie można oprzeć uzasadnienia dla opodatkowania takiej czynności o:
Rozważania dotyczące opodatkowania wniesienia nieruchomości do spółki osobowej (w tym do spółki komandytowej) należy rozpocząć od konstatacji o braku wyraźnej regulacji w tym zakresie w przepisach updof. W obowiązującym stanie prawnym nie istnieją przepisy na gruncie updof, które regulowałyby opodatkowanie aportów niepieniężnych wnoszonych do spółek osobowych, a w szczególności uznawałyby taką czynność za generująca przychód i podlegającą opodatkowaniu. W szczególności podstawą do opodatkowania powyższej czynności nie może być art. 17 ust. 1 pkt 9 updof. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 9 updof: "Za przychody w kapitałów pieniężnych uważa się nominalną wartość udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną albo wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny." Przepis wskazuje zatem wyraźnie, że objęcie udziałów lub akcji spółek posiadających osobowość prawną, a zatem tylko spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej, rodzić będzie powstanie przychodu podlegającego opodatkowaniu na gruncie omawianej ustawy. Uregulowanie opodatkowania jedynie aportu do spółki kapitałowej, z pominięciem spółek osobowych, nie jest jednak uchybieniem legislacyjnym, otwierającym drogę do opodatkowania wkładów niepieniężnych w spółkach osobowych, a przemyślanym działaniem ustawodawcy, posiadającym swoje uzasadnienie w wykładni historycznej przepisu. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 9 updof, w aktualnym brzmieniu został wprowadzony na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 1104) i obowiązuje od dnia 1 stycznia 2001 r. Przed tą datą wniesienie wkładu niepieniężnego na pokrycie kapitału zakładowego w spółce kapitałowej w ogóle nie rodziło konsekwencji podatkowych. Pierwsza wersja tego przepisu przewidywała, iż przychodem jest nominalna wartość udziałów/akcji w spółce, objętych w zamian za wkład niepieniężny. Zmiana dokonana w drodze ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2003 r., Nr 202, poz. 1956) uściśliła, że opodatkowaniu podlega jedynie aport wnoszony do spółek posiadających osobowość prawną, czyli do spółek kapitałowych. Wyłączenie spod opodatkowania aportów wnoszonych do spółek osobowych, dokonane przy okazji nowelizacji art. 17 ust. 1 pkt 9 updof, było zatem celowym zamiarem ustawodawcy, wobec czego rozciąganie na innej podstawie prawnej opodatkowania podatkiem dochodowym na aporty wnoszone do spółek osobowych jest działaniem pozbawionym jakiejkolwiek podstawy prawnej. Nie bez znaczenia pozostaje fakt iż na gruncie tej samej nowelizacji, tj. ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 1104) wprowadzone zostały do porządku prawnego przepisy art. 10 ust. 2 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1 pkt 9 updof w aktualnym ich brzmieniu. Należy je bowiem rozpatrywać w koniunkcji. Ustawodawca wprowadzając przepis art. 10 ust. 2 pkt 2 updof miał na celu właśnie uniknięcie opodatkowania aportu niepieniężnego nieruchomości do spółki kapitałowej zarówno jako przychodu ze zbycia składnika majątkowego oraz jako przychodu z kapitałów pieniężnych. Regulacja ta nie objęła aportu do spółki osobowej, ponieważ jako w ogóle nie podlegający opodatkowaniu, nie musiał być od opodatkowania osobno zwalniany. Zmiana wprowadzająca wyraźnie opodatkowanie tylko aportów do spółek kapitałowych, również więc wyraźnie wyłączyła spod opodatkowania aporty do spółek osobowych. W przeciwnym wypadku nie byłaby wszak potrzebna, gdyby aport do każdego rodzaju spółki handlowej podlegał opodatkowaniu.
Przychodem w rozumieniu przepisów podatkowych może być jedynie trwałe i definitywne przysporzenie majątkowe. O trwałym i definitywnym przyroście majątku w żadnym wypadku nie można mówić, w kontekście aportu wnoszonego przez osobę fizyczną do spółki osobowej. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 14 updof źródłem przychodu jest odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości. Wskazuje na to choćby literalne brzmienie art. 14 ust. 2 pkt 1 lit. a updof, który stanowi, że "Przychodem z działalności gospodarczej są również przychody z odpłatnego zbycia wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością gospodarczą oraz przy prowadzeniu działów specjalnych produkcji rolnej składników majątku będących środkami trwałymi, ujętych w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych". Spółka osobowa jest podatkowo neutralna na gruncie podatków dochodowych, jako że opodatkowaniu podlega nie spółka, a tylko jej wspólnicy. Spółka osobowa nie jest podatnikiem na gruncie updof. Pomimo tego, że wniesienie aportu do takiej spółki może prowadzić do przeniesienia własności składników majątkowych na rzecz spółki z punktu widzenia prawa cywilnego, to w stosunku do wspólnika nie sposób stwierdzić otrzymania wynagrodzenia za wniesienie takiego wkładu, a co z tym idzie - przychodu podlegającego opodatkowaniu. Nie można bowiem mówić o przysporzeniu na gruncie prawa podatkowego w sytuacji, gdy brak drugiej strony na takiej płaszczyźnie. Odpłatne zbycie zakłada istnienie dwóch stron transakcji, a przypadku wniesienia aportu do spółki osobowej takiej drugiej strony po prostu nie ma na poziomie przepisów podatkowych. Spółka osobowa nie jest podatnikiem, więc nie można jej dla potrzeb tych przepisów poczytywać za stronę transakcji generującej przysporzenie po stronie wspólnika. Odmienne podejście jest zupełnie nielogiczne, bo oznacza pomieszanie odrębnych w tym zakresie pojęć i instytucji prawa podatkowego i prawa cywilnego. Prawo podatkowe jest w tym zakresie w pełni autonomiczne. Powyższe potwierdzają Dyrektorzy Izb Skarbowych. Jako przykład Wnioskodawca przywołuje interpretację indywidualną z dnia 13 maja 2009 r. (znak: IPPB3/423-122/09-2/MŚ), w której Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie stwierdził, że: "(…) wniesienie przez Spółkę nieruchomości gruntowej do wskazanych spółek osobowych tytułem wkładu niepieniężnego, nie będzie skutkować powstaniem przychodu podatkowego po stronie Spółki. Dodatkowo wskazać należy, iż o przychodzie można mówić wtedy, gdy następuje trwałe i definitywne przysporzenie majątkowe. Tymczasem w przypadku wkładu wnoszonego przez wspólnika do spółki osobowej nie występuje definitywny przyrost majątku, ponieważ zgodnie z Kodeksem spółek handlowych wkład taki może być zwrócony w całości lub części." O braku rozróżnienia podmiotowego przy wnoszeniu aportu do spółki osobowej Wnioskodawca wypowiada się poniżej. Natomiast co do samego przysporzenia majątkowego należy zaznaczyć ponadto, że de facto nie ma możliwości ustalenia jego wysokości. W szczególności, nielogiczne byłoby określenie przychodu wnoszącego aport w wysokości wartości składnika majątkowego, stanowiącego taki aport. Fakt pozostawania wspólnikiem spółki osobowej nie przekłada się na żaden wymiar pieniężny. Wspólnik posiada jedynie "udział w zysku", niemniej udział ten nie jest przychodem wspólnika z tytułu wniesienia aportu, jako że są to dwie osobne, niezależne od siebie kategorie w tym sensie, że udział w zysku nie jest ekwiwalentnym odbiciem wartości wniesionego wkładu niepieniężnego. Te dwa pojęcia funkcjonują co prawda obok siebie, jednak na dwóch, całkowicie odmiennych płaszczyznach. Praktycy wskazują, że: "O ile można stwierdzić, że wnoszący aport trzymuje w spółce "udział kapitałowy" odpowiadający wartości rzeczywiście wniesionego wkładu, o tyle otrzymanie przez niego "udziału" i jego wartości zależą już od umowy wspólników. Taka forma nabywania "udziału" wyklucza potraktowanie go jako odpłatności za wniesienie wkładu, gdyż jest od niego niezależna — wspólnicy, w odróżnieniu od udziałowców lub akcjonariuszy spółek kapitałowych, mogą podwyższyć i obniżyć wielkość przysługujących im udziałów nawet bez wnoszenia jakichkolwiek wkładów do spółki:" (por E. Matyszewska, "Spółka osobowa daje sporo korzyści, ale oznacza też kłopoty z fiskusem", Dziennik Gazeta Prawna z 11 stycznia 2010 r.). Powyższe twierdzenia potwierdziły również sądy administracyjne, jak chociażby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyroku z dnia 14 kwietnia 2009 r. (sygn. akt: III SA/Wa 3103/08) wskazał na brak przysporzenia majątkowego po stronie wnoszącego aport niepieniężny do spółki osobowej. Potwierdzenie braku okoliczności uzyskania przychodu przez wnoszącego aport potwierdzają również praktycy (por: E. Matyszewska, "Spółka osobowa daje sporo korzyści, ale oznacza też kłopoty z fiskusem", Dziennik Gazeta Prawna z 11 stycznia 2010 r.).
Jednym z argumentów przemawiających za brakiem opodatkowania aportu niepieniężnego, wnoszonego do spółki osobowej jest brak takiego opodatkowania na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 7) ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych: "Przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, jest w szczególności nominalna wartość udziałów (akcji) w spółce kapitałowej albo wkładów w spółdzielni objętych zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część." Literalna wykładnia przepisu wyraźnie wskazuje zatem, iż opodatkowaniu podlega jedynie czynności polegająca na wniesieniu wkładu niepieniężnego do spółki kapitałowej. Ponadto, na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, Dyrektorzy Izb Skarbowych wypracowali linię interpretacyjna, wskazującą na podatkową neutralność czynności polegającej na wniesieniu wkładu niepieniężnego do spółki osobowej. W szczególności wskazać należy na następujące pisma:
Powyższe interpretacje wskazują na nielogiczność, a wręcz nonsensowność koncepcji prezentowanej przez niektóre organy podatkowe, które bez wyraźnej podstawy prawnej przyjmują powstanie przychodu do opodatkowania od wniesienia aportu do spółki osobowej przez podatnika, będącego osobą fizyczną. Forma prowadzenia działalności w ramach spółki osobowej powinna być obojętna dla jej opodatkowania, a mimo to organy podatkowe starają się kreować obowiązek podatkowy jedynie wobec osób fizycznych. Dla takiego różnego traktowania osób fizycznych i prawnych brak jest jak jakiegokolwiek oparcia w wyraźnych przepisach updof, a z punktu widzenia zasad interpretacji przepisów podatkowych osób znajdujących się takiej samej sytuacji prawnej - jest to wręcz poważne naruszenie.
W zakresie przedmiotu niniejszego wniosku wojewódzkie sądy administracyjne reprezentują jednolite stanowisko, potwierdzające, że wniesienie aportu niepieniężnego do spółki osobowej nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Stanowisko to potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 września 2010 r. (sygn. akt: lI FSK 836/09), oddalając skargę kasacyjną Ministra Finansów, na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2009 r., prowadzonego pod sygn. akt: III SA/Wa 2926/08. Poniżej Wnioskodawca prezentuje sentencje i fragmenty uzasadnień wyroków, potwierdzających prawidłową wykładnię przepisów updof:
Powyższe wyroki wskazują, iż odnośnie przedmiotowego problemu w orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowano korzystną dla podatników linię interpretacyjną, wykluczająca możliwość powstania przychodu po stronie wnoszącego aport do spółki osobowej (por: M. Kołacki. P. Tomczykiewicz, "Aport do spółki osobowej: z daniną czy bez daniny", Rzeczpospolita z dnia 14 września 2010 r.).
5.1. Zasada działania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Wydając interpretacje indywidualne Dyrektor Izby Skarbowej winien kierować się podstawowymi zasadami postępowania podatkowego, takimi jak zasada działania w sposób budzący zaufanie podatników do organów podatkowych, wywodząca się z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Jednym z nagminnych przejawów łamania tej zasady jest wydawanie indywidualnych interpretacji prawa podatkowego w odmienny sposób, w takim samym stanie prawnym i przy identycznym stanie faktycznym, czyli w oderwaniu od dotychczas wypracowanych linii interpretacyjnych, w tym tych, wynikających z orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych. Do problemu tego odniósł się już Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził, że: "zmienność rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji państwowej obu instancji w tej samej sprawie, przy tym samym stanie faktycznym i prawnym - od negatywnego poprzez pozytywne do znów negatywnego dla skarżącego podważa zasadę zaufania do organów państwa oraz źle kształtuje świadomość i kulturę prawną obywateli." (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 1994 r., sygn. SA/Wr 98/94., publ.: baza orzeczeń NSA). Winnym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "za godzące w art. 121 § 1 ustawy z dnia 28.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) należy uznać dokonywanie różnych ustaleń odnoszących się do tego samego elementu stanu faktycznego sprawy w odrębnych co prawda sprawach podatkowych, niemniej jednak bazujących na tych samych faktach.". W jeszcze innym wyroku stwierdził, że: "Minister Finansów wydając interpretacje indywidualne jest zobowiązany do kierowania się przy ich wydawaniu także orzecznictwem sądów administracyjnych. Zgodnie bowiem z art. 14a Ordynacji podatkowej Minister Finansów dąży do zapewnienia jednolitego stosowania prawa podatkowego. dokonując w szczególności jego interpretacji, przy uwzględnieniu orzecznictwa sądów oraz Trybunału Konstytucyjnego lub Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości," (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. III SA/Wa 1916/08, publ. baza orzeczeń NSA) Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie zatem wskazał, że Minister Finansów (tu: Dyrektor Izby Skarbowej) również przy wydaniu interpretacji indywidualnych winien kierować się orzecznictwem sądów administracyjnych, pomimo, iż wyraźny obowiązek tego czynienia przewiduje art. 14a Ordynacji podatkowej. odnoszący się do interpretacji ogólnych. Jest to wszak logiczne, że skoro przy wydawaniu interpretacji ogólnych Minister Finansów winien kierować się orzecznictwem administracyjnym, to tym bardziej taki element winien znaleźć zastosowanie przy wydawaniu interpretacji indywidualnych. Niedopuszczalne jest pomijanie całego wypracowanego orzecznictwa w podobnych sprawach, stwierdzając, że zostało wydane w indywidualnych sprawach i nie wiąże organu podejmującego decyzję wdane sprawie. Reguła wynikająca w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej wyraźnie nakłada na Ministra Finansów obowiązek wydania interpretacji z uwzględnieniem innych interpretacji, wydanych w takich samych lub zbieżnych stanach faktycznych. Dlatego też w przedmiotowej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej winien potwierdzić stanowisko Wnioskodawcy, jako że jest ono zbieżne z utrwaloną i aktualną na dzień składania nin. wniosku linią orzecznictwa sądów administracyjnych, przedstawioną w pkt 4 powyżej. 5.2. Stosowanie analogii na niekorzyść podatnika. Stawianie znaku równości pomiędzy aportem wnoszonym do spółki osobowej a aportem wnoszonym do spółki kapitałowej jest niczym innym jak stosowaniem zakazanej w prawie podatkowym analogii na niekorzyść podatnika. Jak wskazuje się w piśmiennictwie: "Jeżeli zatem ustawodawca nie objął w sposób wyraźny regulacją ustawową określonych zjawisk (zdarzeń), to nie ma podstaw, aby drogą wykładni prawa uznać zjawiska (zdarzenia) podobne do tych uregulowanych w ustawie za podlegające opodatkowaniu. Należy więc uznać, że w tym obszarze wykładni prawa, który dotyczy prawno podatkowego stanu faktycznego, interpretacja prawa podatkowego jest zbliżona do prawa administracyjnego ingerującego w prawa obywateli oraz prawa karnego." (K. Radzikowski, Wnioskowanie przez analogię w prawie podatkowym, Przegląd Podatkowy nr 4/2007). Wszelkie obciążenia podatkowe nakładane na obywateli, jak i na podmioty gospodarcze winny wynikać bezpośrednio z ustawy. A więc, jeżeli z ustawy nie wynikają, to nie można ich nakładać na podatników. Jak wskazuje już przywołany autor: "należy podzielić pogląd, że milczenie ustawodawcy, co do opodatkowania jakiegoś prawno-podatkowego stanu faktycznego, nawet gdyby było wyrazem błędu legislacyjnego, trzeba uznać nie za lukę prawną, lecz za obszar wolny od ustawowej regulacji."(S. Rosmarin, Prawo podatkowe a prawo prywatne w świetle wykładni prawa, Lwów 1939, s. 196 i n). Powyższe twierdzenia zostały potwierdzone przez szereg orzeczeń sądów administracyjnych, a wśród nich min.:
Powyższy pogląd jest zatem powszechnie akceptowany w polskiej doktrynie prawa podatkowego, przez co znajduje swoje potwierdzenie w licznym orzecznictwie. Aby móc zastosować analogię w obrębie przepisów prawa podatkowego, należy posłużyć się swoistym algorytmem, na który to wskazują autorytety polskiego prawa podatkowego. I tak prof. Bogumił Brzeziński w swoim opracowaniu wskazuje, że: "Proces myślowy, jaki ma miejsce u podmiotu stosującego prawo, rozważającego możliwość zastosowania przepisu w drodze analogii, przebiega w określonym porządku. Porządek ten można zrekonstruować w sposób następujący: interpretator stwierdza istnienie określonych sytuacji oraz dokonuje na tym gruncie wartościowań. Tak więc kolejno:
W dalszej części autor stwierdza, że "stopień podobieństwa stanów faktycznych powinien być istotny, tj. tak daleko idący, że uzasadnia to - w ocenie podmiotu stosującego prawo - zastosowanie analogii." (B. Brzeziński, Szkice z wykładni prawa podatkowego, Gdańsk 2002, s.68). W odniesieniu do przedmiotowej kwestii nie można dopuścić stosowania przepisów art. 17 ust. 1 pkt 9 updof w drodze analogii, z powodu niespełnienia części przesłanek koniecznych dla ww. testu:
Na podsumowanie tej części wywodu można stwierdzić zatem że na dzień dzisiejszy ukształtował się kanon interpretacyjny, który całkowicie zakazuje interpretacji przepisów prawa podatkowego na niekorzyść podatnika za pomocą analogii (w tym wypadku analogii iuris"). Na koniec omawiania możliwości zastosowania analogii w odniesieniu do przedmiotu niniejszego wniosku, należy przytoczyć trafny komentarz, w którym stwierdza się, że: "Niezależnie od różnic w zakresie normatywnych uregulowań w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych oraz w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia dla prezentowanego przez organy podatkowe stanowiska że aport do spółki osobowej może prowadzić do powstania przychodu w zależności od tego, jaki status cywilnoprawny ma podmiot go wnoszący. Skoro organy podatkowe nie traktują aportu składników majątkowych do spółki jako ich odpłatnego zbycia na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, to niezrozumiałe jest prezentowanie odmiennego stanowiska z powołaniem się wyłącznie na regulację negatywną art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych." (A. Pęczyk-Tofel, Opodatkowanie dochodów wspólników spółek osobowych, Serwis Monitora Podatkowego Nr3/2010, s. 5). Należy również wskazać na uzasadnienie jednego z przywołanych już w niniejszym wniosku orzeczeń, w którym to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że: "W prawie podatkowym obowiązuje, we wskazanym przypadku, zakaz interpretacji per analogiam, co wyłącza możliwość zastosowania do przedmiotowego przypadku powyższej regulacji dotyczącej wniesienia wkładu niepieniężnego do spółek kapitałowych, Zgodnie bowiem z treścią art. 217 Konstytucji RP jedynie ustawa powinna określać zdarzenia faktyczne powodujące powstanie obowiązku podatkowego, a raz jeszcze wskazać należy, że w obowiązujących przepisach prawa, a w szczególności w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, brak jest regulacji, iż wkład niepieniężny do spółki osobowej rodzi skutki podatkowe." (Wyrok z dnia 5 sierpnia 2010 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, sygn. akt: I SA/Sz 221/10) 5.3. Zasada in dubio pro tributario. W tym miejscu Wnioskodawca zwraca uwagę na kolejną zasadę wykładni prawa podatkowego, a mianowicie zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika. Jak wskazuje się w piśmiennictwie: "Wykładania systemowa polega na ustaleniu znaczenia interpretowanej normy prawnej ze względu na system, do którego należy. Jedną z reguł wykładni systemowej, istotnej dla przedmiotu niniejszej rozprawy, jest nakaz interpretowania w sposób zgodny z zasadami prawa. Inaczej mówiąc, należy ustalić takie znaczenie normy prawnej, aby nie była sprzeczna z zasadą systemu prawa."(A. Mariański, "Rozstrzyganie wątpliwości na korzyść podatnika. Zasada prawa podatkowego.", Warszawa 2009, s. 190). W dalszej części opracowania autor ten wskazuje, że: "Uwzględniając powyższe uwarunkowania należy wskazać, że poszukując znaczenia normy prawa podatkowego interpretator korzysta ze "zwykłych" metod interpretacji, a pewnego rodzaju swoistość wykładni prawa podatkowego polega zwłaszcza na wyborze dyrektywy drugiego stopnia, w tym szczególnie jako powinność wybierania rezultatu uzyskanego w drodze wykładni językowej przed wykładnią systemową i funkcjonalną. Dlatego też, zachowując powyższe wymogi zakazu rozszerzania zakresu podmiotowo-przedmiotowego opodatkowania, interpretator musi uwzględnić w procesie wykładni zasadę in dubio pro tributario, także jako swoistą dyrektywę interpretacyjną drugiego stopnia." (A. Mariański, "Rozstrzyganie wątpliwości na korzyść podatnika. Zasada prawa podatkowego", Warszawa 2009, s. 195). Natomiast w jednym z orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stwierdza się, że: "Należy zauważyć, iż jedną z podstawowych zasad interpretacji prawa podatkowego jest zasada rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych dotyczących podatkowego stanu faktycznego, czy stanu prawnego na rzecz podatnika (in dubio pro tributario) i zakaz interpretowania takich wątpliwości na korzyść fiskusa (in dubio pro fisco)." (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 marca 2010 r., sygn. III SA/Wa 1626/09, publ. baza orzeczeń NSA). Ze względu na brak jednolitości w interpretacjach podatkowych wydawanych przez Dyrektorów Izby Skarbowych z upoważnienia Ministra Finansów bezsprzecznym jest, iż istnieje po stronie organów podatkowych wątpliwość, co do opodatkowania aportu niepieniężnego, wnoszonego do spółki osobowej. Omawiana kwestia została co prawda wyjaśniona już przez orzecznictwo sądów administracyjnych, które to zostało powołane powyżej, niemniej należy z całą stanowczością podkreślić, że zasada in dubio pro tributario musi być stosowana, ze względu chociażby na konstytucyjny obowiązek nakładania podatków w drodze ustawy. Tym samym przedmiotowej kwestii organy podatkowe nie mogą rozstrzygać na niekorzyść podatników, poprzez uznawanie opodatkowania wnoszenia aportów do spółek osobowych. Podsumowując powyżej przytoczone argumenty, oparte o obowiązujące przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i podatku dochodowym od osób prawnych, interpretacje indywidualne, orzeczenia sądów i komentarze, zdaniem Wnioskodawcy zaprezentowane we wniosku stanowisko jest prawidłowe. Na tle przedstawionego zdarzenia przyszłego, stwierdzam, co następuje: Zgodnie z art. 4 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 roku – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) spółka jawna jest spółką osobową. Ponieważ spółka jawna nie ma podmiotowości prawnej odrębnej od wspólników, nie są one podmiotami obowiązku podatkowego w zakresie podatku dochodowego. Podmiotami takimi są natomiast wspólnicy takiej spółki. W zależności od tego, czy wspólnicy są osobami fizycznymi, czy prawnymi podlegają odpowiednio opodatkowaniu na zasadach określonych w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. i o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.) albo opodatkowaniu na zasadach określonych w ustawie z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.). Stosownie do art. 8 § 1 ustawy Kodeks spółek handlowych, spółka osobowa może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Spółka osobowa prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą. Pojęcie wkładu do spółki osobowej uregulowane zostało w art. 48 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.). Wynika z niego, że wkład wspólnika może polegać na przeniesieniu lub obciążeniu własności rzeczy lub innych praw, a także na dokonaniu innych świadczeń na rzecz spółki. Udział kapitałowy wspólnika odpowiada wartości rzeczywiście wniesionego wkładu (art. 50 § 1 Kodeksu spółek handlowych). Z powyższego wywieść należy, że:
Należy także wskazać na treść art. 28 k.s.h., według którego majątek spółki stanowi wszelkie mienie wniesione jako wkład lub nabyte przez spółkę w czasie jej istnienia oraz art. 48 § 1 tej ustawy stanowiącego, iż prawa, które wspólnik zobowiązuje się wnieść do spółki, uważa się przeniesione na spółkę. Zarówno te przepisy, jak i wcześniej przytoczony art. 8 w sposób jednoznaczny przesądzają, iż majątek spółki osobowej jest wyodrębniony od majątku wspólników. Zatem wniesienie do spółki osobowej wkładu niepieniężnego powoduje przeniesienie własności rzeczy lub prawa będącego przedmiotem wkładu – na spółkę. Na mocy art. 50 Kodeksu spółek handlowych, wnoszący wkład otrzymuje udział kapitałowy, równy wartości wkładu określonej w umowie spółki, który stanowi podstawę do określenia praw lub obowiązków wspólnika. Zatem z punktu widzenia prawa cywilnego dochodzi do odpłatnego zbycia rzeczy lub prawa. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) - c) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), źródłem przychodów jest odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:
- jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a) - c) - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, źródłem przychodów jest pozarolnicza działalność gospodarcza. Zasady ustalania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej zostały określone w art. 14 tej ustawy, który w ust. 1 stanowi, że za przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychodem z działalności gospodarczej są również przychody z odpłatnego zbycia wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością gospodarczą oraz przy prowadzeniu działów specjalnych produkcji rolnej składników majątku będących:
- ujętych w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, w tym także przychody z odpłatnego zbycia składników majątku wymienionych w lit. b), spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu użytkowego lub udziału w takim prawie nieujętych w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, z zastrzeżeniem ust. 2c; przy określaniu wysokości przychodów przepisy ust. 1 i art. 19 stosuje się odpowiednio, Należy zauważyć, iż cyt. powyżej przepis art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie wymienia wszystkich przychodów z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy. Natomiast przepis art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy wskazuje na niektóre rodzaje przychodów zaliczanych również do przychodów z działalności gospodarczej. Z tego względu, sprzedaż każdego innego składnika, wykorzystywanego w działalności gospodarczej, stanowi przychód z tytułu działalności gospodarczej na podstawie ogólnej zasady wyrażonej w art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (z wyjątkiem nieruchomości mieszkalnych). Wniesienie do spółki osobowej wkładu w postaci nieruchomości stanowiących środek obrotowy w działalności gospodarczej prowadzonej przez Wnioskodawczynię, w zamian za udział kapitałowy spółki, stanowi odpłatne zbycie tej nieruchomości. Pod pojęciem odpłatnego zbycia należy rozumieć każdą formę przeniesienia własności za wynagrodzeniem. Wniesienie zatem przedmiotowych nieruchomości stanowiących środek obrotowy do spółki jawnej powoduje:
Z powyższego wywieść należy, iż wniesienie do spółki osobowej określonych rzeczy jako wkładu niepieniężnego, jest formą ich odpłatnego zbycia. Wspólnik przystępujący do spółki uzyska w niej udział, stosownie do wartości wprowadzonego do spółki wkładu. W rezultacie, jeżeli – jak wynika z przedstawionego zdarzenia przyszłego - dochodzi do przeniesienia na rzecz spółki nieruchomości stanowiących środek obrotowy to tym samym nastąpi ich zbycie. Powyższa czynność wyczerpuje znamiona odpłatności. Brak jest zatem podstaw do uznania za zasadne stwierdzenie, że w tej sytuacji nie powstaje przychód. Przy czym, stwierdzić należy, iż do przychodów, o których mowa art. 14 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie stosuje się zasad wynikających za art. 11 powołanej ustawy. Nadmienić należy, iż przepis art. 10 ust. 2 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że przepisów ust. 1 pkt 8 nie stosuje się do odpłatnego zbycia w formie wniesienia wkładu niepieniężnego do spółki środków obrotowych, środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych. Przepis ten wyłącza z opodatkowania zdefiniowane kategorie wkładu niepieniężnego, jednakże jego dyspozycja odnosi się wyłącznie do przychodów ze źródła, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie dotyczy natomiast przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się nominalną wartość udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną albo wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny. W świetle powyższego wniesienie wkładu niepieniężnego do spółki osobowej nie stanowi także źródła przychodu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 9. powoływanej ustawy. Brak jest zatem podstaw, co słusznie zauważa Wnioskodawca, do stosowania w przedmiotowej sprawie przepisu art. 17 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, bowiem przepis ten dotyczy wyłącznie wnoszenia wkładu niepieniężnego do spółek mających osobowość prawną albo wkładów do spółdzielni. Tym samym przepis ten nie znajduje zastosowania w przedstawionym we wniosku zdarzeniu, gdyż spółka, do której wnoszony jest wkład niepieniężny jest spółką osobową. Reasumując stwierdzić należy, iż wniesienie wkładu niepieniężnego w postaci nieruchomości stanowiących środek obrotowy w działalności gospodarczej prowadzonej przez Wnioskodawcę - do nowo powstałej spółki komandytowej będzie stanowić odpłatne zbycie tej nieruchomości. Wartość wnoszonych nieruchomości, określona w umowie spółki (stanowiąca podstawę do ustalenia udziału) stanowi, w rozumieniu przepisu art. 14 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychód z działalności gospodarczej wnoszącego wkład do spółki. Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawczynię i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym. Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1Maja 10, 09-402 Płock. |
|
| 2010-12-29 |
