Pytanie:

Czy kaucja pobrana od kontrahenta unijnego nie rodzi obowiązku podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych ?Czy w przypadku niewywiązania się kontrahenta z zawartej umowy - zatrzymana kaucja stanowi przychód, którego wartość nie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych?

Jak stanowi art. 14 a § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa stosownie do swojej właściwości naczelnik urzędu skarbowego, naczelnik urzędu celnego lub wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta albo marszałek województwa na pisemny wniosek podatnika, płatnika lub inkasenta maja obowiązek udzielić pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w ich indywidualnych sprawach, w których nie toczy się postępowanie podatkowe lub kontrola podatkowa albo postępowanie przed sadem administracyjnym. W myśl art. 14 a § 4 cytowanej ustawy, udzielenie interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego, o której mowa w § 1, następuje w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie.

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż podatnik jest wspólnikiem spółki jawnej "D". Spółka prowadzi działalność handlową w zakresie materiałów budowlanych. W ramach działalności przedsiębiorstwa, dokonywane są dostawy wewnątrzwspólnotowe dla kontrahentów w innym kraju Unii Europejskiej. Wspólnicy chcą pobierać kaucje gwarancyjne od unijnych kontrahentów celem zabezpieczenia prawidłowego wykonania transakcji polegającej na dostarczaniu odpowiednich dokumentów świadczących o wystąpieniu towaru poza granice Polski i zastosowaniu stawki VAT "0" na dokumencie sprzedaży. Kwota kaucji stanowi równowartość naliczonego VAT-u, jak do transakcji krajowej. W przypadku nie wywiązania sie kontrahenta z obowiązku udokumentowania przyjęcia dostawy podatnicy chcą zaliczyć kaucję na VAT krajowy. W przypadku prawidłowego wykonania transakcji kaucja zostaje zwrócona kontrahentowi zagranicznemu.

Podatnik pyta, czy pobrana kaucja od kontrahenta unijnego nie rodzi obowiązku podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych, gdyż jego zdaniem: "otrzymane pieniądze nie są przychodami w rozumieniu ustawy podatkowej (art. 14 pdof), jeżeli nie stanowią zapłaty za wykonane świadczenia, a jedynie zadatek na poczet przyszłych świadczeń. Przysporzenia majątkowe, kwalifikowane jako przychody, muszą mieć charakter definitywny". W dalszym wywodzie pisze : "kaucja zabezpieczająca prawidłowe udokumentowanie dostawy wewnątrzwspólnotowej nie powoduje powstania przychodu dla celów podatku dochodowego. W przypadku nie wywiązania się z zawartej umowy kontrahenta unijnego - zatrzymana kaucja przeistacza się w karę umowną - nie może stanowić przychodu, ponieważ w całości zostanie zaliczona na podatek VAT i transakcja będzie traktowana jako krajowa". Stanowisko swoje uzasadnia powołując się na definicję słownikową, z której wynika, że kaucja to suma pieniężna, złożona jako gwarancja dotrzymania zobowiązania i stanowiąca odszkodowanie w razie niewypełnienia zobowiązania.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) - za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa sie przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług.

Za datę powstania przychodu , o którym mowa w ust. 1, uważa sie z zastrzeżeniem ust. 1e - 1g, dzień wystawienia faktury (rachunku) , nie później jednak niż ostatni dzień miesiąca, w którym:1) - wydano rzecz, zbyto prawo majątkowe lub2) - wykonano usługę, w tym częściowo wykonano usługę, jeżeli jej częściowe wykonanie stanowi wynikający z umowy lub z odrębnych przepisów tytuł do zapłaty, lub3) - otrzymano zapłatę za wykonane świadczenia - w pozostałych przypadkach (art. 14 ust. 1c).

Z przepisów art. 1f cyt. wyżej ustawy wynika, że jeżeli Podatnik:1) - jest podatnikiem podatku od towarów niekorzystającym ze zwolnienia od tego podatku oraz2) - prowadzi podatkową księgę przychodów i rozchodów, oraz3) - ewidencjonuje przychody w dacie wystawienia faktury, zgodnie z odrębnymi przepisami- za datę powstania przychodu uważa się dzień wystawienia faktury, a jeżeli faktura nie została wystawiona w terminie określonym w odrębnych przepisach, za datę powstania przychodu uważa się dzień, w którym faktura powinna być wystawiona; (...).

Zgodnie z art. 14 ust. 3 pkt 1) do przychodów o których mowa w ust. 1 i 2 , nie zalicza się: pobranych wpłat lub zarachowanych należności na poczet dostaw towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych, a także otrzymanych pożyczek i kredytów oraz zwróconych pożyczek, z wyjątkiem skapitalizowanych odsetek od tych pożyczek.

Powyższe oznacza, że otrzymane pieniądze nie są przychodami w rozumieniu ustawy podatkowej, jeżeli nie stanowią zapłaty za wykonane świadczenie, a jedynie zadatek, przedpłatę lub zaliczkę na poczet przyszłych świadczeń. Przysporzenia majątkowe, kwalifikowane jako przychody, muszą mieć bowiem charakter definitywny. Kaucja - zgodnie z definicją słownikową - jest to suma pieniężna złożona jako gwarancja dotrzymania zobowiązania i stanowiąca odszkodowanie w razie jego niedopełnienia. O tym czy kaucja ma zostać zaliczona na poczet nieuregulowanych zobowiązań, czy ma być zwrócona kontrahentowi po wywiązaniu się przez niego ze zobowiązań, decydują postanowienia umowy.

Kaucja gwarancyjna nie stanowi przychodu w momencie jej ustanowienia, nie jest ona wówczas jeszcze kwotą należną, nie jest ona również kwotą otrzymaną. Moment powstania przychodu z tytułu kaucji uzależniony jest od treści konkretnych postanowień umownych, ustanawiających kaucję. Z treści konkretnych postanowień umownych wynikać będzie bowiem, kiedy uprawniony będzie mógł się zaspokoić z kaucji, a tym samym kiedy wierzytelność ta będzie wymagalna, stając się kwotą należną.

Przyjęcie kaucji gwarancyjnej nie stanowi więc przychodu podatnika w rozumieniu art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.). Powołany przepis definiuje przychody z działalności gospodarczej jako kwoty należne choćby nie zostały faktycznie otrzymane.

W przypadku jednak niewywiązania się przez kontrahenta z zawartej umowy - zatrzymana kaucja stanowi przychód, którego wartość nie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych.

Nadmienia się jednocześnie, iż zgodnie z powoływanymi wyżej definicjami kaucja jest to suma pieniężna złożona jako gwarancja dotrzymania zobowiązania i stanowiąca odszkodowanie w razie jego niedopełnienia - jest opłatą o charakterze zwrotnym, a więc pozostaje neutralna podatkowo, tj. nie stanowi przychodu ani kosztów uzyskania przychodu - natomiast otrzymane kary umowne zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 4 cyt. wyżej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowią przychód z działalności gospodarczej.

Odpowiedzi udzielono w oparciu o stan faktyczny wynikający z zapytania oraz o stan prawny obowiązujący w dniu wydania postanowienia. Zgodnie z art. 14 a § 1 i § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa, interpretacja nie jest wiążąca dla wnioskodawcy, wiąże natomiast właściwe dla wnioskodawcy organy podatkowe i organy kontroli skarbowej do czasu jej zmiany lub uchylenia.