Istota interpretacji:

opodatkowanie przychodu ze zbycia udziału w nieruchomości odzyskanej na podstawie art. 7 ust. 1 Dekretu.

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenia przyszłe:

Wnioskodawczyni jest jedną z 19 współużytkowników wieczystych niezabudowanych nieruchomości gruntowych położonych w Warszawie (pomiędzy ul. S. oraz T., i stanowiących sąsiadujące ze sobą działki o nr ew. 16/4, 16/9 oraz 16/1 z obrębu 4-13-05) o powierzchni 948 m2, 2702 m2i 1258 m2. Wyżej opisane nieruchomości były przed wojną własnością prywatną i zostały skomunalizowane dekretem o gruntach w. z dnia 26 października 1945 roku. Wnioskodawczyni jest (podobnie jak inni obecni współużytkownicy wieczyści) spadkobiercą współwłaścicieli, którzy mieli prawo własności tych nieruchomości w chwili komunalizacji. Prawa do spadku Wnioskodawczyni nabyła w latach 1962-1987 w drodze dziedziczenia ustawowego po rodzicach i stryju.

Decyzją Nr 1, wydaną w dniu 01.09.2008 r., decyzją Nr 2, wydaną w dniu 19.02.2008 r. oraz decyzją Nr 3, wydaną w dniu 12.11.2008 r. Prezydent miasta, po rozpatrzeniu wniosków o ustanowienie własności czasowej do tych nieruchomości, złożonych przez poprzednich przedwojennych współwłaścicieli w 1948 r., przyznał ich spadkobiercom prawo użytkowania wieczystego wyżej opisanych nieruchomości na 99 lat za czynszem symbolicznym. Następnie decyzje te zostały zmienione w ten sposób, że w miejsce zmarłej w międzyczasie Marii P. udział w prawie użytkowania wieczystego w wyżej wymienionej nieruchomości ustanowiony został na rzecz dziedziczącego po niej syna, Adama K.

Oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste na mocy wyżej wymienionych decyzji dokonane zostało aktem notarialnym z dnia 5 maja 2009 r. na rzecz:

• Małgorzaty D., w 81/1728 części,

• Beaty D., w 81/1728 części,

• Katarzyny J., w 432/1728 części,

• Kaliny O., w 306/1728 części,

• Anny S., w 153/1728 części,

• Edwarda O., w 153/1728 części,

• Wojciecha K., w 144/1728 części,

• Adama K., w 144/1728 części,

• Ewy K., w 72/1728 części,

• Marty K., w 28/1728 części,

• Joanny Ł., w 28/1728 części,

• Andrzeja Z., w 18/1728 części,

• Barbary U., w 18/1728 części,

• Wacława U., w 18/1728 części,

• Bożeny R., w 18/1728 części

• Barbary S., w 16/1728 części,

• Anny H., w 6/1728 części,

• Adeli E., w 6/1728 części,

• Marii W., w 6/1728 części.
  
  

Obecnie, wraz z pozostałymi współwłaścicielami, Wnioskodawczyni zamierza przekształcić prawo użytkowania we własność i sprzedać wyżej wymienione nieruchomości.

W związku z powyższym zadano następujące pytania:

1. Czy sprzedaż udziału we własności wyżej wymienionych nieruchomości gruntowych – zwróconych w oparciu o art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 roku – dokonana po przekształceniu prawa użytkowania wieczystego we własność, będzie stanowić przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych...
2. Jeśli nie, czy mimo to Wnioskodawczyni ma obowiązek zawiadomienia Urzędu Skarbowego o fakcie dokonanie sprzedaży udziału w nieruchomości lub obowiązek złożenia zeznania podatkowego...
   
   

Zdaniem Wnioskodawczyni:

Wnioskodawczyni uważa, iż w sytuacji gdy własność udziału we współwłasności nieruchomości będzie wynikiem następujących zdarzeń:

• pozytywnego rozpatrzenia złożonych w 1948 r. wniosków o przyznanie prawa własności czasowej nieruchomości, skomunalizowanych na mocy Dekretu o gruntach warszawskich, w postaci decyzji Prezydenta miasta stołecznego Warszawy o przyznaniu prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości,

• ustanowienia udziału w prawie użytkowania wieczystego w akcie notarialnym na rzecz Wnioskodawczyni z uwagi na to, że Wnioskodawczyni jest jednym z następców prawnych przedwojennych współwłaścicieli nieruchomości,

• przekształcenia prawa użytkowania we własność – posiadanie przez Wnioskodawcę udziału we własności nie nastąpi w drodze nabycia nieruchomości, lecz restytucji prawa własności.
  
  

Oddanie spadkobiercom przedwojennych właścicieli nieruchomości, zabranych na mocy dekretu o gruntach warszawskich, nie przysparza im korzyści materialnej, lecz przywraca prawo własności, które ich spadkobiercy dawno temu utracili.

W związku z tym Wnioskodawczyni uważa, że:

Ad. 1. Sprzedaż udziału we własności tej nieruchomości nie będzie stanowić przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych,

Ad. 2. Zgłoszenie sprzedaży do Urzędu Skarbowego, ani złożenie zeznania podatkowego w tej sprawie nie będzie konieczne.

Taki pogląd wyraził Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej w analogicznej sprawie (Nr IPPB4/415-628/09-4/JK).

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.), do źródeł przychodów zalicza się m. in. odpłatne zbycie:

1. nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
2. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
3. prawa wieczystego użytkowania gruntów,
4. innych rzeczy

- jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a)-c) przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.

Prawo własności w systemie prawnym jest traktowane jako prawo o najszerszej treści i w porównaniu z innymi prawami, jako prawo najsilniejsze w stosunku do rzeczy. Własność jest bezterminowym prawem – trwa tak długo, jak długo istnieje rzecz, która jest przedmiotem własności. Nabycie i utrata własności (w tym także własności nieruchomości) jest opisana w art. 155 oraz 231 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). U podstaw nabycia i zbycia rzeczy oraz nieruchomości, w rozumieniu kodeksowym, leży wola nabywcy. Swoboda zawierania umów jest naczelną zasadą Kodeksu cywilnego. W dopuszczonych prawem sytuacjach – u podstaw zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (także przejętej wskutek karnego przymusu) leży wola prawowitego właściciela, a w przypadku jego śmierci wola jego spadkobierców. Jeśli przejęta w drodze przymusu nieruchomość jest zwracana spadkobiercy osoby, którą pozbawiono tej nieruchomości, to prawo do zwrotu ma swe źródło w nabyciu spadku.

Zgodnie z art. 922 Kodeksu cywilnego – spadek to prawa i obowiązki zmarłego wynikające ze stosunków cywilnoprawnych, które z chwilą jego śmierci przechodzą na następców prawnych. W myśl art. 924 Kodeksu cywilnego – spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku (art. 925 Kodeksu cywilnego). Oznacza to, że z chwilą śmierci należące do spadkodawcy prawa i obowiązki przechodzą na jedną lub kilka osób. Niezależnie od powyższego, na stan prawny nieruchomości istotny wpływ mogą wywierać, wydawane zarówno na gruncie prawa cywilnego, sądowo – administracyjnego, jak i karnego – orzeczenia sądowe jako dokumenty o szczególnym znaczeniu. Szczególność ta wynika z pozycji, jaką zajmują sądy będące organami wymiaru sprawiedliwości oraz z zagwarantowanej konstytucyjnie odrębności władzy sądowniczej od innych rodzajów władz, niezawisłości sędziowskiej. Zaś prawo użytkowania wieczystego jest silnym prawem rzeczowym, lokującym się w hierarchii tych praw bezpośrednio po prawie własności, a przed ograniczonymi prawami rzeczowymi, co pozwala na potraktowanie ustanowienia użytkowania wieczystego jako swoistej restytucji stosunków własnościowych.

W rozpatrywanej sprawie z opisu zdarzenia przyszłego wynika, że Wnioskodawczyni jest jedną ze spadkobierców przedwojennych współwłaścicieli, którzy przed wojną mieli prawo własności niezabudowanych nieruchomości gruntowych położonych w Warszawie. Nieruchomości te zostały skomunalizowane dekretem o gruntach w. z dnia 26 października 1945 roku. Wnioskodawczyni jest spadkobierczynią współwłaścicieli, którzy mieli prawo własności tych nieruchomości w chwili komunalizacji. Prawa do spadku Wnioskodawczyni nabyła w latach 1962-1987 w drodze dziedziczenia ustawowego po rodzicach i stryju. Prezydent miasto stołeczne Warszawa po rozpatrzeniu wniosków o ustanowienie własności czasowej do tych nieruchomości złożonych w 1948 r. przez poprzednich przedwojennych współwłaścicieli, przyznał ich spadkobiercom prawo użytkowania wieczystego wyżej opisanych nieruchomości na 99 lat za czynszem symbolicznym. Obecnie, wraz z pozostałymi współwłaścicielami, Wnioskodawczyni zamierza przekształcić prawo użytkowania we własność i sprzedać wyżej wymienione nieruchomości. Oddanie w użytkowanie wieczyste "gruntu warszawskiego" skomunalizowanego dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), w wypadku spełnienia przesłanek przewidzianych w tym akcie prawnym przez ubiegającego się o to dotychczasowego właściciela tego gruntu lub jego następców prawnych, miało niewątpliwie charakter rekompensacyjny. Przepis art. 7 ust. 1 dekretu przewidywał, że:

1. dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną – gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania;
2. w razie uwzględnienia wniosku gmina ustali, czy przekazanie gruntu nastąpi tytułem wieczystej dzierżawy, czy na prawie zabudowy, oraz określi warunki, pod którymi umowa może być zawarta;
3. w przypadku nieuwzględnienia wniosku, gmina zaofiaruje uprawnionemu, w miarę posiadania zapasu gruntów - na tych samych warunkach dzierżawę wieczystą gruntu równej wartości użytkowej, bądź prawo zabudowy na takim gruncie;
4. w razie nie zgłoszenia wniosku, przewidzianego w ust. 1, lub nie przyznania z jakichkolwiek innych przyczyn dotychczasowemu właścicielowi wieczystej dzierżawy albo prawa zabudowy, gmina obowiązana jest uiścić odszkodowanie w myśl art. 9.
   
   

Jak wynika z przytoczonej regulacji, prawodawcy niewątpliwie chodziło o zrekompensowanie dotychczasowym właścicielom (ich następcom prawnym) przejścia na własność miasta stołecznego Warszawy gruntów stanowiących dotąd ich własność. W dekrecie od razu uregulowano kwestię stosownych rekompensat. Odzyskanie prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną (art. 7 ust. 1 dekretu, obecnie prawa wieczystego użytkowania) było ustawowo zagwarantowaną formą rekompensaty. Ocena czy do przedstawionego przez Wnioskodawcę zdarzenia przyszłego powinien mieć zastosowanie art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych musi opierać się o wykładnię pojęcia "nabycie prawa" w nim użytego. Skoro decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości czy też o zwrocie prawa użytkowania wieczystego nie kreuje prawa do nieruchomości (własności lub użytkowania wieczystego), lecz tylko przywraca stosunki własnościowe sprzed wywłaszczenia, to zwrot taki nie stanowi nabycia nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Przywracając stan prawny, który istniał przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu, decyzja o zwrocie nieruchomości pełni funkcję restytucyjną, czyli jest aktem prawnym, który wywiera skutki prawne bezpośrednio w sferze prawa cywilnego. Przywraca bowiem prawo własności nieruchomości jej poprzedniemu właścicielowi lub jego następcom prawnym. Jest więc zdarzeniem prawnym zmieniającym podmiotową stronę stosunku prawnorzeczowego odnośnie do zwracanej nieruchomości. Decyzja o zwrocie powoduje przejście prawa własności na dotychczasowego właściciela, lub jego następców prawnych, jednakże nie kreuje tego prawa – przywraca tylko wcześniej panujące stosunki prawnorzeczowe. Zatem ustanowienie na rzecz Wnioskodawczyni prawa użytkowania wieczystego oraz zwrot nieruchomości znajdującej się na tym gruncie w odniesieniu do skomunalizowanych tzw. gruntów w. może być traktowany jako swoista restytucja, bo na taki jedynie zakres przywrócenia uprawnień dotychczasowym właścicielom zezwalały przepisy Dekretu.

Reasumując należy stwierdzić, iż planowana sprzedaż przez Wnioskodawczynię udziału w przedmiotowej nieruchomości odzyskanej na podstawie decyzji administracyjnych wydanych w związku z art. 7 dekretu z dn. 26 października 1945 r., nie będzie stanowić źródła przychodów i nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Ponieważ sprzedaż gruntu nie będzie podlegała opodatkowaniu Wnioskodawczyni nie jest obowiązana do składania żadnych zeznań podatkowych.

W odniesieniu do powołanego przez Wnioskodawczynię rozstrzygnięcia organu podatkowego należy stwierdzić, że orzeczenie to zapadło w indywidualnej sprawie i nie jest wiążące dla organu wydającego przedmiotową interpretację.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawczynię i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.

Referencje