Istota interpretacji:

Opodatkowanie pożyczki niskoprocentowej.

Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zmianami) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zmianami) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Pani, przedstawione we wniosku z dnia 1 lipca 2009 r. (data wpływu 6 lipca 2009 r.) uzupełnionym pismem z dnia 28 września 2009 r. (data wpływu 29 września 2009 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania nieoprocentowanej pożyczki -jest nieprawidłowe.

W dniu 6 lipca 2009 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania nieoprocentowanej pożyczki.

W przedmiotowym wniosku oraz w jego uzupełnieniu przedstawiono następujący stan faktyczny.

W przeszłości, na terytorium Litwy, pomiędzy niespokrewnionymi osobami fizycznymi (przyjaciółmi) zostały zawarte i wykonane zgodnie z pisemnymi ustaleniami stron, następujące umowy nieoprocentowanych pożyczek;

1. w dniu 2 sierpnia 2003 r. w kwocie 20.000 zł,
2. w dniu 20 marca 2004 r. w kwocie 25.000 zł,
3. w dniu 25 maja 2006 r. w kwocie 43.000 zł.

Rzeczy będące przedmiotem pożyczki (pieniądze-waluta polska PLN) zostały wydane na terytorium Litwy, podobnie jak sama czynność polegająca na przekazaniu pieniędzy wykonana była na Litwie.

Strony w umowie pożyczki zastrzegły brak odpłatności w postaci odsetek. W uzupełnieniu wniosku wskazała Pani, iż jako pożyczkobiorca nie prowadziła działalności gospodarczej. W latach podatkowych 2003-2009 miała Pani miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w Polsce. Pożyczkodawcą natomiast był obywatel Litwy, udzielający pożyczki prywatnie. Środki pieniężne uzyskane z pożyczek przeznaczyła Pani na dowolny cel prywatny, tj. część pieniędzy przechowywała na koncie lub w mieszkaniu lub kupowała Pani dobra nietrwałe na terenie Polski. Rozliczenia podatkowe dokonywane były w urzędzie skarbowym właściwym według miejsca zamieszkania na terenie Polski. Ponadto w dniu 18 czerwca 2009 r. została podpisana umowa darowizny zwalniająca z długu (88.000 zł) pożyczkobiorcę oraz odprowadzony został podatek od spadków i darowizn w wysokości 20%, tj. 17.600 zł, od całej kwoty długu.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie.

Czy w przypadku otrzymania nieoprocentowanej pożyczki po stronie pożyczkobiorcy (osoba fizyczna) powstaje przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia w okresie dysponowania kwotami pożyczek...

Zdaniem Wnioskodawczyni, jeżeli strony w umowie pożyczki zastrzegły brak odpłatności w postaci odsetek (zgodnie z art. 353 Kodeksu cywilnego, regulującego zakres swobody umów), to fakt ten nie rodzi skutków podatkowych w postaci uzyskania przez pożyczkobiorcę nieodpłatnego świadczenia. Nie powstaje również obowiązek opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym, zgodnie z ustawą z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Końcowo, Wnioskodawczyni nadmienia, iż stanowisko takie przedstawiane jest przez Krajową Informację Podatkową, która powołuje się na Interpelację nr 3836, stwierdzając że nieoprocentowane umowy pożyczki zawarte między osobami fizycznymi nie rodzą żadnych skutków podatkowych, z wyłączeniem podatku od czynności cywilno prawnych, który nie obowiązuje w omawianej sprawie (wykonanie umów nastąpiło poza terytorium RP).

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy).

Stosownie do art. 3 ust. 1a ww. ustawy za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która:

1. posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub
2. przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Przepisy art. 3 ust. 1, 1a, 2a i 2b stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska (art. 4a ww. ustawy).

Ustalenie miejsca zamieszkania podatnika decyduje o zakresie ciążącego na nim obowiązku podatkowego. Inaczej mówiąc, od miejsca zamieszkania zależy czy podatnik podlega nieograniczonemu, czy ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce. Nieograniczonym obowiązkiem podatkowym objęci są podatnicy, którzy w Polsce mają miejsce zamieszkania. Podlegają oni obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. Natomiast jeśli podatnik będzie miał miejsce zamieszkania za granicą, to w Polsce będzie płacił podatek tylko od dochodów (przychodów) uzyskanych w danym roku podatkowym w Polsce (ograniczony obowiązek podatkowy).

W myśl art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem dochodów zwolnionych na podstawie art. 21, 52, 52a i 52c wymienionej ustawy oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Natomiast art. 11 ust. 1 ww. ustawy stanowi, iż przychodami, z zastrzeżeniem art. 14 - 16, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

W myśl art. 11 ust. 2a ww. ustawy, wartość innych nieodpłatnych świadczeń ustala się:

1. jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej dokonującego świadczenia - według cen stosowanych wobec innych odbiorców,
2. jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione - według cen zakupu,
3. jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku - według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku,
4. w pozostałych przypadkach - na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.

Stosownie do art. 11 ust. 2b, jeżeli świadczenia są częściowo odpłatne, przychodem podatnika jest różnica pomiędzy wartością tych świadczeń, ustaloną według zasad określonych w ust. 2 lub 2a, a odpłatnością ponoszoną przez podatnika.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiuje pojęcia nieodpłatnego świadczenia, jednakże w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że pojecie to związane jest ze stosunkami prawnymi o charakterze zobowiązaniowymi i rozumiane być musi jako świadczenie, z którym nie jest związana zapłata w jakiejkolwiek postaci.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności tych podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.

Pod pojęciem nieodpłatnego świadczenia należy rozumieć więc również korzyści wynikające z nieodpłatnego korzystania z cudzych rzeczy, także pieniędzy.

Umowa pożyczki uregulowana została w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zmianami).

Zgodnie z art. 720 § 1 ustawy, dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Pożyczka może być udzielona nieodpłatnie lub odpłatnie, tj. za oznaczonym wynagrodzeniem w formie odsetek w zależności od woli stron.

Z treści wniosku oraz jego uzupełnienia wynika, iż w latach 2003-2009 miała Pani miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w Polsce. W dniach 2 sierpnia 2003 r., 20 marca 2004 r. i 25 maja 2006 r. otrzymała Pani nieoprocentowane pożyczki. Nie prowadziła Pani i nie prowadzi działalności gospodarczej, w związku z czym pożyczki przeznaczone zostały na cele prywatne.

Samo udzielenie pożyczki pozostaje neutralne podatkowo, nie stanowi dla pożyczkobiorcy przychodu, ponieważ umowa pożyczki nakłada na pożyczającego obowiązek zwrotu tej samej ilości pieniędzy. Inaczej rzecz biorąc, kwota przenoszona na drugą stronę w wykonaniu takiej umowy ma charakter zwrotny, nie stanowi dla niej definitywnego przysporzenia majątkowego i z tego względu jest zdarzeniem obojętnym pod względem prawnopodatkowym.

Natomiast okoliczność udzielenia nieoprocentowanej pożyczki pieniężnej oznacza, iż mamy do czynienia z korzystaniem z cudzego kapitału bez konieczności ponoszenia ze strony pożyczkobiorcy jakichkolwiek ciężarów.

Nieoprocentowana pożyczka stanowi zatem nieodpłatne świadczenie, którego wartość odpowiada wysokości odsetek, jakie należałoby uiścić bankowi zaciągając w nim pożyczkę (art. 11 ust. 2a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Tak więc otrzymane przez Panią świadczenie, polegające na czasowej możliwości korzystania z kapitału bezpłatnie (nieodpłatnie) powoduje powstanie przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, ul. H. Sienkiewicza 84, 15-950 Białystok po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach - art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.