Pytanie:

czy w przypadku złożenia pisemnego oświadczenia przez synów, że zrzekają się korzyści z tytułu najmu mieszkania, którego są współwłaścicielami, na rzecz matki - matka może być jedyną osobą na której ciążyć będzie obowiązek odprowadzania podatku z tego tytułu?

Stan faktyczny:W wyniku postępowania spadkowego, podatniczka, wspólnie z dwoma synami, prowadzącymi niezależne gospodarstwa domowe - stała się współwłaścicielką mieszkania w udziale w wysokości 1/3. Mieszkanie zostało wynajęte. Synowie podatniczki, postanowili zrzec się korzyści z z tytułu najmu mieszkania na rzecz matki. Podatniczka jest więc jedyną osobą czerpiącą korzyści i ponoszącą koszty oraz rozliczającą się z urzędem skarbowym.

Stanowisko wnioskodawcy jest następujące:strona uważa, że w przypadku złożenia pisemnego oświadczenia przez synów, w którym zrzekają się korzyści z tytułu najmu mieszkania, którego są współwłaścicielami, na rzecz matki - matka jest jedyną osobą rozliczającą się z urzędem skarbowym z wynikających należności podatkowych, niezależnie od tego czy jest wybrane opodatkowanie wg ryczałtu czy skali podatkowej.

Ocena prawna w/w stanowiska wnioskodawcy- zgodnie z art.10 ust. 1 pkt. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) źródłami przychodów są między innymi: najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze, w tym również dzierżawa, poddzierżawa działów specjalnych produkcji rolnej oraz gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą.

Współwłasność normują przepisy działu IV ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz 93 z późn. zm.).

Wspólna własność rzeczy ma miejsce wtedy, kiedy prawo własności tej samej rzeczy przysługuje więcej niż jednej osobie (art. 195 w/w ustawy). Współwłasność może być ułamkowa albo łączna (art. 196 w/w ustawy). Domniemywa się, że udziały współwłaścicieli są równe (art. 197 w/w ustawy).
Według zasady zawartej w art. 207 Kodeksu cywilnego pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną. Z unormowania zawartego w tym przepisie wynika jednoznacznie, że współposiadanie rzeczy i wspólne korzystanie z niej jest regułą.
Współwłaściciele - w ramach czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną - mogą uregulować korzystanie z rzeczy wspólnej w sposób pozwalający na indywidualne używanie wydzielonych części i pobieranie z nich korzyści. Następuje to w drodze tzw. podziału, dokonywanego z reguły umową współwłaścicieli.
Dokonanie takiego podziału, oznacza wewnętrzne "zorganizowanie" sposobu korzystania (przy współposiadaniu samoistnym) z rzeczy wspólnej. Z podziału rzeczy wspólnej do korzystania wynika także podział dochodów i pożytków oraz wydatków odpowiadający podziałowi współposiadania i korzystania między współwłaścicielami.Przychody wygenerowane z części wspólnej nieruchomości przypisanej do danego współwłaściciela podlegają zaliczeniu do przychodów tego współwłaściciela.

Przenosząc powyższe na grunt prawa podatkowego należy stwierdzić, że zgodnie z brzmieniem przepisu art. 8 w/w ustawy, przychody z udziału w spółce niebędącej osobą prawną, ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia, wspólnego posiadania lub wspólnego użytkowania rzeczy lub praw majątkowych u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa w udziale w zysku (...)
W przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku są równe. Powyższy przepis nakazuje podatnikom określać przychody i koszty uzyskania przychodów proporcjonalnie do ich praw w udziale zysku ze współwłasności, wspólnego przedsięwzięcia, posiadania lub użytkowania rzeczy lub praw majątkowych.

Jeżeli zatem lokal mieszkalny stanowiący wspólną własność jest wynajmowany i uzyskiwane są przychody z tego tytułu, to dochód uzyskiwany z tytułu najmu tej nieruchomości winien być opodatkowany przez każdego ze współwłaścicieli nieruchomości adekwatnie do posiadanego udziału we współwłasności.

Mając na uwadze powołane wyżej przepisy prawa stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie istnieje spójność przepisów Kodeksu cywilnego oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Istota współwłasności polega na tym, że dana rzecz należy niepodzielnie do wszystkich współwłaścicieli a dochody z tytułu najmu współwłasności, jaką jest wynajmowane mieszkanie opodatkowuje się osobno u każdego ze współwłaścicieli w stosunku do udziału we wspólnym majątku i na każdym ze współwłaścicieli z osobna ciąży obowiązek podatkowy.

Dlatego pomimo zawarcia w/w porozumienia wszyscy współwłaściciele są obowiązani w przypadku najmu współwłasności do opodatkowania tych przychodów adekwatnie do posiadanego udziału we współwłasności, w oparciu o dokumenty potwierdzające stosunki własnościowe pomiędzy współwłaścicielami.

Zatem zgodnie z powołanymi przepisami prawa oraz stanem faktycznym przedstawionym we wniosku, obowiązek podatkowy w przypadku przychodów z najmu powstanie zarówno po Pani stronie jak i po stronie synów.