Pytanie:

Czy zwolnione są z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych koszty postępowania sądowego zwrócone w wyniku zawartej ugody sądowej?

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż Podatnik wystąpił przeciw pracodawcy z powództwem o wynagrodzenie. Postępowanie sądowe zakończono zawarciem ugody, w wyniku której Powód zrezygnował z dalszego dochodzenia swoich roszczeń (cofnął pozew i zrzekł się roszczenia), a Pozwany zwrócił mu kwotę poniesionych wydatków związanych z tą sprawą.

Wnioskujący zwraca się z zapytaniem czy w związku z zaistniałym stanem faktycznym koniecznym jest opodatkować podatkiem dochodowym uzyskaną w ten sposób kwotę.

Zdaniem Podatnika w omawianej sytuacji nie jest on zobligowany do opodatkowania uzyskanej kwoty, z uwagi na okoliczność, iż w oparciu o interpretację dokonaną w wyroku Trybunału Konstytucyjnego za dnia 29 listopada 2006 r. (sygn. akt. SK 51/06), zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 14 poz. 176 ze zm.) dochód jaki uzyskał w wyniku zawartej przed sądem ugody jest tak samo traktowany jak dochód uzyskany na skutek orzeczenia sądowego i w związku z tym podlega zwolnieniu od podatku dochodowego.

W oparciu o przedstawiony stan faktyczny Naczelnik Urzędu Skarbowego Poznań - Nowe Miasto zważył, co następuje:

W myśl art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a, 52c oraz dochodów, od których na podstawie Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Z treści zacytowanego przepisu jednoznacznie wynika zasada powszechności przedmiotowej opodatkowania podatkiem dochodowym wszystkich dochodów.

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przewidują w art. 21 cały katalog świadczeń, których otrzymanie zwolnione zostało z opodatkowania. W rzeczonym wykazie zwolnione z podatku jest między innymi otrzymane odszkodowanie, jeżeli jego wysokość lub zasady ustalenia wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw (art. 21 ust. 1 pkt 3) z wyjątkiem m.in. odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód (art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) przytoczonej powyżej ustawy).

Dodatkowo art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. b) tej ustawy zakłada, iż wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Jak słusznie wykazano w przytoczonym przez Podatnika wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 listopada 2006 r. (Sygn. akt. SK 51/06) ratio legis zwolnienia podatkowego z art. 21 ust. 1 pkt 3 zostało wprowadzone z uwagi na fakt, że odszkodowanie ma na celu zrekompensowanie poszkodowanemu poniesionej przez niego szkody, a nie jego wzbogacenie. Przy czym przez szkodę rozumieć należy wszelki uszczerbek dotykający osobę bez prawnego uzasadnienia, wyrażający się w różnicy pomiędzy stanem majątku poszkodowanego, jaki istniał i mógłby w normalnej kolei rzeczy istnieć, wytworzyć się, a stanem, jaki powstał skutkiem zdarzenia wywołującego zmianę. Ogólnie rzecz ujmując, szkodą jest uszczerbek, który następuje w majątku uprawnionego. Wobec tego w przypadku roszczenia odszkodowawczego chodzi więc o to jaką szkodę powód poniósł. Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż kwota otrzymana przez powoda stanowiła jedynie zwrot poniesionych przez niego wydatków związanych z dochodzonym roszczeniem. Trudno zatem przychylić się do założenia, iż rzeczona kwota stanowiła rekompensatę za uszczerbek majątkowy lub osobisty jaki doznał Podatnik na skutek działania lub braku działania ze strony pozwanego. W tym stanie rzeczy zasadnym jest stwierdzić, iż uzyskana przez Wnioskującego suma nie stanowi odszkodowania za doznane szkody. W związku z powyższym brak jest podstaw zastosowania zwolnienia wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 3 lub art. 21 ust. 1 pkt 3b.

Zgodnie z art. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych omawiana ustawa reguluje opodatkowanie podatkiem dochodowym dochodów osób fizycznych. W myśl przedstawionej reguły przedmiotem opodatkowania jest dochód uzyskany przez osoby fizyczne. Dochód obliczany jest co do zasady w ten sposób, że sumę przychodów z tego samego źródła pomniejsza się o koszty ich uzyskania. Z powyższego wynika zasada opodatkowania czystego dochodu, tzn. podlegania opodatkowaniu jedynie dochodu który pozostaje do dyspozycji osoby uzyskującej go i może być przeznaczony na zaspokojenie jej potrzeb.

Przedstawiony przez Wnioskującego stan faktyczny wskazuje na okoliczność, iż przedmiotowy proces zakończył się zawarciem pomiędzy stronami ugody, która w myśl art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16 poz. 93 ze zm.) jest umową, na mocy której strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego po to, by uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku, by zapewnić ich wykonanie lub uchylić spór już istniejący albo mogący powstać. Jak to już wyżej zauważono konsekwencją zawartego porozumienia była rezygnacja powoda z roszczenia w zamian za zwrot przez pozwanego poniesionych przez powoda wydatków.

W opisanym stanie faktycznym trudno zatem przyjąć, iż efektem działań podjętych przez Wnioskującego było uzyskanie przez niego jakiegokolwiek przysporzenia majątkowego, gdyż, jak to przedstawiono w treści zawartej przed sądem ugody, jedyną uzyskaną kwotą był zwrot wcześniej poniesionych wydatków związanych z dochodzonym roszczeniem.

Wobec tego, zwrot poniesionych kosztów procesu sądowego nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zostały one sfinansowane przez powoda z własnych środków, a następnie na podstawie zawartej przed sądem ugody zostały zwrócone. Zatem kwota ta stanowi jedynie restytucje poniesionych nakładów, nie jest więc żadnym przysporzeniem majątkowym wnioskującego (czyli dochodem).

Powyższa interpretacja jest oparta o stan faktyczny przedstawiony we wniosku podatnika oraz o stan prawny obowiązujący w dacie zaistnienia przedstawionego zdarzenia.