Istota interpretacji:

opodatkowanie wypłaconego na podstawie ugody sądowej odszkodowania

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe:

Wnioskodawczyni wraz z mężem są właścicielami nieruchomości zabudowanej w W, tj. działki o powierzchni całkowitej 518 m2, (w tym wspólna z sąsiadami droga dojazdowa o powierzchni 64 m2), na której posadowiony jest dom jednorodzinny w zabudowie bliźniaczej o powierzchni 269 m2oddany do użytkowania w grudniu 2006 r. W najbliższym otoczeniu znajdują się domy jednorodzinne wolnostojące oraz w zabudowie bliźniaczej i szeregowej z działkami o przeważającej powierzchni biologicznie czynnej oraz przez granicę działka ogrodnicza o powierzchni ponad 0,2 ha, na której znajdują się trzy szklarnie. Działka ogrodnicza była użytkowana pod produkcję rolniczą (uprawa warzyw, owoców i kwiatów). W połowie 2008 r. firma deweloperska nabyła prawo do wieczystego użytkowania (do dnia 04.10.2101 r.) ww. działki ogrodniczej. Poprzez Urząd Dzielnicy T Wnioskodawczyni została poinformowana, że wspomniana firma deweloperska stara się o uzyskanie pozwolenia na budowę wielkoformatowego budynku mieszkalnego wielorodzinnego (trzy kondygnacje nadziemne i jedna podziemna na garaż) składającego się z 37 lokali mieszkalnych oraz 37 stanowisk garażowych. Wraz z mężem Wnioskodawczyni złożyła skargę do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy T jako protest przeciwko takiej inwestycji. Firma deweloperska skontaktowała się informując o zakresie planowanej na sąsiedniej działce inwestycji i oznajmiła, że "w miarę możliwości" jest skłonna do uwzględnienia na etapie projektu postulatów Wnioskodawczyni, których realizacja zminimalizuje negatywny wpływ planowanej inwestycji na nieruchomość Wnioskodawczyni w zakresie zagospodarowania działki. W wyniku rozmów z firmą deweloperską okazało się jednak, że główne postulaty Wnioskodawczyni, tj. zmiana lokalizacji zjazdu do garażu podziemnego (zjazd planowany jest w ostrej granicy z działką Wnioskodawczyni) oraz oddalenie planowanego budynku od granicy Wnioskodawczyni nie zostaną uwzględnione w projekcie. Na zlecenie Wnioskodawczyni i Jej męża rzeczoznawca majątkowy wydał opinię, że w wyniku zabudowy nieruchomości sąsiedniej obniży się wartość nieruchomości Wnioskodawczyni i Jej męża o 150.000 zł.

W związku z powyższym Wnioskodawczyni postanowiła wraz z mężem złożyć wniosek do sądu o zawezwanie firmy deweloperskiej do próby ugodowej w sprawie zapłaty odszkodowania w wysokości 150.000 zł z tytułu obniżenia wartości nieruchomości w przypadku, gdy firma deweloperska uzyska prawomocne pozwolenie na realizację przedmiotowej inwestycji.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy w przypadku wypłaty odszkodowania na podstawie ugody sądowej z firmą deweloperską Wnioskodawczyni wraz z mężem będzie zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych...

Zdaniem Wnioskodawczyni:

Ma zastosowanie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 14 poz. 176 ze zm.) czyli wolne od podatku jest odszkodowanie wypłacone na podstawie ugody sądowej do wysokości określonej w tej ugodzie. Wnioskodawczyni nadmienia, iż wysokość odszkodowania została określona na podstawie opinii rzeczoznawcy majątkowego i stanowi stricte wielkość utraty wartości nieruchomości.

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe.

Zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania wyrażoną w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

1. otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
2. dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
   
   

Z wyżej przytoczonych przepisów wynika, iż odszkodowania otrzymane przez podatników na podstawie ugód sądowych są, co do zasady, zwolnione od podatku dochodowego. Zakres zwolnienia, wynikający z bezpośredniego brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy obejmuje zatem tylko odszkodowania za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli za poniesioną stratę, nie dotyczy natomiast utraconych korzyści.

Jak zauważono z możliwości skorzystania ze zwolnień od opodatkowania przewidzianych w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest stwierdzenie, czy wynikające z ugody sądowej świadczenia są rzeczywiście odszkodowaniami, nie każda kwota pieniężna, której obowiązek zapłaty wynika z ugody sądowej, jest bowiem odszkodowaniem.

Stosownie do art. 361 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.):

• zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła - § 1,

• w powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia, umowy naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono - § 2.
  
  

Szkoda rozpatrywana jest jako uszczerbek o charakterze majątkowym, która może mieć w świetle tego przepisu postać dwojaką. Może obejmować stratę, jakiej doznaje mienie poszkodowanego – wskutek doznania tej straty poszkodowany staje się uboższy, niż był dotychczas, tzw. szkoda rzeczywista, ponadto może obejmować utratę korzyści, jakiej poszkodowany mógłby się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Odszkodowanie natomiast ma przywrócić sytuację majątkową poszkodowanego do takiej, w jakiej znajdowałby się, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Funkcja odszkodowania polega na wyrównaniu, a nie na polepszeniu pozycji majątkowej poszkodowanego.

W prywatnoprawnym ujęciu odszkodowanie jest świadczeniem mającym na celu naprawę wyrządzonej szkody lub jej kompensatę. Odszkodowanie może mieć formę restytucji (przywrócenie stanu poprzedniego) lub zapłaty określonej kwoty, która skompensuje poszkodowanemu poniesione straty. Szkodą jest ubytek w majątku poszkodowanego spowodowany bezprawnym działaniem lub zaniechaniem sprawcy, a także z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem przez dłużnika zobowiązania.

Z przedstawionego zdarzenia przyszłego wynika, iż Wnioskodawczyni wraz z mężem są właścicielami nieruchomości zabudowanej w W, tj. działki o powierzchni całkowitej 518 m2, na której posadowiony jest dom jednorodzinny w zabudowie bliźniaczej o powierzchni 269 m2oddany do użytkowania w grudniu 2006 r. W połowie 2008 r. firma deweloperska nabyła prawo do wieczystego użytkowania sąsiedniej działki ogrodniczej. Wnioskodawczyni została poinformowana, że wspomniana firma deweloperska stara się o uzyskanie pozwolenia na budowę wielkoformatowego budynku mieszkalnego wielorodzinnego (trzy kondygnacje nadziemne i jedna podziemna na garaż) składającego się z 37 lokali mieszkalnych oraz 37 stanowisk garażowych. Wraz z mężem Wnioskodawczyni złożyła skargę do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy T jako protest przeciwko takiej inwestycji. W wyniku rozmów z firmą deweloperską okazało się jednak, że główne postulaty Wnioskodawczyni, tj. zmiana lokalizacji zjazdu do garażu podziemnego (zjazd planowany jest w ostrej granicy z działką Wnioskodawczyni) oraz oddalenie planowanego budynku od granicy Wnioskodawczyni nie zostaną uwzględnione w projekcie. Na zlecenie Wnioskodawczyni i Jej męża rzeczoznawca majątkowy wydał opinię, że w wyniku zabudowy nieruchomości sąsiedniej obniży się wartość nieruchomości Wnioskodawczyni i Jej męża o 150.000 zł.

W związku z powyższym Wnioskodawczyni postanowiła wraz z mężem złożyć wniosek do sądu o zawezwanie firmy deweloperskiej do próby ugodowej w sprawie zapłaty odszkodowania w wysokości 150.000 zł z tytułu obniżenia wartości nieruchomości.

Należy zauważyć, iż zwolnienie wynikające z art. 21 ust. 1 pkt 3b obejmuje swoim zakresem jedynie odszkodowania za tzw. szkodę rzeczywistą.

Jednak z przedstawionego zdarzenia przyszłego nie wynika, czy Sąd rozpozna sprawę i na mocy ugody sądowej Wnioskodawczyni otrzyma odszkodowanie za obniżenie wartości nieruchomości. Tym samym nie można uznać, że otrzymane odszkodowanie będzie wypłacone za wyrządzoną szkodę.

W tym miejscu zauważyć należy, że zwolnienia z opodatkowania są wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania dochodów i co za tym idzie nie można domniemywać, że określony dochód jest z opodatkowania zwolniony. To Wnioskodawczyni winna wykazać, iż przedmiotowe odszkodowanie jest z opodatkowania zwolnione.

W niniejszym przypadku nie jest możliwe dokładne wskazanie, czy otrzymana należność będzie stanowiła odszkodowanie za szkodę rzeczywistą.

Reasumując, co do zasady odszkodowanie jest zwolnione z opodatkowania. Nie jest jednak możliwe w niniejszym postępowaniu ustalenie, czy wypłacona kwota będzie odszkodowaniem za szkodę rzeczywistą. Takie określenie będzie możliwe przy ewentualnym postępowaniu podatkowym. Wobec powyższego odszkodowanie, które będzie wypłacone Wnioskodawczyni będzie korzystało ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych, ale tylko pod warunkiem, spełnienia wszystkich przesłanek przewidzianych przepisami art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Dodatkowo należy wyjaśnić, iż procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretację opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego podanego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Zastosowanie zwolnienia z opodatkowania leży w interesie podatnika, więc to po jego stronie spoczywa obowiązek wykazania, iż spełnia przesłanki do zwolnienia, czy to w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 14b Ordynacji podatkowej, czy też w postępowaniu podatkowym.

Podkreślenia wymaga, iż w niniejszej interpretacji oparto się na przedstawionym przez Wnioskodawczynię zdarzeniu przyszłym. Jeżeli przedstawione we wniosku zdarzenie przyszłe będzie różniło się od zdarzenia przyszłego występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie chroniła Wnioskodawczyni w zakresie dotyczącym rzeczywiście zaistniałego zdarzenia przyszłego.

Interpretacja dotyczy zaistniałego zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawczynię i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy).

Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.