Pytanie:

Czy dochody osiągnięte z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, przy równoczesnym zatrudnieniu na umowę o pracę mogą być w 2006 roku opodatkowane podatkiem liniowym?

Strona wnosi o wyjaśnienie następującej kwestii:

Czy będąc zatrudnionym w charakterze profesora nadzwyczajnego, podatnik może opłacać podatek dochodowy według stawki 19% (podatek liniowy) z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ?

Zdaniem podatnika, będąc związanym z pracodawcą stosunkiem pracy, może opłacać podatek liniowy według stawki 19% od dochodów osiągniętych z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej w zakresie usług prawniczych.

Ocena prawna stanowiska wnioskodawcy w przedstawionym stanie faktycznym i prawnym jest następująca.

Zgodnie z art. 9a ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (jednolity tekst w Dz. U. Nr 14, poz. 176 z późniejszymi zmianami) podatnicy mogą wybrać sposób opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej na zasadach określonych w art. 30c wyżej wymienionej ustawy a więc jednolitą stawką 19%. W tym przypadku są obowiązani do złożenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego do dnia 20 stycznia roku podatkowego pisemnego oświadczenia o wyborze sposobu opodatkowania, a jeżeli podatnik rozpoczyna prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej w trakcie roku podatkowego, do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia tej działalności, nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu.

Należy podkreślić, że opodatkowanie dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej według stawki 19% jest tak samo dostępne dla podatników prowadzących działalność samodzielnie, jak też podatników prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki niemającej osobowości prawnej. W tym wypadku decyzja co do wyboru tego sposobu opodatkowania należy do każdego ze wspólników z osobna.

Niezłożenie w odpowiednim czasie oświadczenia o wyborze opodatkowania według stawki 19% powoduje w przypadku podatników kontynuujących pozarolniczą działalność gospodarczą, opodatkowanie na dotychczasowych zasadach. W przypadku podatników rozpoczynających prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej w ciągu roku, niezłożenie oświadczenia o wyborze opodatkowania według stawki 19% (ani oświadczenia o wyborze ryczałtu lub wniosku o opodatkowanie w formie karty podatkowej) oznacza, że dochody z tej działalności gospodarczej opodatkowane będą w tym roku podatkowym na zasadach ogólnych, według skali podatkowej.

Zgodnie z art. 9a ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jeżeli podatnik, który wybrał sposób opodatkowania według stawki 19%, uzyska z pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie lub w formie spółki niemającej osobowości prawnej, przychody ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadających czynnościom, które podatnik lub co najmniej jeden ze wspólników:

• wykonywał w roku poprzedzającym rok podatkowy lub
• wykonywał lub wykonuje w roku podatkowym

w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy, podatnik ten traci w roku podatkowym prawo do opodatkowania na powyższych zasadach.

Należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że utratę prawa do opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej powoduje uzyskanie przychodu, o którym mowa powyżej. Oznacza to, że utraty prawa do opodatkowania stawką 19% nie powoduje samo pozostawanie w stosunku pracy z tym pracodawcą. Podsumowując, utratę prawa do opodatkowania stawką 19% powoduje łączne spełnienie poniższych przesłanek:

• podatnik uzyska przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej,
• przychody te pochodzą ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy,
• usługi powyższe odpowiadają czynnościom, które podatnik lub co najmniej jeden ze wspólników wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy,
• czynności te były wykonywane w roku podatkowym lub w roku poprzedzającym rok podatkowy.

Zatem, jeśli wnioskodawca nie uzyska z prowadzonej działalności gospodarczej przychodu ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy odpowiadających czynnościom, które wykonuje w ramach stosunku pracy, nie traci on prawa do opodatkowania podatkiem liniowym 19%.

Zgodnie z art. 9a ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, podatnik który traci prawo do opodatkowania stawką 19% obowiązany jest do złożenia właściwych deklaracji o wysokości dochodu osiągniętego od początku roku i wpłacenia zaliczek obliczonych przy zastosowaniu skali podatkowej oraz odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu tych zaliczek.

Brzmienie powyższego przepisu jest konsekwencją tego, że podatnicy opodatkowani stawką 19% obliczają wpłacane zaliczki w inny sposób niż podatnicy opodatkowani na zasadach ogólnych. Omawiany art. 9a ust. 3 wskazanej powyżej ustawy nakazuje podatnikom, którzy utracili prawo do stawki 19%, złożenie właściwych deklaracji, a więc deklaracji PIT-5 oraz wpłacenie zaliczek obliczonych na zasadach ogólnych wraz z odsetkami za zwłokę od zaległości z tytułu tych zaliczek. Oznacza to, że za każdy miesiąc opodatkowania stawką 19% należy złożyć odpowiednią deklarację, a w przypadku gdy zaliczka zapłacona na poprzednich zasadach była niższa od zaliczki obliczonej na zasadach ogólnych, podatnik jest obowiązany wpłacić różnicę wraz z odsetkami za zwłokę.

Zgodnie z art. 8 ust. 1a ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (jednolity tekst w Dz. U. Nr 14, poz. 176 z późniejszymi zmianami), przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanych według stawki 19% nie łączy się z innymi przychodami. Reguły ustalania dochodu w przypadku podatników opodatkowanych stawką 19% są analogiczne do zasad obowiązujących przy zasadach ogólnych - dochodem jest nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym.

Zasady opodatkowania tak ustalonego dochodu określa art. 30c wyżej wymienionej ustawy. Stosownie do ust. 1 tego przepisu, podatek od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskanych przez podatników, którzy złożyli oświadczenie o opodatkowaniu tych dochodów na nowych zasadach, wynosi 19% podstawy obliczenia podatku.

O ile przy ustalaniu podstawy opodatkowania na zasadach ogólnych od dochodu odliczanych może być szereg kwot (składki na ubezpieczenie, darowizny, wydatki rehabilitacyjne), to w przypadku ustalania podstawy opodatkowania dochodów opodatkowanych stawką 19% dochód ten można pomniejszyć tylko o składki na ubezpieczenie społeczne zapłacone w roku podatkowym bezpośrednio na własne ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe podatnika oraz osób z nim współpracujących, przy czym odliczenie nie dotyczy składek:

• których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) wolny od podatku na podstawie art. 21, 52, 52a i 52c omawianej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,
• których podstawę wymiaru stanowi dochód, od którego na podstawie przepisów ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku,
• zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów,
• odliczonych od dochodów opodatkowanych według skali podatkowej,
• odliczonych od przychodów na podstawie ustawy z dnia 20 listopada 1998 roku o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930 z późniejszymi zmianami).

Wysokość składek ustala się na podstawie dokumentów stwierdzających ich poniesienie. Tak ustalonego dochodu, w myśl art. 30c ust. 6 wyżej wymienionej ustawy, nie łączy się z dochodami opodatkowanymi na zasadach określonych w art. 27 oraz art. 30b ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym. Co ważne, w przypadku wyboru opodatkowania przychodów z pozarolniczej działalności według stawki 19% nie ma zastosowania kwota wolna od podatku.

Podatek obliczony zgodnie z art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych obniża się, zgodnie z art. 27b ust. 1 wymienionego powyżej aktu prawnego, o kwotę składki na powszechne ubezpieczenie zdrowotne opłaconej w roku podatkowym bezpośrednio przez podatnika (dotyczy to również składki opłaconej za osobę współpracującą), zgodnie z przepisami o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, przy czym, podobnie jak to miało miejsce w przypadku składek na ubezpieczenie społeczne, obniżenie nie dotyczy składek, których podstawę wymiaru stanowi dochód (przychód) wolny od podatku na podstawie art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jak również dochód, od którego na podstawie przepisów ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Wysokość opłaconej składki ustala się na podstawie dokumentów stwierdzających ich poniesienie, przy czym kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne, o którą zmniejsza się podatek, nie może przekroczyć 7,75% podstawy wymiaru tej składki.

Z opodatkowaniem dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej wiąże się również szczególny sposób ustalania wysokości zaliczek na podatek. W przypadku podatników opodatkowanych stawką 19% zasady obliczania zaliczek na podatek określone zostały w art. 44 ust. 3f omawianej ustawy Stanowi on, że zaliczki te ustala się w wysokości różnicy między podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku, obliczonym zgodnie z art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a sumą należnych zaliczek za poprzednie miesiące, z uwzględnieniem art. 27b wyżej wymienionej ustawy, a więc przepisów dotyczących odliczania od podatku składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Podobnie jak w przypadku zaliczek płaconych przez podatników opodatkowanych na zasadach ogólnych, zaliczki miesięczne za okres od stycznia do listopada uiszcza się w terminie do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Zaliczkę za grudzień, w wysokości należnej za listopad, uiszcza się w terminie do dnia 20 grudnia. W terminach płatności zaliczek za miesiące od stycznia do listopada podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym deklaracje według ustalonego wzoru o wysokości dochodu osiągniętego od początku roku. Dla podatników opodatkowanych stawką 19% jest to deklaracja PIT-5L.

Zgodnie z art. 45 ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (jednolity tekst w Dz. U. Nr 14, poz. 176 z późniejszymi zmianami), do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym odrębne zeznanie o wysokości osiągniętego w roku podatkowym dochodu (poniesionej straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej na zasadach określonych w art. 30c ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (druk PIT-36L).

Z wyborem opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej stawką 19% wiąże się utrata możliwości wspólnego opodatkowania małżonków oraz szczególnego sposobu opodatkowania osoby samotnie wychowującej dziecko. Stosownie bowiem do art. 6 ust. 8 wyżej wymienionej ustawy, sposób opodatkowania wskazany w art. 6 ust. 2 i 4 omawianej ustawy (wspólne opodatkowanie małżonków oraz opodatkowanie osoby samotnie wychowującej dziecko) nie ma zastosowania w sytuacji, gdy chociażby do jednego z małżonków, osoby samotnie wychowującej dzieci lub do jej dziecka mają zastosowanie przepisy art. 30c wskazanego powyżej aktu prawnego.