Pytanie:

W jaki sposób podatnik powinien rozliczyć się z podatków w 2004r.?

Stan faktyczny:

Podatnik od stycznia 2002r. do lipca 2004r. przebywał czasowo w USA. Wyjazd ten dotyczył wymiany naukowej. W okresie pobytu był zatrudniony na uniwersytecie gdzie wykonywał prace badawcze i prowadził wykłady. Jego dochody uzyskiwane w latach 2002 - 2003 nie były opodatkowane w USA. Natomiast od dochodów z tego tytułu uzyskiwanych od stycznia 2004r. do końca lipca 2004r. pobierano podatki należne w USA. Od 1 sierpnia 2004r. podatnik przebywa w Polsce i uzyskuje wynagrodzenie z tytułu mowy o pracę.

Ocena prawna stanu faktycznego:

Stosownie do treści art. 3 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r., nr 14, poz. 176 z późn. zm.) osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swych dochodów bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy ).

W myśl postanowień art. 4a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych powołany przepis stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 umowy podpisanej w Waszyngtonie dnia 8 października 1974 r. między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu (Dz.U. z 1976r. Nr 31, poz. 178) jeżeli osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium jednego Umawiającego się Państwa jest zaproszona przez Rząd drugiego Umawiającego się Państwa, jego jednostkę administracyjną lub jej władzę terenową, przez uniwersytet lub inną uznaną instytucję dydaktyczną tego drugiego Umawiającego się Państwa na przewidywany okres nie przekraczający 2 lat celem nauczania lub uczestniczenia w pracach badawczych lub w obu celach na uniwersytecie lub innej uznanej instytucji dydaktycznej i jeżeli taka osoba przybywa do tego drugiego Umawiającego się Państwa przede wszystkim w tym celu, to jej dochód z pracy dydaktycznej lub badawczej na takim uniwersytecie lub instytucji dydaktycznej będzie wyłączony spod opodatkowania przez to drugie Umawiające się Państwo przez okres nie przekraczający 2 lat od dnia przyjazdu do tego drugiego Umawiającego się Państwa.

Natomiast kwestię eliminacji podwójnego opodatkowania reguluje art. 20 ust.1 powyższej umowy, który stanowi, iż w Polsce podwójnego opodatkowania unikać się będzie w sposób następujący: zgodnie z postanowieniami prawa polskiego i z zachowaniem przewidzianych w nim ograniczeń (z uwzględnieniem dokonywanych zmian bez naruszenia podstawowych zasad) Polska zezwoli osobie mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce na zaliczenie na poczet należnych w Polsce podatków odpowiednich kwot podatków, zapłaconych w Stanach Zjednoczonych.

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że podatnik w latach 2002 - 2004 uzyskiwał dochody z pracy dydaktycznej i badawczej na uniwersytecie w Stanach Zjednoczonych. Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu stanowi, iż dochód z pracy dydaktycznej lub badawczej na uniwersytecie w tym przypadku w Stanach Zjednoczonych jest wolny od opodatkowania przez okres dwóch lat. Stąd też dochody podatnika uzyskiwane w 2004r. z tego tytułu były w Stanach Zjednoczonych opodatkowane.

Mając powyższe na uwadze dochody osiągnięte przez podatnika w latach 2002 - 2004r. z tytułu pracy dydaktycznej i badawczej wykonywanej na uniwersytecie w Stanach Zjednoczonych, podlegają również opodatkowaniu w Polsce na ogólnych zasadach. Zaś podwójnego opodatkowania tych dochodów unika się w ten sposób, że od podatku należnego w Polsce odlicza się kwotę równą podatkowi zapłaconemu z tego tytułu w Stanach Zjednoczonych.

W tej sytuacji w myśl art. 27 ust. 9 i 9a ustawy z dnia 26 lipca 1991r. jeżeli podatnik, o którym mowa w art. 3 ust. 1, osiąga również dochody z tytułu działalności wykonywanej poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub ze źródeł przychodów znajdujących się poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania nie stanowi o zastosowaniu metody określonej w ust. 8, dochody te łączy się z dochodami ze źródeł przychodów położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W tym przypadku od podatku obliczonego od łącznej sumy dochodów odlicza się kwotę równą podatkowi dochodowemu zapłaconemu w obcym państwie. Odliczenie to nie może jednak przekroczyć tej części podatku obliczonego przed dokonaniem odliczenia, która proporcjonalnie przypada na dochód uzyskany w państwie obcym. Przepisy art. 11 ust. 3 i 4 stosuje się odpowiednio.

Zaś w przypadku podatnika, o którym mowa w art. 3 ust. 1, uzyskującego wyłącznie dochody z tytułu działalności wykonywanej poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub ze źródeł przychodów znajdujących się poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zasadę określoną w ust. 9 stosuje się odpowiednio.

Reasumując, podatnik uzyskujący dochody z tytułu pracy dydaktycznej i badawczej na uniwersytecie w Stanach Zjednoczonych będzie podlegał obowiązkowi podatkowemu w Polsce przy czym do obliczenia podatku należnego za 2004r. będzie w tym przypadku miała zastosowanie tzw. metoda odliczenia podatku zapłaconego za granicą.

Zatem dochody otrzymane z zagranicy, podlegać będą opodatkowaniu na zasadach ogólnych tj. jak ze stosunku pracy i wg obowiązującej skali podatkowej po:

• pomniejszeniu o przysługujące diety
• przeliczeniu na złote według średniego kursu walut obcych z dnia uzyskania przychodów, ogłoszonego przez NBP (art.11 ust.3 ustawy z dnia 26 lipca 1991r.),
• pomniejszeniu o ryczałtowe koszty uzyskania odliczeniu od dochodu kwot dobrowolnie opłaconych w 2004r. składek na ubezpieczenie społeczne ( art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991r.)

Od dochodów obliczonych powyższym sposobem uzyskanych z USA należy obliczyć podatek wg obowiązującej w 2004r. skali podatkowej, a następnie od tego podatku odliczyć kwotę równą podatkowi zapłaconemu w Stanach Zjednoczonych.

W myśl generalnej zasady, że wszelkie dochody podlegają opodatkowaniu - analogicznie jak w roku 2004 opodatkowaniu na ogólnych zasadach podlegają dochody zwolnione w Stanach Zjednoczonych z opodatkowania osiągnięte przez podatnika w latach 2002 - 2003.