Pytanie:

W jaki sposób wnioskodawczyni ma prawidłowo sporządzić zeznanie za 2004 r. oraz rozliczyć dochody własne oraz niepełnoletnich dzieci, dla których pełni funkcję rodziny zastępczej ? Ponadto wnioskodawczyni chce dokonać w zeznaniu odliczenia funduszu remontowego oraz darowizny z tytułu wpłaty na komitet rodzicielski.

Stanowisko wnioskodawcy: W piśmie z dnia 02.03.2005 r. wnioskodawczyni zawarła pogląd, iż gdyby chciała rozliczyć się na PIT -36 wraz z załączonymi PIT - D i PIT - O i zastosować zasady preferencyjnego opodatkowania niepełnych rodzin, straci niesłusznie jedną kwotę wolną od podatku przypadającą na jedno dziecko. Gdyby zaś nie skorzystała z przysługujących ulg na remont i darowiznę, niesłusznie straci te odliczenia, natomiast pozostaną trzy rozliczenia roczne dokonane przez ZUS z trzema odliczeniami kwot wolnych od podatku. Zdaniem wnioskodawczyni nie jest ona samotnym rodzicem, lecz opiekunem prawnym niepełnoletnich dzieci w rodzinie zastępczej. Powinna złożyć PIT - 36 z załącznikami PIT - M, D, O i zastosować trzy kwoty wolne od podatku (na siebie i dwójkę dzieci).

Ocena prawna stanowiska pytającego. Zgodnie z treścią art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), za osobę samotnie wychowującą dzieci uznaje się jednego z rodziców albo opiekuna prawnego, jeżeli osoba ta jest panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów. Za osobę samotnie wychowującą dzieci uważa się również osobę pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.Stosownie do art. 6 ust. 4 ww. ustawy, od osób samotnie wychowujących dzieci w znaczeniu podanym wyżej, które wychowywały w roku podatkowym:1.dzieci małoletnie,2.dzieci, bez względu na wiek, na które, zgodnie z odrębnymi przepisami, pobierany był zasiłek pielęgnacyjny,3.dzieci do ukończenia 25 lat uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty lub w przepisach o szkolnictwie wyższym, lub w przepisach o wyższych szkołach zawodowych, jeżeli w roku podatkowym dzieci te nie uzyskały dochodów, z wyjątkiem dochodów wolnych od podatku dochodowego, renty rodzinnej oraz dochodów w wysokości nie powodującej obowiązku zapłaty podatku- podatek może być określony, z zastrzeżeniem ust. 8, na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7; z tym że do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w tej ustawie.

Stosownie do art. 6 ust. 8 ustawy, wyżej wskazany, preferencyjny sposób opodatkowania, nie ma zastosowania w sytuacji, gdy do osoby samotnie wychowującej dziecko lub do jej dziecka mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 20 listopada 1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930 z późn. zm.), za wyjątkiem dochodów (przychodów ) z tytułu umowy najmu, dzierżawy lub umów o podobnym charakterze, to jest dochodów o których mowa w art. 1 pkt 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. Preferencyjny sposób opodatkowania nie ma zastosowania również w sytuacji, gdy do osoby samotnie wychowującej dziecko lub do jej dziecka znajdują zastosowanie przepisy art. 30c ustawy o podatku dochodowym (tj. do którejś z tych osób mają zastosowanie przepisy o podatku liniowym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej).

Należy zauważyć, iż przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazują zasady opodatkowania dochodów dzieci z dochodami rodziców lub osób samotnie wychowujących dzieci. Otóż zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, dochody małoletnich dzieci własnych i przysposobionych, z wyjątkiem dochodów z ich pracy, stypendiów oraz dochodów z przedmiotów oddanych im do swobodnego użytku, dolicza się do dochodów rodziców lub dochodów osób, o których mowa w art. 6 ust. 4, chyba że rodzicom nie przysługuje prawo pobierania pożytków ze źródeł przychodów dzieci.

Cytowany przepis wyraźnie stanowi, iż reguła zaliczania dochodów małoletnich dzieci do dochodów rodziców lub osób samotnie je wychowujących, odnosi się wyłącznie do dochodów małoletnich dzieci własnych lub przysposobionych. Dzieci własne to zstępni pierwszego stopnia. Natomiast dzieci przysposobione to takie osoby małoletnie, względem których sąd wydał orzeczenie o przysposobieniu ich przez przysposabiającego. Tymczasem dziecko poddane pieczy lub opiece prawnej w ramach rodziny zastępczej nie jest dzieckiem własnym ani przysposobionym opiekuna. Tak więc dochodów dzieci, dla których wnioskodawczyni pełni funkcję rodziny zastępczej nie należy wykazywać w jej zeznaniu rocznym za 2004r.

Stosownie do art. 34 ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał rozliczenia dochodów uzyskanych w 2004 r. przez osoby małoletnie, w stosunku do których pełni Pani funkcję rodziny zastępczej, sporządzając roczne obliczenie podatku PIT - 40A. W sytuacji, gdy małoletni nie osiągnął w 2004r. innych dochodów podlegających opodatkowaniu w zeznaniu rocznym - nie występuje konieczność złożenia odrębnego zeznania na imię i nazwisko małoletniego dziecka.

Ponadto z racji faktu, iż oprócz pełnienia funkcji rodziny zastępczej, wnioskodawczyni sprawuje również opiekę prawną nad małoletnim A. S., wnioskodawczyni ma prawo skorzystać z preferencyjnego opodatkowania swoich dochodów uzyskanych w 2004 r. w sposób podany w wyżej cytowanym art. 6 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a więc podatek może być określony na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci (formularz zeznania PIT - 37, załącznik PIT - D umożliwiający odliczenie ulg mieszkaniowych m. in. z tytułu dokonanych wpłat na fundusz remontowy spółdzielni mieszkaniowej).

Jednakże należy wskazać, że zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2004 r., odliczeniu od dochodu przed opodatkowaniem podlegają darowizny przekazane na cele określone w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego, organizacjom, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o działalności pożytku publicznego prowadzącym działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych określonych w tej ustawie, realizującym te cele. Cytowany przepis odwołuje się do przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o woluntariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873 ze zm.), do których interpretowania właściwe jest Ministerstwo Polityki Społecznej. Jak wynika z pisma Ministerstwa Finansów z dnia 27.09.2004 r. znak: PB5/KD-033-62-1539/04 - wydanego po uprzednim uzyskaniu opinii Ministerstwa Polityki Społecznej - radę rodziców, będącą społecznym organem szkoły lub przedszkola, nie można uznać za organizację pozarządową zdefiniowaną w art. 3 ust. 2 ustawy o działalności pożytku publicznego i o woluntariacie. W konsekwencji przekazana przez wnioskodawczynię w 2004 r. darowizna na rzecz rady rodziców nie może być odliczona od dochodu uzyskanego w 2004 r., gdyż nie spełnia ona wymogów art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2004 r. Na tej podstawie orzeczono jak w sentencji.