Pytanie:

Czy niezwrócone pożyczki pożyczkodawcy, które się przedawniły i brak możliwości dochodzenia ich zwrotu spowodują powstanie obowiązku w podatku dochodowym u pracowników, którym zostały udzielone pożyczki?

P O S T A N O W I E N I E

Działając na podstawie art. 14a § 1 i § 4 ustawy z dnia 29.08.1997r. - Ordynacja podatkowa ( t.j. Dz. U. z 2005r., nr 8, poz. 60 z późn. zm. ) , art. 9 ust. 1, art. 12 ust. 1 oraz art. 21 ustawy z dnia 26.07.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( t.j. Dz.U. z 2000r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.) w związku z Państwa wnioskiem z dnia 27.06.2007r. w sprawie zwolnienia od opodatkowania podatkiem dochodowym pożyczki, która uległa przedawnieniu, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pruszkowie nie potwierdza Państwa stanowiska i uznaje je za nieprawidłowe .

U Z A S A D N I E N I E

Stan faktyczny sprawy przedstawiony przez wnioskodawcę.

Państwowe Magazyny Usługowe w Pruszkowie w 1997r. udzieliły pracownikom pożyczek na wykupienie udziałów w spółce pracowniczej, która miała powstać w związku z prywatyzacją przedsiębiorstwa. Spółka nie powstała, pożyczki nie zostały zwrócone. Czy w sytuacji braku możliwości dochodzenia zwrotu pożyczek z powodu przedawnienia, po stronie pracowników powstanie obowiązek w zakresie podatku dochodowego?

Stanowisko w sprawie:

Zdaniem wnioskodawcy, pracownicy z powodu przedawnienia pożyczki, zwolnieni są z opodatkowania podatkiem dochodowym.

Ocena prawna stanowiska:

Ustawa z dnia 26.07.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( t.j. Dz. U. z 2000r., nr 14, poz. 176 z późn. zm. ) nie reguluje instytucji pożyczki. Sprawę tę uregulowała ustawa z dnia 23.04.1964r. - Kodeks Cywilny ( Dz. U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.) w art. 720, zgodnie z którym przez umowę pożyczki, dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Z powyższej definicji wynika, że pożyczka jest świadczeniem czasowym, podlegającym zwrotowi.

Cechą zobowiązań cywilnoprawnych, w tym pożyczek jest to, że :

1. mogą ulec przedawnieniu,

2. mogą ulec umorzeniu, co wywołuje określone skutki również podatkowe.

Ad. 1. W kodeksie cywilnym określono w art. 118 ogólne terminy przedawnienia, które mają zastosowanie, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Termin przedawnienia według art. 118 k.c. wynosi dziesięć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Przepis szczególny w zakresie pożyczki jako umowy cywilnoprawnej zawarty w art. 722 k.c. stanowi, że roszczenie biorącego pożyczkę o wydanie przedmiotu pożyczki przedawnia się z upływem sześciu miesięcy od chwili, gdy przedmiot miał być wydany. Przedawnienie zobowiązania nie powoduje jego wygaśnięcia a oznacza , że zobowiązanie jest niezaskarżalne. Upływ terminu nie powoduje sam w sobie niemożności dochodzenia przez wierzyciela roszczenia. Jeżeli wierzyciel wystąpi do sądu z powództwem opartym na przedawnionym roszczeniu, to sąd oddali powództwo na wniosek pozwanego czyli dłużnika, o ile ten podniesie zarzut przedawnienia. Jeżeli dłużnik ( pożyczkobiorca) nie podniesie zarzutu przedawnienia, sąd rozpatrzy powództwo i zasądzi roszczenie na rzecz wierzyciela, tak jakby nie doszło do przedawnienia tego roszczenia. Jednakże w przypadku podniesienia przez dłużnika zarzutu przedawnienia i oddalenia powództwa przez sąd, przedawnione roszczenie nie wygasa z mocy samego prawa. Zobowiązanie przedawnione istnieje nadal, tyle, że przekształca się w tzw. zobowiązanie niezupełne, które choć nie może być zasądzone i przymusowo wyegzekwowane, nadal uznawane jest za prawnie istniejące. Oznacza to, że dłużnik, który po upływie terminu przedawnienia spełnił świadczenie, nie może żądać jego zwrotu, gdyż wykonał on ciążące na nim w świetle prawa zobowiązanie. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego opisanego we wniosku należy stwierdzić, że , jeżeli w chwili obecnej pracownicy dokonają zwrotu pożyczki, będzie to oznaczało, że wykonali nadal istniejące zobowiązanie, chociaż jest ono przedawnione tzn. niezaskarżalne Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c. Przedawnione zobowiązanie nie korzysta ze zwolnień przedmiotowych określonych w art. 21 i 52 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Gdyby ustawodawca zwolnił od opodatkowania przedawnione zobowiązania dałby temu wyraz w wyraźnym zapisie w ustawie. Z uwagi jednak na zwrotny charakter pożyczki, sama kwota pożyczki , udzielonej pracownikom nie mieści się w pojęciu przychodu ze stosunku pracy. Zatem również przedawnienie pożyczki nie wywołuje po stronie pracowników skutków podatkowych.

Ad.2 Ze skutkiem podatkowym w postaci wystąpienia przychodu do opodatkowania podatkiem dochodowym mamy do czynienia w sytuacji wygaśnięcia zobowiązania. Wygaśnięcie zobowiązania nastąpi w przypadku , gdy wierzyciel zwolni dłużnika z długu umarzając ten dług. W przypadku umorzenia pożyczki następuje zwolnienie dłużnika z całości lub części długu. Oznacza to, że pożyczkobiorca otrzymuje świadczenie nieodpłatne lub częściowo odpłatne. Wartość takich świadczeń stanowi przychód ze stosunku pracy zgodnie z definicją przychodów , określoną w art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Za przychody ze stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za nie wykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych Przychód odpowiadający równowartości umorzonej pożyczki powinien być doliczony do przychodów pracownika w miesiącu, w którym nastąpiło umorzenie i opodatkowany podatkiem dochodowym.

Niniejsza interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia.

Zgodnie z przepisem art. 14b § 1 i 2 Ordynacji podatkowej interpretacja nie jest wiążąca dla podatnika, wiąże natomiast właściwe organy podatkowe i organy kontroli skarbowej - do czasu jej zmiany lub uchylenia.

Na niniejsze postanowienie służy zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, ul. Felińskiego 2b za pośrednictwem tut. Organu w terminie siedmiu dni od dnia jego doręczenia ( art. 236 i art. 223 § 1 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej ).