Pytanie:

Czy zasądzone przez Sąd odszkodowanie za nie zapewnienie trzyletniego zatrudnienia przez firmę"X" podlega opodatkowaniu?

Zgodnie art. 14 a § 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ? Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), stosownie do swojej właściwości miejscowej Naczelnik Urzędu Skarbowego w Szczecinku, na pisemny wniosek podatnika udziela pisemnej interpretacji co do zakresu lub zastosowania prawa podatkowego i stwiedza, co następuje:

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że Sąd Apelacyjny w Gdańsku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zasądził na rzecz odatnika od firmy ?X? odszkodowanie za nie dotrzymanie gwarancji 3-letniego okresu zatrudnienia w w/w firmie, po nabyciu akcji pracowniczych Spółki ?Y?.

W następstwie ww. orzeczenia na konto podatnika wpłynęła kwota 46.164,40 zł w tym należność główna 30.300 zł + odsetki 15.864,40 zł.

W ocenie podatnika otrzymane na podstawie wyroku sądowego kwoty są wolne od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Do złożonego wniosku o udzielenie pisemnej inerpretacji podatnik dołączył kserokopię wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, którym zasądzono przedmiotowe odszkodowanie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Szczecinku po przeanalizowaniu stanu faktycznego stwierdza, że stanowisko podatnika zawarte we wniosku jest nieprawidłowe.

Z dołączonego do wniosku wyroku z uzasadnieniem z dnia 25.03.2004 r. Sądu Apelacyjnego III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku wynika, iż powodowie w tym m.in. podatnik, dochodzili przed sądem zasądzenia na ich rzecz od wspomnianej wyżej firmy Kronospan PL Sp. z o.o. t.zw. odpraw rocznych w wysokości jednorocznego wynagrodzenia osiąganego u dotychczasowego pracodawcy tj. w firmie ?Y?. Powyższych kwot domagali się w związku z ofertą z dnia 12.06.2000 r. złożoną przez firmę ? X? kupna od powodów akcji ?Y? zawierającą dodatkowe oświadczenie o gwarancji kupującego zatrudnienia sprzedającym akcje przez 3 letni okres na warunkach nie gorszych niż dotychczas, bądź w przypadku rezygnacji z powyższego świadczenia odprawę w wysokości jednorocznego uposażenia. Powodowie w tym podatnik przyjęli tę ofertę zawierając z firmą ?X? umowę przyrzeczenia zbycia akcji, przy czym do przeniesienia własności akcji doszło w dniu 2.11.2000 r. Natomiast do spełnienia przez nabywającą akcje firmę ?X? dodatkowych gwarancji oferty w postaci zatrudnienia, bądź wypłaty odprawy, nie doszło.

W procesie firma ?X? zarzuciła, iż zarówno istotne postanowienia umowy przyrzeczonej, jak i termin jej zawarcia nie został przez strony określony, co powoduje, że była ona nieważna w świetle art. 389 Kodeksu cywilnego.

Sąd Apeacyjny podzielił stanowisko pozwanej firmy i Sądu I instancji, iż umowy przyrzeczenia zbycia akcji nie spełniały wymogów art. 389 Kodeksu cywilnego wg stanu prawnego obowiązującego w dacie ich zawierania, jednakże przyjął, iż umowy te były potwierdzeniem przyjęcia przez powodów w tym też przez podatnika oferty firmy ?X? w całym jej zakresie, zaś czynności stron wynikające z tych umów potwierdzały jedynie zawarcie umowy sprzedaży akcji firmie ?X? w najbliższym z możliwych wobec przepisów prawa i postanowień Statutu firmy ?Y?- terminie.

Sąd Apelacyjny uznał zatem, iż dokonana przez powodów w tym przez podatnika sprzedaż akcji nastąpiła na warunkach oferty pozwanej firmy, a zatem na warunkach zobowiązujących pozwaną do zapewnienia trzyletniego zatrudnienia, bądź odszkodowania w wysokości dwunastomiesięcznego wynagrodzenia za niezachowanie tego wymogu (str. 24 uzasadnienia wyroku). Skoro po sprzedaży akcji dla pozwanej firmy nie doszło do wykonania przez nią dodatkowych postanowień oferty w postaci zatrudnienia zbywców akcji, bądź wypłacenia im jednorocznej odprawy Sąd za zasadne uznał żądanie powodów jako zbywców akcji w zakresie dwunastomiesięcznego wynagrodzenia uzyskiwanego przed rozwiązaniem stosunku pracy, za utratę zatrudnienia u pozwanej firmy jako nabywcy akcji.

Sąd zasądził m.in. na rzecz podatnika kwotę 30.300 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 20 lutego 2002 r. tj. od daty doręczenia pozwu pozwanej firmie.

Z wniosku podatnika wynika, że w dniu 10.06.2005 r. otrzymał zasądzone wyrokiem kwoty: 30.300 zł należność główna + 15.864,40 zł odsetki.

Według stanowiska podatnika otrzymane odszkodowanie nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Mając na uwadze powyższe ustalenia Sądu należy stwierdzić, że chociaż powodowie dochodzili odpraw rocznych zagwarantowanych im umową stron w razie nie spełnienia warunku zatrudnienia po sprzedaży akcji, to Sąd uznał zasądzone kwoty za odszkodowanie na podstawie art. 389 i 390 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 300 Kodeksu pracy przyjmując, iż przedmiotem sporu jest roszczenie o naprawienie szkody związane z przyrzeczonym stosunkiem pracy.

Pytanie podatnika dotyczy zatem opodatkowania należności zasądzonych na rzecz poszkodowanego na podstawie art. 389 i art. 390 ustawy z dnia 23 kwietnia1964 r.- Kodeks cywilny w zw. z art. 300 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r.- Kodeks pracy.

Art. 300 Kodeksu pracy postanawia, iż w sprawach nie unormowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.

Stosownie do postanowień art. 389 Kodeksu cywilnego umowa, przez którą jedna ze stron lub obie zobowiązują się do zawarcia oznaczonej umowy/umowa przedwstępna/, powinna określać istotne postanowienia umowy przyrzeczonej oraz termin, w ciągu którego ma być ona zawarta.

Zgodnie z art. 390 Kodeksu cywilnego, jeżeli strona zobowiązana do zawarcia umowy przyrzeczonej uchyla się od jej zawarcia, druga strona może żądać naprawienia szkody, którą poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy przyrzeczonej.

Przechodząc na grunt ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 14 z 2000 r. poz. 176 ze zm.) wg stanu prawnego na dzień otrzymania przychodu, należy zauważyć, iż nie wszystkie odszkodowania podlegają opodatkowaniu.

Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym począwszy od 2003 r., wolne od podatku dochodowego są odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem wymienionych w lit a-g tego przepisu, m.in. odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód (lit. g).

Z kolei, w myśl art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od podatku są inne odszkodowania (czyli m.in. inne niż te, których zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw), otrzymane na podstawie wyroku- a począwszy od 2004 r. również na podstawie ugody sądowej- do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań:

• otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
• dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Zgodnie z przedstawionym stanem faktycznym podatnik otrzymał na mocy wyroku sądowego odszkodowanie z tytułu niewykonania przez stronę obowiązku zawarcia umowy przyrzeczonej tj. zatrudnienia u siebie przez 3 letni okres.

Chociaż sąd zasądził odszkodowanie w wysokości postanowionej w umowie przyrzeczonej (orzeczenie Sądu co do wysokości mogło być odmienne) to podstawą materialno-prawną roszczenia są przepisy ustawowe-art. 389 i 390 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 300 Kodeksu pracy.

W związku z tym, że otrzymane przez podatnika odszkodowanie, jest odszkodowaniem, którego zasady ustalania i wysokość nie wynikają wprost z ustawy tj. Kodeksu cywilnego (vide- treść art. 389, 390) i równocześnie jednak jest odszkodowaniem przyznanym na podstawie Kodeksu cywilnego w wysokości określonej wyrokiem sądowym stanowiący bezpośredni tytuł wypłaty odszkodowania, to do tego rodzaju odszkodowania ma zastosowanie art. 21 ust. 1 pkt 3b tej ustawy.

Należy jednak rozważyć, czy z uwagi na fakt, iż z zakresu zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 3 b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyłączone zostały odszkodowania z tytułu utraconego zysku (lit. b), taka sytuacja w sprawie nie zachodzi.

W rozumieniu art. 361 Kodeksu cywilnego szkoda może być następstwem działania, bądź zaniechania. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono-§ 2.

W niniejszej sprawie szkoda była następstwem niewykonania obowiązku zatrudnienia powodów (podatnika) przez pozwany ?X? zgodnie z postanowieniami umowy przyrzeczonej. Umowa umacniała zobowiązanie, konkretyzując wysokość szkody w razie niewykonania. Odpada wówczas potrzeba ustalania zakresu odpowiedzialności na drodze sądowej.

Nie zmienia to jednak faktu, że obowiązek naprawienia szkody wynikał z ustawy (art.389 Kodeksu cywilnego), a nie z umowy.

W przedmiotowej sprawie pozwany jednak zakwestionował ważność postanowień dodatkowych umowy przedwstępnej zbycia akcji i o odpowiedzialności odszkodowawczej rozstrzygnął Sąd.

W porównaniu do art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego należy stwierdzić, że termin ?odszkodowanie? w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ma węższą treść niż ?odszkodowanie? w rozumieniu art. 361 § 2.

Mianowicie specyfika prawa podatkowego nakazuje inaczej traktować odszkodowanie z tytułu poniesionych strat (damnum emergens) i odszkodowanie z tytułu utraconego zyku (lucrum cessans). Pierwsze z nich służy przywróceniu stanu majątku, który istniał przed wystąpieniem szkody. Chodzi zatem o majątek obejmujący dochód z reguły opodatkowany. Aby szkoda została wyrównana, do rąk poszkodowanego trafić powinna równowartość uszczerbku w majątku.

Opodatkowanie odszkodowania oznaczałoby zatem kolejne opodatkowanie tego samego dochodu. Dlatego ustawodawca wprowadził zwolnienie w zakresie odszkodowań z tytułu poniesionych strat, o którym mowa w tym przepisie. Natomiast przedstawiona wyżej ratio legis nie zachodzi w odniesieniu do odszkodowań z tytułu utraconego zysku. Gdyby podatnik osiągnął spodziewany zysk, zysk ten podlegałby opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Odszkodowanie z tytułu utraconego zysku powinno być więc opodatkowane.

Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że kwota 30.300 zł otrzymana przez podatnika na podstawie wyroku sądowego, stanowi odszkodowanie cywilnoprawne (z tytułu niewykonania zobowiązania), którego roszczenie jest związane z przyrzeczonym stosunkiem pracy, podlegające opodatkowaniu w związku z wyłączeniem zawartym w art. 21 ust. 1 pkt 3 b pkt b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych .

Gdyby podatnika po sprzedaży akcji zatrudniono, otrzymane wynagrodzenie zostałoby opodatkowane. Podatnik nie może znaleźć się w lepszej sytuacji od tej, w której znalazłby się w razie zatrudnienia.

Przychód ten powinien podatnik wykazać w zeznaniu rocznym w pozycji ?inne źródła? i obliczyć od sumy dochodów należny podatek wg skali podatkowej z art. 27 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Odnośnie kwoty 15.864,40 zł stanowiącej odsetki za zwłokę od kwoty 30.300 zł zasądzone wyrokiem sądowym od daty doręczenia pozwu pozwanemu, to w dacie jej otrzymania przez podatnika są przychodem do opodatkowania.

Instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 Kodeksu cywilnego. Stanowi on, że jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może zażądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi /§ 1/. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe.../§ 2/. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.

Z powyższego przepisu wynika, że nie można utożsamiać odsetek za zwłokę z odszkodowaniem (naprawieniem szkody), a tym samym już ta negatywna przesłanka przesądza, iż odsetki te nie korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych, określonego w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jak również w innych punktach tego artykułu.

Otrzymane na mocy wyroku odsetki za zwłokę w wykonaniu zasądzonego odszkodowania są zatem przychodem podatnika /w dacie otrzymania/, opodatkowanym na zasadach ogólnych.

Należy jednak wskazać, iż odsetki za zwłokę mogą korzystać ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95 updf. Przepis ten ma zastosowanie do przychodów uzyskiwanych z tytułu odsetek za nieterminowe wypłaty wynagrodzeń i świadczeń z tytułów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. m.in. ze stosunku pracy.

W myśl art. 12 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy za przychody ze stosunku pracy uważa się m.in. wynagrodzenia i wartość pieniężną świadczeń. Redakcja tego przepisu ma ścisły związek z przepisami Działu Trzeciego Wynagrodzenie za pracę i inne świadczenia ustawy Kodeks pracy.

Jak wynika z powyższego odsetki wypłacone z tytułu nieterminowej wypłaty odszkodowania nie są również objęte katalogiem zwolnień w art. 21 ust. 1 pkt 95 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie można bowiem utożsamiać pojęcia ?świadczenie? z pojęciem ?odszkodowania?.

W przedmiotowej sprawie powodowie /podatnik/ wystąpili na drogę sądową z roszczeniem odszkodowawczym związanym z przyrzeczonym stosunkiem pracy, jednakże podstawą prawną orzekania były przepisy ustawy Kodeks cywilny, zatem zasądzone odszkodowanie ma charakter cywilnoprawny w przeciwieństwie do odszkodowań przyznanych na podstawie Kodeksu pracy (np. odszkodowanie z art. 58 Kodeksu pracy).

W związku z tym, że otrzymane przez podatnika odsetki nie są odszkodowaniem zwolnionym z opodatkowania z art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jak również w innych punktach tego artykułu oraz nie korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95 tejże ustawy, gdyż nie są przychodem z tytułu nieterminowej wypłaty wynagrdzeń i świadczeń w rozumieniu przepisów Kodeks pracy, to wypłata przedmiotowych odsetek stanowi przychód z innych źródeł określonych w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, do opodatkowania.

Ponadto płatnik obowiązany jest na podstawie art. 42a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych sporządzić dla podatnika informację o wysokości osiągniętego przychodu.

Interpretacja jest aktualna wg stanu prawnego na dzień jej dokonywania i do czasu zmiany stanu prawnego lub stanu faktycznego przedstawionego przez płatnika.

Dodatkowo Naczelnik Urzędu Skarbowego w Szczecinku informuje, że zgodnie z zapisem art. 14b § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa interpretacja nie jest wiążąca dla podatnika, wiąże natomiast organy podatkowe i organy kontroli skarbowej do czasu jej zmiany lub uchylenia.

Nniniejsza interpretacja dotyczy wyłącznie stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia tego zdarzenia.