Pytanie:

W jaki sposób należy opodatkować przychód uzyskany ze sprzedaży udziału kapitałowego w spółce jawnej ?

Zgodnie z art. 22 Ksh, spółka jawna jest spółką osobową, niemającą osobowości prawnej, stąd dla potrzeb opodatkowania dochodów uzyskiwanych przez jej wspólników, jako osób fizycznych, ma zastosowanie art. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 14 z 2000 r., poz. 176 ze zm.) zgodnie z którym, przychody z udziału w spółce niebędącej osobą prawną, ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia, wspólnego posiadania lub wspólnego użytkowania rzeczy lub praw majątkowych u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa w udziale w zysku oraz, z zastrzeżeniem ust. 1 a, łączy się z pozostałymi przychodami ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1 ww. ustawy.

Jeżeli wspólnik będący osobą fizyczną występuje ze spółki osobowej i nie zamierza kontynuować działalności gospodarczej samodzielnie lub w ramach innej spółki osobowej, traktowany jest jako osoba fizyczna likwidująca działalność gospodarczą, zobowiązana do ustalenia dochodu z remanentu likwidacyjnego, zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a także do zapłaty 10 % zryczałtowanego podatku dochodowego od remanentu likwidacyjnego, co wynika z regulacji przepisów art. 24 ust. 3 oraz art. 44 ust. 4 cyt. wyżej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ponadto, zgodnie z art. 65 § 1 - 5 Ksh, wystąpienie wspólnika ze spółki jawnej powoduje obowiązek rozliczenia się z byłym wspólnikiem.

Prawo do zwrotu udziału kapitałowego obejmuje zwrot wniesionych do spółki wkładów, a także nadwyżkę majątkową. Rozliczenie poprzedza ustalenie wartości udziału kapitałowego wspólnika przez sporządzenie osobnego bilansu, uwzględniającego wszystkie składniki materialne i niematerialne, które mają wartość wymierną w pieniądzu oraz wartość zbywczą spółki, czyli wartość jej majątku w obrocie prawnym i gospodarczym - oznaczające konieczność wyceny majątku spółki jawnej według cen rynkowych.

W myśl art. 10 kodeksu spółek handlowych, dopuszcza się możliwość przeniesienia udziału, rozumianego jako ogół praw i obowiązków wspólnika w spółkach osobowych, na osoby trzecie lub pozostałych wspólników, gdy umowa spółki tak stanowi. A zatem, w przypadku zbycia udziałów w spółce jawnej, uzyskany z tego tytułu przychód stanowi dla podatnika przysporzenie majątkowe.
Źródła przychodów podlegające opodatkowaniu wyszczególnione zostały w art. 10 ustawy o podatku dochodowym.

Stosownie do treści art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy, źródłami przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a) - c).
Przychód uzyskany ze sprzedaży udziału w spółce jawnej nie będzie przychodem z kapitałów pieniężnych określonych w art. 17 ustawy o podatku dochodowym, lecz należy go zakwalifikować do przychodów z praw majątkowych określonych w art. 18.
Przepis art. 18 ustawy jedynie przykładowo podaje, co należy uważać za przychód z praw majątkowych. Wobec tego, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawiera szczególnej regulacji co do określenia dochodu z praw majątkowych, dochód ten jest ustalany wg. zasad ogólnych określonych w art. 9 ust. 2 cyt. ustawy, tj. jako nadwyżka przychodów z danego źródła nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli zaś koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów. Zaś w przypadku odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w spółce albo wkładów w spółdzielni objętychw zamian za wkład niepieniężny, na dzień zbycia tych udziałów (akcji) albo wkładów, koszt uzyskania przychodów, stosownie do postanowień art. 22 ust. 1f pkt 1 ww. ustawy, ustala się w wysokości nominalnej wartości objętych udziałów (akcji) albo wkładów z dnia ich objęcia - jeżeli te udziały (akcje) albo wkłady zostały objęte w zamian za wkład niepieniężny w innejpostaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.

Tak więc Podatnik, który jest wspólnikiem spółki jawnej przenoszący odpłatnie na osobę trzecią prawa i obowiązki wynikające z posiadanych w tej spółce udziałów osiąga przychód z praw majątkowych, nie zaś z działalności gospodarczej. Przychód ten należy pomniejszyć o koszty uzyskania przychodu, o których mowa w cyt. powyżej art. 22 ust. 1f pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. A zatem, dochodem będzie w tym przypadku różnica pomiędzy przychodem osiągniętym z tytułu odpłatnego zbycia udziałów (tj. odpłatnego przeniesienia na osobę trzecią praw i obowiązków z nich wynikających), a kosztami uzyskania przychodów ustalonymi na podstawie cytowanego powyżej art. 22 ust. 1f pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. w wysokości równej nominalnej wartości objętych udziałów z dnia ich objęcia, nie zaś o obecną wartość przedsiębiorstwa, wycenioną na podstawie osobnego bilansu.
Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia.
Obowiązek podatkowy dla źródła przychodów w postaci praw majątkowych powstaje z chwilą faktycznego otrzymania lub postawienia do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniędzy, przy czym dochody z praw majątkowych podlegają kumulacji z innymi dochodami opodatkowanymi na zasadach ogólnych i należy je wykazać w zeznaniu podatkowym składanym za dany rok podatkowy.
W związku z wystąpieniem wspólnika ze spółki, rozliczenia należy dokonać zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 14 z 2000 r., poz. 176 ze zm.), z datą wpisu zmiany udziałowców i struktury udziałów do rejestru sądowego, a nie z datą powzięcia uchwały o zmianie.