Pytanie:

Jednostka zwróciła się z zapytaniem jak należy postąpić w następujących sytuacjach: 1) bezrobotny pobierał w roku 2005r. zasiłek dla bezrobotnych, stypendium, następnie zgłosił np. podjęcie pracy, otrzymanie renty itp. Bezrobotny został zobowiązany na podstawie decyzji wydanej przez starostę do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Zwrot przedmiotowego świadczenia nastąpił w tym samym roku. 2) bezrobotny pobierał w roku 2004r. zasiłek dla bezrobotnych, w roku 2005 został zobowiązany do zwrotu powyższego świadczenia. Zwrotu dokonał w roku 2005, 3) bezrobotny pobierał zasiłek w 2000r. i 2001r. W 2002r. decyzją administracyjną bezrobotny został zobowiązany do zwrotu zasiłku ze względu na osiąganie innych dochodów w okresie jego pobierania. W roku 2005 Komornik Sądowy dokonał pierwszego zwrotu zasiłku na konto urzędu pracy. W roku 2006 mogą wpłynąć kolejne raty, gdyż zasiłek nie został jeszcze w całości zwrócony. 4) bezrobotny pobierał zasiłek w 2004r. W roku 2005 urząd pracy otrzymał informację z ZUS o przyznaniu bezrobotnemu renty z tytułu niezdolności do pracy. Żądana kwota zasiłku do zwrotu w całości została zwrócona przez ZUS na konto urzędu.

Zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne.

W przypadku zwrotu przez bezrobotnego nienależnie pobranego świadczenia w świetle przepisów ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) organ zatrudnienia jest obowiązany w informacji PIT-11 wykazać kwoty brutto wypłaconych zasiłków i innych świadczeń (nie pomniejszając ich o zwrócone przez podatnika nienależnie pobrane świadczenia) oraz faktycznie potrącone kwoty składek na ubezpieczenie zdrowotne i zaliczek na podatek dochodowy.
W omawianej sytuacji brak jest podstaw do dokonywania przez organ zatrudnienia korekt przekazanych uprzednio podatnikom i urzędom skarbowym informacji PIT-11 o wypłaconych świadczeniach, pobranych składkach na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczkach na podatek.
Powyższy sposób postępowania należy stosować zarówno w sytuacji, gdy zwrot świadczeń zostanie dokonany w roku, w którym je pobrano, jak i w sytuacji, gdy zwrócono świadczenia pobrane w ubiegłym roku podatkowym.

W myśl art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emerytach i rentach z Fudnuszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu.
Organ rentowy dokonuje potrąceń ze świadczenia emerytalno - rentowego nienależnie pobranych przez bezrobotnych świadczeń - stosownie do art. 139 ww. ustawy. Zgodnie z tym przepisem, organ rentowy pobiera najpierw ze świadczeń emerytalno - rentowych składkę na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych, a następnie dokonuje potrąceń nienależnie wypłaconych zasiłków i innych świadczeń dla bezrobotnych - za okres, za który przyznano bezrobotnemu prawo do emerytury lub renty. Potrącone zasiłki i inne świadczenia dla bezrobotnych organ rentowy przekazuje organowi zatrudnienia.
Organ rentowy potrąca ze świadczeń emerytalno - rentowych podatnika i zwraca organowi zatrudnienia zasiłek (lub inne świadczenia) w kwocie brutto, a więc łącznie z potrąconą poprzednio przez organ zatrudnienia od tego zasiłku składką na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych.
Zatem konto organu zatrudnienia zostaje przywrócone do stanu pierwotnego, tzn. z dnia przed wypłatą nienależnego zasiłku (świadczenia).
Również w tej sytuacji organ zatrudnienia jest obowiązany w informacji PIT-11 wykazać kwoty brutto wypłaconych zasiłków i innych świadczeń, bez pomniejszania ich o zwrócone przez organ rentowy, potrącone podatnikowi nienależnie pobrane świadczenia.

Zwrócona organowi zatrudnienia z Funduszu Zdrowia składka na ubezpieczenie zdrowotne od nienależnie wypłaconego świadczenia powinna zostać przekazana bezrobotnemu, ponieważ została potrącona z kwot wypłaconych dla niego zasiłków.

W przypadku otrzymania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, organ zatrudnienia powinien przekazać świadczeniobiorcy informację o kwocie zwróconych przez niego (także w formie potrącenia przez organ rentowy ze świadczenia emerytalno - rentowego) zasiłków i innych świadczeń dla bezrobotnych, a także o kwocie zwróconej podatnikowi składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Na podstawie otrzymanych informacji podatnik w zeznaniu rocznym:
-odliczy od dochodu na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, kwoty zwróconych nienależnie pobranych świadczeń,
-doliczy do należnego podatku otrzymaną kwotę zwróconej składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podatnik ma prawo odliczyć od podstawy opodatkowania kwotę dokonanych w roku podatkowym zwrotów nienależnie pobranych świadczeń, które uprzednio zwiększały dochód podlegający opodatkowaniu w kwotach uwzględniających pobrany podatek dochodowy jeżeli zwroty te nie zostały potrącone przez płatnika. Natomiast na podstawie art. 34 ust. 10 tej ustawy organ rentowy może dokonać obniżenia kwoty dochodu dla ustalenia wysokości zaliczki na podatek lub obniżenia kwoty dochodu dla ustalenia wysokości podatku w rozliczeniu rocznym wyłącznie o zwrócone nienależnie pobrane emerytury i renty lub zasiłki z ubezpieczenia społecznego, rent strukturalnych, rent socjalnych, świadczeń przedemerytalnych, świadczeń pieniężnych dla cywilnych ofiar wojny, otrzymanych bezpośrednio z tego organu.
W związku z powyższym nie może dokonać obniżenia dochodu dla ustalenia zaliczki i rocznego obliczenia dochodu o zwrócone przez podatnika inne świadczenia, np. zasiłek dla bezrobotnych.