Pytanie:

Czy zwolnieniu od podatku dochodowego podlegają przychody emerytowanych nauczycieli z tytułu pieniężnego ekwiwalentu za wypoczynek ?

Stosownie do treści art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) od uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dochodów (przychodów) pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy z tytułu świadczeń otrzymanych przez emerytów lub rencistów, w związku z łączącym ich uprzednio z zakładem pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczym stosunkiem pracy, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 1 pkt 26 i 38 - w wysokości 10% należności.

Zgodnie z brzmieniem art. 21 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. wolne od podatku dochodowego są świadczenia rzeczowe lub ekwiwalenty pieniężne w zamian tych świadczeń otrzymywane przez emerytów i rencistów w związku z łączącym ich poprzednio z zakładami pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy lub spółdzielczym stosunkiem pracy oraz od związków zawodowych - do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2.280 zł.

W stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2004 r. zwolnienie takie przysługuje emerytowi renciście który:

• z wypłacającym zakładem pracy był w przeszłości związany stosunkiem pracy, stosunkiem służbowym, spółdzielczym stosunkiem pracy lub przynależnością do związków zawodowych,
• otrzymał świadczenie rzeczowe lub ekwiwalent pieniężny w zamian świadczeń rzeczowych,
• otrzymał świadczenie o wartości nie przekraczającej kwoty 2.280 zł w danym roku podatkowym.

W związku z tym, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie określa definicji ekwiwalentu, należy odwołać się do znaczenia tych pojęć w języku potocznym lub definicji stosowanych w innych dziedzinach prawa.
"Słownik języka polskiego" tom I pod redakcją Mieczysława Szymczaka (wydawnictwo PWN Warszawa 1978) definiuje wyraz "ekwiwalent" jako "rzecz równą innej wartością, odpowiednik, równoważnik".

Świadczenia pieniężne wypłacone emerytom i rencistom będą korzystać ze zwolnienia o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 38 cytowanej wyżej ustawy wyłącznie w sytuacji, gdy z odrębnych regulacji wynika prawo do uzyskania przez te osoby świadczenia rzeczowego, a wypłacone pieniądze stanowią jego ekwiwalent, czyli zostają wypłacone w zamian wykonania świadczenia rzeczowego będącego jego równowartością.
Z przedmiotowego świadczenia nie mogą korzystać świadczenia pieniężne, które nie mają swego odpowiednika w pierwotnym prawie do świadczenia rzeczowego.
Z przedstawionego przez szkołę stanu faktycznego wynika, że regulamin świadczeń socjalnych przewiduje wypłatę na rzecz emerytów i rencistów (byłych pracowników) kwot pieniężnych w zamian świadczeń rzeczowych. Z pisma jednostki nie wynika jednak, by regulamin ten wyraźnie określał, że za konkretne świadczenie rzeczowe przysługuje byłemu pracownikowi ekwiwalent pieniężny i regulował sposób wyliczenia tego ekwiwalentu.
Nie można uznać, że charakter ekwiwalentu ma świadczenie pieniężne, które tylko i wyłącznie nosi nazwę "ekwiwalentu pieniężnego" i nie posiada konkretnego odpowiednika rzeczowego stanowiącego jego równowartość.

Świadczenia pieniężne otrzymywane przez emerytów i rencistów od byłych zakładów pracy podlegają opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym w wysokości 10% należności (art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r.)
Płatnicy w myśl postanowień art. 41 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych są obowiązani pobierać zryczałtowany podatek dochodowy od dokonywanych wypłat (świadczeń) lub stawianych do dyspozycji podatnika pieniędzy lub wartości pieniężnych z tytułów określonych m. in. w art. 30 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. Zryczałtowany podatek z tego tytułu pobiera się bez pomniejszania przychodu o koszty uzyskania.
Pobrany zryczałtowany podatek dochodowy płatnik powinien przekazać w terminie do dnia 20-go miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano podatek na rachunek urzędu skarbowego, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania płatnika, a jeżeli płatnik nie jest osobą fizyczną, według siedziby bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy płatnik nie posiada siedziby, przesyłając równocześnie deklaracje według ustalonego wzoru PIT-8A (art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r.)
Dochodów (przychodów), o których mowa w art. 30 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. opodatkowanych zryczałtowanym podatkiem dochodowym nie łączy się z dochodami opodatkowanymi na zasadach określonych w art. 27 tej ustawy.

W świetle powyższego własne stanowisko podatnika, że wypłacane ekwiwalenty pieniężne za wypoczynek organizowany we własnym zakresie opodatkowane jest podatkiem dochodowym w wysokości 19% należy uznać za nieprawidłowe.