Istota interpretacji:

opodatkowanie nadwyżki pomiędzy ceną z wyceny i ceną wykonania opcji

W przedmiotowym wniosku zostało przedstawione następujące zdarzenie przyszłe.

1) Członek Zarządu ("Wnioskodawca") spółki akcyjnej ("Spółka") zamierza uczestniczyć w programie motywacyjnym dla kadry menedżerskiej Spółki ("Program"). Program ten opiera się na następujących zasadach:
a) Programem objęci są członkowie kadry menedżerskiej Spółki, w tym jej członkowie zarządu ("Beneficjenci"); założeniem Programu jest stworzenie przejrzystego mechanizmu motywującego menadżerów Spółki do działań na rzecz jak najlepszych wyników finansowych osiąganych przez Spółkę, a tym samym wzrostu jej wartości dla akcjonariuszy Spółki.
b) Istotą Programu jest przyznanie Beneficjentom przez Spółkę (odpłatnie, na podstawie stosownej umowy opcji) prawa do nabycia w przyszłości, w z góry określonych datach, z góry określonej liczby akcji Spółki ("opcja nabycia akcji") po z góry ustalonej cenie, która odpowiadać będzie wycenie akcji Spółki dokonanej przez niezależnego biegłego na datę wprowadzenia w życie Programu ("cena wykonania opcji"). O ile Beneficjent i Spółka nie ustalą inaczej, wykonanie opcji nabycia akcji przez Beneficjenta polegać będzie na rozliczeniu pieniężnym, tj. wypłacie przez Spółkę kwoty różnicy pomiędzy ceną z wyceny akcji Spółki dokonywanej przez niezależnego biegłego na datę wykonania opcji przez Beneficjenta ("cena z wyceny") a ceną wykonania opcji. W przypadku gdyby akcje Spółki były nominowane na giełdzie, cenę z wyceny zastąpiłaby cena akcji ustalona w oparciu o kurs akcji Spółki na giełdzie.
c) Udział Beneficjentów w Programie jest dobrowolny; Beneficjent zawiera ze Spółką stosowną "umowę opcji" określającą dokładną liczbę akcji, do nabycia których będzie na jej podstawie uprawniony oraz terminy wykonania praw z przyznanych mu opcji nabycia akcji. Przewiduje się, że umowy opcyjnie zawierane byłyby na okres 2 - 3 lat.
d) Pomiędzy Beneficjentem a Spółką istnieje stosunek pracy.

2) Jeżeli w przewidzianych w umowie terminach wykonania prawa z opcji nabycia akcji, cena z wyceny akcji Spółki będzie wyższa od ceny wykonania opcji, Beneficjent uzyska przychód w postaci stosownej nadwyżki ponad cenę wykonania opcji. Należy przy tym zwrócić uwagę, że nadwyżka ta (dodatnia różnica pomiędzy ceną z wyceny, a ceną wykonania opcji) nie jest w żaden sposób gwarantowana w umowie opcji - zależy wyłącznie od tego, jaka będzie relacja ceny z wyceny (lub ceny akcji na giełdzie - w przypadku notowania akcji Spółki na giełdzie) w momencie realizacji umowy opcji do ceny wykonania opcji ustalonej przez Spółkę i Beneficjenta w umowie opcji. Należy zwrócić uwagę, iż jeżeli cena z wyceny będzie niższa od ceny wykonania opcji, osiągnięcie ww. przychodu przez Beneficjenta nie będzie możliwe.

3) Świadczenia stron w opisanej powyżej umowie opcyjnej mają cechy świadczeń ekwiwalentnych. Z jednej strony Spółka godzi się wypłacić Beneficjentowi nadwyżkę wynikającą ze wzrostu wartości akcji w stosunku do wartości określonej w dacie zawarcia umowy opcji, ale z drugiej strony sama czerpie korzyści ze wzrostu wartości jej akcji (większa wartość Spółki to większa zdolność kredytowa, większy potencjał rozwoju oraz większa korzyść dla akcjonariuszy). Z kolei Beneficjenci uzyskują możliwość uczestniczenia w powyższej nadwyżce, przy czym za gotowość Spółki "do podzielenia się" taką nadwyżką są zobowiązani do zapłaty Spółce określonych kwot, a do tego biorą na siebie ryzyko nie osiągnięcia przez Spółkę takich wyników, które zapewniałyby im udział w nadwyżce.

Pismem z dnia 20.10.2008 r. Nr IPPB2/415-1188/08-2/JS wezwano Wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez sprecyzowanie opisanego zdarzenia przyszłego odnośnie wyjaśnienia, czy

• przedmiotowe opcje mają charakter zbywalny,

• spółka, która przyznaje Wnioskodawcy opcje jest spółką polską, czy zagraniczną,

• czy sformułowanie, że opcje nabycia akcji przyznane są beneficjentom "odpłatnie" oznacza, że uiszczono premię za opcje.
  
  

Powyższe uzupełniono w terminie pismem z dnia 29.10.2008 r. (data wpływu 03.11.2008 r.) informując, iż przedmiotowe opcje nabycia akcji mają niezbywalny charakter, a spółka przyznająca opcje nabycia akcji ma siedzibę w Polsce. Ponadto Wnioskodawca wyjaśnił, iż sformułowanie, że opcja nabycia akcji przyznawana jest beneficjentom odpłatnie oznacza, że beneficjent opcji płaci ich wystawcy cenę opcji, tj. premię za opcje, bez względu na fakt czy czynność taka okaże się dla beneficjenta korzystna czy niekorzystna.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie:

Czy uzyskany przez Wnioskodawcę (Beneficjenta Programu) przychód w związku z realizacją praw w ramach przyznanych mu przez Spółkę opcji nabycia akcji poprzez wypłatę nadwyżki pomiędzy ceną z wyceny, a ceną wykonania opcji powinien być zakwalifikowany jako przychód z kapitałów pieniężnych w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i czy powstały w ten sposób dochód podlega opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych...

Zdaniem Wnioskodawcy:

Przychód uzyskany z tytułu realizacji praw z opcji nabycia akcji poprzez rozliczenie pieniężne stanowi przychód, o którym mowa w przepisie art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. przychód z kapitałów pieniężnych i w związku z tym podlega opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30b niniejszej ustawy.

Uzasadnienie:

1. Pojęcie opcji w świetle przepisów ustawy o obrocie instrumentami finansowymi

Zgodnie z założeniami Programu, Wnioskodawca jest stroną umowy opcji zawartej ze Spółką, na podstawie której jest on uprawniony do nabycia, za wynagrodzeniem, akcji Spółki, przy czym, o ile strony przedmiotowej umowy nie postanowią inaczej, realizacja uprawnienia Wnioskodawcy wynikającego z ww. umowy polegać będzie na rozliczeniu pomiędzy Spółką i Wnioskodawcą ewentualnej nadwyżki wzrostu wartości akcji Spółki na zasadach określonych w umowie opcji.

Wskazać należy, iż obecnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi nie zawierają definicji legalnej opcji. Przewidują jedynie, iż m. in. opcje kupna / sprzedaży instrumentów finansowych, opcje na stopy procentowe, opcje walutowe, opcje na takie opcje, stanowią instrumenty finansowe nie będące papierami wartościowymi (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi).

W doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że opcja jest pochodnym instrumentem finansowym, dającym posiadaczowi opcji prawo do zawarcia transakcji określonym instrumentem bazowym (a więc do kupna lub sprzedaży akcji, walut, indeksów giełdowych itd.) w przyszłym terminie, po z góry określonej cenie.

Źródłem powstania opcji jest kontrakt opcyjny, będący umową, w której jedna strona zobowiązuje się, na żądanie drugiej strony, do kupna lub sprzedaży w określonym momencie w przyszłości oznaczonej liczby akcji po z góry ustalonej cenie albo do dokonania rozliczenia pieniężnego z tytułu różnicy pomiędzy tzw. ceną wykonania opcji a rynkową ceną instrumentu bazowego z dnia wykonania opcji.

Innymi słowa realizacja praw wynikających z opcji może nastąpić poprzez wybór jednego z dwóch następujących wariantów:

1. nabycie akcji (lub innego instrumentu bazowego) wystawcy opcji po cenie określonej w momencie przyznania opcji;
2. otrzymanie od wystawcy opcji kwoty rozliczenia w wysokości równej różnicy pomiędzy ceną rynkową akcji (lub innego instrumentu bazowego) z dnia wykonania opcji a ceną ustaloną w umowie w momencie objęcia opcji, tj. ceną wykonania.

W przedmiotowym stanie faktycznym postanowienia kontraktu opcyjnego zawartego pomiędzy Spółką a Wnioskodawcą przewidują, iż realizacja praw z opcji przyznanych w ramach Programu nastąpi poprzez wykorzystanie drugiego ze wskazanych powyżej wariantów. Oznacza to, że w dacie wykonania praw z opcji Wnioskodawca otrzyma od Spółki kwotę rozliczenia równą różnicy pomiędzy ceną z wyceny (lub ceną akcji na giełdzie) a ceną wykonania opcji ustaloną w umowie opcyjnej.

2. Opodatkowanie przychodu uzyskanego z tytułu realizacji opcji na akcje

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychodami z kapitałów pieniężnych są przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających. W świetle art. 5a pkt 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za pochodne instrumenty finansowe uważa się instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, instrumentami finansowymi są nie będące papierami wartościowymi:

• tytuły uczestnictwa w instytucjach zbiorowego inwestowania,
• instrumenty rynku pieniężnego
• finansowe kontrakty terminowe oraz inne równoważne instrumenty finansowe rozliczane pieniężnie, umowy forward dotyczące stop procentowych, swapy akcyjne, swapy na stopy procentowe, swapy walutowe,
• opcje kupna lub sprzedaży instrumentów finansowych, opcje na stopy procentowe, opcje walutowe, opcje na takie opcje, oraz inne równoważne instrumenty finansowe rozliczane pieniężnie,
• prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od wartości oznaczonych co do gatunku rzeczy, określonych rodzajów energii, mierników i limitów wielkości produkcji lub emisji zanieczyszczeń pochodne instrumenty towarowe),
• inne instrumenty, jeżeli zostały dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym na terytorium państwa członkowskiego lub są przedmiotem ubiegania się o takie dopuszczenie.

W świetle powyższych przepisów należy przyjąć, iż opcje na akcje stanowią instrumenty finansowe w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, a zatem spełniają również definicje pochodnego instrumentu finansowego w rozumieniu art. 5a pkt 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W związku z tym, do opodatkowania przychodów uzyskiwanych z realizacji praw wynikających z opcji należy stosować art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Na podstawie art. 17 ust. 1b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przychód określony w ust. 1 pkt 10 niniejszej ustawy powstaje w momencie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych. W przedmiotowym stanie faktycznym, przychód z realizacji praw wynikających z umowy opcji na akcje Spółki powstanie w momencie otrzymania przez Wnioskodawcę kwoty rozliczenia pieniężnego, równą różnicy pomiędzy ceną z wyceny (lub ceną akcji na giełdzie) a ceną wykonania opcji ustaloną w umowie opcyjnej.

Zasady opodatkowania przychodów z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych zostały określone w art. 30b ust. 1 ustawy podatkowej. Zgodnie z niniejszym przepisem, od dochodów uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych i z realizacji praw z nich wynikających podatek dochodowy wynosi 19% uzyskanego dochodu.

Zgodnie z treścią art. 30b ust. 2 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w przypadku realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych dochodem z omawianego tytułu, jest osiągnięta w roku podatkowym różnica miedzy sumą przychodów uzyskanych z tego tytułu a kosztami uzyskania przychodów, określonymi na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38 a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W związku z powyższym, w ocenie Wnioskodawcy, dochodem z realizacji opcji na akcje Spółki poprzez rozliczenie pieniężne, podlegającym opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym od osób fizycznych, będzie nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania, które Wnioskodawca ma obowiązek wykazać na podstawie art. 30 b ust. 5 i 6 ww. ustawy, do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym, w odrębnym zeznaniu podatkowym PIT - 38, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 1 ustawy podatkowej. Kosztem uzyskania przychodów w tym wypadku będzie opłata uiszczona przez Beneficjenta w związku z przystąpieniem do Programu (tj. opłata za uzyskanie opcji nabycia akcji Spółki).

Należy wskazać, iż potwierdzeniem prawidłowości argumentacji zaprezentowanej przez Wnioskodawcę jest analogiczne stanowisko merytoryczne, prezentowane przez władze skarbowe w interpretacjach przepisów prawa podatkowego, zgodnie z którym: "Dochód uzyskany w momencie kwoty rozliczenia w związku z uczestnictwem podatnika w programie operacyjnym, stanowi źródło przychodu, o którym mowa w przepisie art. 10 ust. 7 ustawy, tj. dochód z kapitałów pieniężnych. (…) w przypadku wyboru wariantu realizacji opcji poprzez kwotę rozliczenia przychód powstanie w momencie realizacji praw i należy go zaklasyfikować do źródła przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ponadto, w przywołanych interpretacjach przepisów organy podatkowe wskazują, iż: "zgodnie z treścią art. 30b ust. 2 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w przypadku odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych, jakimi są przyznane nieodpłatnie podatnikowi opcje na akcje spółki XY oraz z realizacji praw z nich wynikających, dochodem o którym mowa w ust. 1, jest osiągnięta w roku podatkowym różnica między sumą przychodów uzyskanych z tego tytułu a kosztami uzyskania przychodów, określonymi na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38. Zatem, dochodem ze zbycia akcji oraz z realizacji opcji poprzez wypłatę kwoty rozliczenia przez Spółkę podlegającym opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym od osób fizycznych, będzie nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania".

3. Podsumowanie

W świetle powyższego stanu faktycznego i prawnego, stwierdzić należy, iż przychód uzyskany przez Wnioskodawcę z tytułu wypłaty kwoty nadwyżki pomiędzy ceną z wyceny (lub ceną akcji na giełdzie) a ceną wykonania opcji ustaloną w umowie opcyjnej stanowi przychód z kapitałów pieniężnych w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 30b ww. ustawy, z uwzględnieniem kosztów uzyskania tego przychodu.

W sprawie objętej przedmiotowym stanem faktycznym nie toczy się postępowanie podatkowe lub inne rodzaje postępowań, o których mowa w art. 14b § 4 ustawy Ordynacja podatkowa.

Na tle przedstawionego zdarzenia przyszłego, stwierdzam, co następuje.

W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Klasyfikację źródeł przychodów ustawodawca zawarł w art. 10 ust. 1 tej ustawy podatkowej. Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych źródłami przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a)-c).

Jednocześnie w ust. 1 pkt 9 tego przepisu jako źródło przychodu wskazano inne źródła.

W myśl art. 17 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, przychody z:

1. odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz papierów wartościowych,
2. realizacji praw wynikających z papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi.

Natomiast w myśl art. 17 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających.

Jednocześnie stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wartość pieniężną świadczeń w naturze, z zastrzeżeniem art. 12 ust. 2, określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania.

Na podstawie art. 11 ust. 2a wartość pieniężną innych nieodpłatnych świadczeń ustala się:

1. jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej dokonującego świadczenia - według cen stosowanych wobec innych odbiorców,
2. jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione - według cen zakupu,
3. jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku - według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku,
4. w pozostałych przypadkach - na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.

Zgodnie z art. 11 ust. 2b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jeżeli świadczenia są częściowo odpłatne, przychodem podatnika jest różnica pomiędzy wartością tych świadczeń, ustaloną według zasad określonych w ust. 2 lub 2a, a odpłatnością ponoszoną przez podatnika.

Na podstawie art. 12 ust. 1 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty, niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Jak wynika z treści wniosku Wnioskodawca jako członek zarządu spółki akcyjnej zamierza uczestniczyć w programie motywacyjnym dla kadry menedżerskiej Spółki. Istotą programu jest przyznanie prawa do nabycia w przyszłości określonej liczby akcji (opcja nabycia akcji). Spółka przyznaje swoim pracownikom niezbywalne prawo do nabycia w przyszłości swoich akcji. Realizacja powyższego prawa polegać będzie na rozliczeniu pieniężnym, tj. wypłacie przez Spółkę kwoty różnicy pomiędzy ceną z wyceny akcji Spółki dokonywanej przez niezależnego biegłego na datę wykonania opcji przez Wnioskodawcę a ceną wykonania opcji. W przypadku gdy akcje Spółki będą nominowane na giełdzie, cenę z wyceny zastąpiłaby cena akcji ustalona w oparciu o kurs akcji Spółki na giełdzie.

Wnioskodawca otrzymuje prawo do nabycia w przyszłości określonej liczby akcji, po z góry ustalonej cenie, która odpowiadać będzie wycenie akcji Spółki dokonanej przez niezależnego biegłego na datę wprowadzenia w życie programu. Realizacja prawa nabytego w ramach uczestnictwa w programie motywacyjnym będzie polegać na rozliczeniu pieniężnym, tj. wypłacie przez Spółkę kwoty różnicy pomiędzy ceną z wyceny akcji Spółki dokonywanej przez niezależnego biegłego na datę wykonania opcji przez Wnioskodawcę a ceną wykonania opcji.

W związku z powyższym, iż Spółka wypłaci Wnioskodawcy nadwyżkę pomiędzy ceną z wyceny a ceną wykonania opcji, zatem po stronie Wnioskodawcy w momencie realizacji praw z opcji nabycia akcji poprzez rozliczenie pieniężne powstanie przychód ze stosunku pracy określony zgodnie z art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.

Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach - art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.