Pytanie:

W jaki sposób należy ustalić dochód w informacjach PIT-8C sporządzanych przez dom maklerski dla spadkobierców, którzy zbyli odziedziczone papiery wartościowe nie znosząc wcześniej współwłasności istniejącej na tych papierach?

W dniu 24.01.2006r. Płatnik złożył wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji, co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego.

Przedstawiając stan faktyczny Płatnik podał, iż zgodnie z art. 39 ust. 3 oraz art. 42a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), jest zobowiązany do sporządzenia informacji o przychodach z innych źródeł oraz o niektórych przychodach z kapitałów pieniężnych - informacji PIT-8C. W składanych informacjach Spółka zobowiązana jest wykazać w szczególności kwotę przychodu uzyskanego przez podatnika będącego Jej klientem z tytułu dokonanych transakcji, a także koszty uzyskania przychodu.

Wnioskująca Spółka podała, iż zgodnie z Regulaminem świadczenia usług brokerskich oraz otwierania i prowadzenia rachunków papierów wartościowych, umowa brokerska wygasa wskutek śmierci klienta będącego osobą fizyczną. Jednak w sytuacji, kiedy na rachunku klienta znajdują się określone aktywa, Spółka nie jest uprawniona do zamknięcia rachunku. Rozporządzenie środkami pozostałymi na rachunku może dokonać tylko spadkobierca zmarłego klienta, którego prawo do spadkobrania zostało stwierdzone prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Zgodnie z art. 1035 Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 1964r. Nr 16, poz. 93 ze zm.), jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego stosuje się przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Do momentu zniesienia tej współwłasności lub dokonania działu spadku, spadkobiercy są współwłaścicielami rzeczy i praw wchodzących w skład spadku. Jednak zgodnie z art. 1036 KC istnieje możliwość rozporządzenia przez spadkobierców prawem lub rzeczą należącą do spadku, mimo istnienia współwłasności, jeśli następuje to za zgodną wolą wszystkich spadkobierców. Jeśli rozporządzenie takie polega na sprzedaży odziedziczonych papierów wartościowych przez wszystkich spadkobierców konkretnej osobie, Wnioskująca jest zobowiązana do wykazania powstałego w ten sposób dochodu w informacji PIT-8C, odrębnie dla każdego ze spadkobierców. Wątpliwości Spółki budzi sposób określenia dochodu zyskanego przez poszczególnych spadkobierców z tego tytułu. Wnioskująca dysponuje tylko prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym określone są udziały poszczególnych spadkobierców w majątku spadkowym. Nie zna ustroju panującego w małżeństwie, nie wie też, czy papiery zmarłego małżonka należały do jego majątku odrębnego, czy też objęte były wspólnością majątkową.

W związku z powyższym, Spółka zwróciła się z zapytaniem, w jaki sposób należy ustalić dochód w informacjach PIT-8C sporządzanych dla spadkobierców, którzy zbyli odziedziczone papiery wartościowe nie znosząc wcześniej współwłasności istniejącej na tych papierach?

Przedstawiając własne stanowisko w powyższej kwestii Płatnik wskazał, że w powyższej sytuacji powinien podzielić pomiędzy spadkobierców dochód uzyskany ze zbycia odziedziczonych papierów zgodnie z postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku i uzyskany w ten sposób wynik wykazać w informacji PIT-8C, sporządzanej odrębnie dla każdego ze spadkobierców. W sytuacji, jeśli dany spadkobierca uzyskał dochód w innej wysokości, niż wykazany przez Spółkę, skoryguje wysokość osiągniętego dochodu w sporządzanej przez siebie deklaracji PIT-38.

Ustosunkowując się do przedstawionej powyżej kwestii, Naczelnik Pierwszego Wielkopolskiego Urzędu Skarbowego w Poznaniu stwierdza, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1035 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964r. Nr 16, poz. 93 ze zm.), jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących spadkobrania. Odpowiednie przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych, do których odsyła ustawodawca to Dział IV "Współwłasność" Tytułu II "Własność" Kodeksu cywilnego. Zgodnie z przepisem art. 194 Kodeksu cywilnego, własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność). Istniejąca pomiędzy kilkoma osobami powołanymi do spadku, wspólność praw i obowiązków spadkowych kończy się z chwilą dokonania działu spadku. A zatem do momentu dokonania działu spadku - każdemu ze współspadkobierców przypadają pożytki i inne przychody z majątku spadkowego w stosunku do wielkości przysługującego mu udziału w spadku, w takim samym stosunku każdy z nich ponosi wydatki i ciężary (wniosek taki wynika z odpowiedniego zastosowania przepisu art. 207 Kodeksu cywilnego ).

Spośród przepisów o współwłasności w częściach ułamkowych do wspólności majątku spadkowego nie ma zastosowania art. 197 KC, wprowadzający domniemanie, że udziały współwłaścicieli są równe, gdyż udziały współspadkobierców określa ustawa, testament lub art. 960, zgodnie z którym jeżeli spadkodawca powołał do spadku lub do oznaczonej części spadku kilku spadkobierców, nie określając ich udziałów spadkowych, dziedziczą oni w częściach równych (za: E. Skowrońska - Bocian, komentarz do art. 135 Kodeksu cywilnego, Lex Polonica Maxima).

Przenosząc poczynione powyżej uwagi na grunt prawa podatkowego należy powołać przepis art. 30b ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), który stanowi, iż od dochodów uzyskanych m.in. z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych, i z realizacji praw z nich wynikających, podatek dochodowy wynosi 19 % uzyskanego dochodu. Dochód ten ustala się zgodnie z regułami zawartymi w przepisie art. 30b ust. 2 ustawy.

Przepis art. 39 ust. 3 powołanej ustawy nakłada na osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej są obowiązek, w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym, przesłania podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika, a w przypadku podatnika, o którym mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego w sprawach opodatkowania osób zagranicznych - imiennych informacji o wysokości dochodu, o którym mowa w art. 30b ust. 2, sporządzonych według ustalonego wzoru.

Z kolei przepis art. 42a powołanej powyżej ustawy, stanowi, iż osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów), wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów i w terminie do końca lutego roku następnego roku podatkowego przekazać podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego, właściwy według miejsca zamieszkania podatnika, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych.

Na Spółce ciąży zatem - zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 42a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - obowiązek wystawienia informacji o przychodach z innych źródeł oraz o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych, tj. PIT-8C. Druk ten ma charakter czysto informacyjny, bowiem z tytułu przychodów, o których mowa w art. 20 ust. 1 ustawy oraz dochodów uzyskanych zgodnie z art. 30b ust. 2, nie ciąży na Spółce obowiązek poboru zaliczki na podatek dochodowy.

Wnioskująca podała, iż dysponuje stwierdzeniem nabycia spadku, w którym, zgodnie z przepisem art. 677 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964r. Nr 43, poz. 296 ze zm.), sąd wymienił spadkodawcę oraz wszystkich spadkobierców, którym spadek przypadł, jak również wysokość ich udziałów. Oznacza to, że Wnioskująca jest władna określić wysokość udziału spadkowego, przypadającemu każdemu ze spadkobierców. Spółka podniosła również w zapytaniu, iż jakkolwiek dysponuje prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, to jednak nie zna ustroju panującego w małżeństwie, nie wie też, czy papiery zmarłego małżonka należały do jego majątku odrębnego, czy też objęte były wspólnością majątkową.

Spółka zatem, dysponując stwierdzeniem nabycia spadku, nie jest władna stwierdzić, czy wartość praw majątkowych związanych z prowadzonym rachunkiem papierów wartościowych wchodzi w całości do spadku, czy też tylko w części, z uwagi na ustanie wspólności małżeńskiej wspólności majątkowej, następujące ex lege z chwilą ustania małżeństwa przez śmierć jednego ze współmałżonków.

W związku z powyższym, uwzględniając okoliczności przedstawione w piśmie Spółki oraz przytoczone przepisy prawa, Naczelnik Pierwszego Wielkopolskiego Urzędu Skarbowego w Poznaniu podziela pogląd Płatnika, iż informacja o przychodach z innych źródeł oraz o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych PIT-8C powinna zostać imiennie wystawiona na każdego ze współspadkobierców dokonujących - przed działem spadku - sprzedaży odziedziczonych papierów wartościowych z uwzględnieniem wysokości udziałów spadkowych, ustalonych na podstawie zgodnie stwierdzenia nabycia spadku.

Natomiast w doniesieniu do wyrażonej przez Płatnika opinii, iż w sytuacji, gdy dany spadkobierca uzyskał dochód w innej wysokości, niż wykazany przez Spółkę, skoryguje wysokość osiągniętego dochodu w sporządzanej przez siebie deklaracji PIT-38 - tutejszy organ podatkowy zauważa, iż jest to kwestia wykraczająca poza zakres niniejszego zapytania, bowiem nie dotyczy prawno-podatkowych obowiązków Wnioskującej, a podatników zobowiązanych do złożenia zeznania PIT-38.

Przedmiotowa interpretacja, co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego dotyczy stanu faktycznego, przedstawionego przez Wnioskującą i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia tego zdarzenia.