Pytanie:

dotyczy zwrotu nienależnie pobranej renty

Stan faktyczny

Z pisma podatnika wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłacał dla podatnika dwie renty potrącając przy ich wypłacie należny podatek i wpłacając go do urzędu skarbowego. Jak podatnik zaznacza okazało się, że jedna z tych rent była wypłacana nienależnie, tak więc Zakład Ubezpieczeń Społecznych naliczył dla podatnika do zwrotu tą rentę /do zapytania dołączona została kserokopia decyzji ZUS Oddziałw Szczecinie o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych z dnia 31.01.2005 r., znak SOC-477324/05/. Powstaje więc problem, gdyż podatnik musi zwrócić nienależnie pobraną rentę, podczas gdy od tego świadczenia został przecież zapłacony nienależny podatek. Jak nadmienia podatnik zwrot przedmiotowej renty jeszcze nie nastąpił, a zostanie dokonany dopiero po zajęciu stanowiska przez organ podatkowy, zgodnie z żądaniami Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z dokonanych ustaleń wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddziałw Szczecinie, wobec którego podatnik jest zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń nie jest obecnie organem rentowym wypłacającym dla podatnika rentę.
W związku z powyższym pytanie podatnika brzmi:
- kto powinien wystąpić do urzędu skarbowego o zwrot nienależnie zapłaconego podatku, podatnik czy też ZUS, który ten podatek wpłacił i komu urząd skarbowy powinien zwrócić podatek, dla podatnika czy dla ZUS-u?

Stanowisko podatnika

Zdaniem podatnika, ZUS w imieniu podatnika był płatnikiem podatku, a więc powinien wystąpić o zwrot podatku i dla tego organu powinien być ten podatek zwrócony, gdyż wszystkie czynności dotyczące zapłaty podatku jak i wypłaty renty były realizowane na podstawie decyzji ZUS-u. Zwrot pobranej renty również wynika z decyzji ZUS-u.

Ocena prawna stanowiska pytającego z przytoczeniem przepisów prawa

W sytuacji dokonania w roku podatkowym zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, które uprzednio zwiększały dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, rozliczenie tego zwrotu następuje poprzez zastosowanie jednego z dwóch niżej opisanych rozwiązań.

W świetle art. 34 ust. 10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w 2005 roku, jeżeli podatnik dokonał zwrotu nienależnie pobranych emerytur i rent lub zasiłków z ubezpieczenia społecznego, rent strukturalnych, rent socjalnych, świadczeń przedemerytalnych, zasiłków przedemerytalnych otrzymanych bezpośrednio z tego organu, a obowiązek poboru zaliczek przez ten organ trwa - organ rentowy odejmuje od dochodu kwoty zwrotów dokonanych w roku podatkowym przy ustalaniu wysokości zaliczek oraz w rocznym obliczeniu dochodu, zamieszczając na tym rozliczeniu odpowiednie informacje.

Wyżej powołany przepis znajdzie zatem zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy trwa obowiązek poboru zaliczek przez organ rentowy, na rzecz którego został dokonany zwrot nienależnie pobranych świadczeń zwiększających uprzednio dochód podlegający opodatkowaniu.

Natomiast w myśl art. 26 ust. 1 pkt 5 ustawy podstawę obliczenia podatku, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 3, art. 28-30 oraz art. 30a-30c, stanowi dochód ustalony zgodnie z art. 9, art. 24 ust. 1, 2, 4, 4a--4e, ust. 6 lub art. 24b ust. 1 i 2 lub art. 25, po odliczeniu kwot dokonanych w roku podatkowym zwrotów nienależnie pobranych świadczeń, które uprzednio zwiększyły dochód podlegający opodatkowaniu, w kwotach uwzględniających pobrany podatek dochodowy, jeżeli zwroty te nie zostały potrącone przez płatnika.

Stosownie zaś do art. 26 ust. 7h ustawy kwota, o której mowa w ust. 5, przekraczająca kwotę dochodu, o którym mowa w ust. 1, może być odliczona od dochodu uzyskanego w najbliższych kolejno po sobie następujących 5 latach podatkowych.

Zatem w sytuacji, gdy płatnik nie może dokonać - na podstawie art. 34 ust. 10 ustawy - potrącenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia z uwagi na okoliczność, że ustał obowiązek poboru zaliczek przez ten organ, a podatnik dokona takiego zwrotu poprzez wpłatę dla płatnika z własnych środków - będzie mu w tej sytuacji przysługiwało, wynikające z w/w art. 26 ust. 1 pkt 5 ustawy prawo do pomniejszenia dochodu przed opodatkowaniem o kwotę dokonanego na rzecz płatnika zwrotu nienależnie pobranego świadczenia na podstawie wystawionego przez płatnika dowodu dokonania owego zwrotu.

Podkreślenia wymaga fakt, że zarówno art. 34 ust. 10 jak i art. 26 ust. 1 pkt 5 ustawy dotyczy sytuacji, w której zwracane przez podatnika nienależnie pobrane świadczenia uprzednio zwiększały dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych,dlatego też zwrot ten dokonywany w kwocie brutto, tj. łącznie z pobranymi zaliczkami na podatek dochodowy - gwarantuje odzyskanie przez podatnika kwoty tych zaliczek.

W sytuacji podatnika powyższe oznacza, że w przypadku dokonania przez niego w roku podatkowym 2005 na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zwrotu nienależnie pobranej renty łączniez podatkiem, będzie mu przysługiwało prawo do odliczenia kwoty tego zwrotu od dochodu, na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, na podstawie wystawionego przez ZUS dokumentu potwierdzającego ten fakt. W przypadku zaś, gdy kwota odliczenia przekroczy kwotę dochodu uzyskanego przez podatnika w roku 2005, kwota ta będzie mogła zostać odliczona od dochodu uzyskanego w najbliższych kolejno następujących po sobie 5 latach podatkowych. Skorzystanie z wyżej opisanych możliwości gwarantuje odzyskanie kwoty podatku uiszczonego od nienależnie pobranego świadczenia podlegającego zwrotowi.