Pytanie:

Jak należy opodatkować świadczenia socjalne wypłacane przez Wojskowe Biuro Emerytalne emerytom i rencistom wojskowym?

Płatnik od świadczeń socjalnych, wypłacanych emerytom i rencistom wojskowym /za wyjątkiem członków rodzin pozostałych po zmarłych żołnierzach i emerytach/, pobiera zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 10% należności zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zgodnie z art. 27 ust. 1 i ust. 3 w/cyt. ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin - osobom pobierającym emeryturę, rentę inwalidzką lub rentę rodzinną przysługuje prawo do świadczeń socjalnych.

Organem właściwym w sprawach tworzenia funduszu socjalnego oraz przyznawania świadczeń socjalnych jest wojskowy organ emerytalny.

Na podstawie przepisów § 5 i § 6 w/cyt. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 października 2005 roku świadczeniobiorca, tj. osoba pobierająca emeryturę wojskową, wojskową rentę inwalidzką albo wojskową rentę rodzinną, może korzystać z następujących świadczeń socjalnych: zapomogi pieniężnej, dopłaty do kosztów leczenia, zwrotu całkowitego lub częściowego kosztów opieki paliatywno - hospicyjnej sprawowanej w domu chorego, dopłaty do kosztów wypoczynku w wojskowych domach / zespołach / wypoczynkowych - zakładach budżetowych, dopłaty do kosztów zorganizowanego wypoczynku krajowego.

Świadczenia socjalne przyznaje wojskowy organ emerytalny, który wypłaca świadczeniobiorcy świadczenia pieniężne z zaopatrzenia emerytalnego, na wniosek świadczeniobiorcy lub organizacji społecznej albo z urzędu na podstawie danych zawartych w aktach emerytalnych.

Mimo, iż świadczenia socjalne przyznaje i wypłaca Biuro, który to organ nie jest w sensie ścisłym byłym zakładem pracy, to niewątpliwie istnieje związek otrzymanego świadczenia z faktem, iż emeryt lub rencista był uprzednio żołnierzem zawodowym, a więc otrzymanie świadczenia nastąpiło w związku z łączącym go uprzednio z zakładem pracy stosunkiem służbowym.

Zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych / Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm /, od uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dochodów z tytułu świadczeń otrzymanych przez emerytów lub rencistów w związku z łączącym ich uprzednio z zakładem pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczym stosunkiem pracy, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 1 pkt 26 i 38 cyt. ustawy - pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości 10% należności.

Równocześnie zgodnie z przepisami art. 21 ust. 1 pkt 38 w/w ustawy wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych są świadczenia rzeczowe lub ekwiwalenty pieniężne w zamian tych świadczeń otrzymywane przez emerytów i rencistów w związku z łączącym ich poprzednio z zakładami pracy stosunkiem służbowym (...) oraz od związków zawodowych - do wysokości nie przekraczającej w roku podatkowym kwoty 2.280zł.

W związku z tym, iż ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiuje pojęcia ekwiwalentu, rzeczy ani świadczenia rzeczowego, należy odwołać się do znaczenia tych pojęć w języku potocznym lub definicji stosowanych w innych dziedzinach prawa.

Przez ekwiwalent należy rozumieć rzecz równą innej wartości, odpowiednik, równoważnik.

Z powyższej definicji wynika, że świadczenia pieniężne wypłacone rencistom czy emerytom będą korzystać ze zwolnienia, gdy z odrębnych regulacji wynika prawo do uzyskania przez te osoby świadczenia rzeczowego, a wypłacane pieniądze stanowią jego ekwiwalent, czyli zostają wypłacone w zamian wykonania świadczenia rzeczowego będącego jego równowartością.

Rzeczami z kolei są tylko przedmioty materialne, zatem ze zwolnienia korzystają jedynie świadczenia o charakterze rzeczowym np. bilety do kina, teatru, muzeum, karnety na basen czy siłownię, paczki świąteczne.

Cytowany powyżej przepis art. 21 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ma zatem zastosowanie wyłącznie do tych ekwiwalentów pieniężnych, które spełniają łącznie trzy warunki, tj.: przysługują w zamian świadczeń rzeczowych, ich beneficjentami są emeryci lub renciści, a ponadto prawo do tego świadczenia wynika z uprzednio łączącego emeryta lub rencistę z zakładem pracy stosunku służbowego.

Stąd też, w opisanym stanie faktycznym, skoro dofinansowanie lub refundacja kosztów leczenia, wypoczynku /wczasów/, opieki paliatywno-hospicyjnej nie jest świadczeniem rzeczowym, gdyż otrzymujący to świadczenie nie otrzymuje świadczenia o charakterze materialnym, a dokonywane są w kwotach pieniężnych i nie stanowią równoważnika świadczenia rzeczowego, w związku z tym na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 4 w/w ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, będą podlegały opodatkowaniu zryczałtowanym 10% podatkiem dochodowym.

Natomiast otrzymane na podstawie przepisu art. 21 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm./ zapomogi wolne są od podatku dochodowego w przypadku indywidualnych zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych, długotrwałej choroby lub śmierci - do wysokości nie przekraczającej w roku podatkowym kwoty 2.280zł., z zastrzeżeniem pkt 40 i 79 w/cyt. ustawy.

W związku z powyższym, przepisy w/cyt. ustawy precyzują, iż ze zwolnienia od podatku dochodowego korzysta tylko zapomoga wypłacona w związku z zaistnieniem określonych sytuacji, tj.:

• indywidualnego zdarzenia losowego, przez które należy rozumieć wszelkie zdarzenia, które są nieprzewidywalne, niemożliwe do uniknięcia nawet przy zachowaniu należytej staranności, jak np.: nieszczęśliwe wypadki powodujące uszczerbek na zdrowiu, kradzieże, włamania, itp.;
• klęski żywiołowej, czyli zdarzenia spowodowanego niszczycielskim działaniem sił przyrody, takie jak: powodzie, huragany, ulewne deszcze, uderzenia piorunów, gradobicia, itp.;
• długotrwałej choroby, czyli schorzenia, które z medycznego punktu widzenia określane jest jako choroba przewlekła , nieuleczalna, wrodzona;
• śmierci.

Natomiast jeżeli zapomoga zostanie przyznana na skutek innych zdarzeń /np. trudnej sytuacji materialnej/, wówczas zgodnie z przepisami

art. 30 ust. 1 pkt 4 w/cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, Biuro jako płatnik jest obowiązane pobrać zryczałtowany podatek dochodowy z tytułu świadczeń otrzymanych przez emerytów lub rencistów, w związku z łączącym ich uprzednio z zakładem pracy stosunkiem służbowym (...) w wysokości 10% należności i odprowadzić go do urzędu skarbowego w sposób określony w przepisach art. 41 ust. 4 i art. 42 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Ponadto na mocy przepisów art. 21 ust. 1 pkt 78 w/w ustawy, wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych będą dopłaty do: wypoczynku zorganizowanego przez podmioty prowadzące działalność w tym zakresie, w formie wczasów, kolonii, obozów i zimowisk, w tym również połączonego z nauką, pobytu na leczeniu sanatoryjnym, w placówkach leczniczo - sanatoryjnych, rehabilitacyjno - szkoleniowych i leczniczo - opiekuńczych oraz przejazdów związanych z tym wypoczynkiem i pobytem na leczeniu - dzieci i młodzieży do lat 18:

1. z funduszu socjalnego, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych oraz zgodnie z odrębnymi przepisami wydanymi przez właściwego ministra- niezależnie od ich wysokości,
2. z innych źródeł - do wysokości nie przekraczającej w roku podatkowym kwoty 760zł.

Zgodnie z art. 42 ust. 1 i 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych płatnicy, o których mowa w art. 41 przekazują kwoty pobranych zaliczek na podatek oraz kwoty zryczałtowanego podatku w terminie do dnia 20 miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki / podatek / - na rachunek urzędu skarbowego, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania płatnika, a jeżeli płatnik nie jest osobą fizyczną, według siedziby bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy płatnik nie posiada siedziby.

W terminie do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym płatnicy, o których mowa w art. 41, są obowiązani przesłać do urzędu skarbowego, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania płatnika, a jeżeli płatnik nie jest osobą fizyczną, według siedziby bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy płatnik nie posiada siedziby, roczne deklaracje, według ustalonego wzoru / PIT-8AR/.

W związku z powyższym, wypłaty świadczeń socjalnych dokonywane przez płatnika emerytom i rencistom wojskowym, o ile nie będą korzystały ze zwolnienia z podatku na podstawie wyżej przytoczonych przepisów - podlegają opodatkowaniu zryczałtowanym 10 % podatkiem dochodowym na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 4 w/cyt. ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.