Pytanie:

W dniu 27 lutego 2004 r. zawarłem "umowę agencyjną", na podstawie której jako "Dający Zlecenie" zleciłem "Agentowi" pośredniczenie przy zawieraniu na moją rzecz umów sprzedaży posiadanych przeze mnie akcji imiennych spółki X o wartości nominalnej 100 zł każda akcja. W umowie została określona minimalna cena sprzedaży (200 zł) oraz prowizja dla Agenta "w wysokości nadwyżki ponad cenę minimalną sprzedaży akcji". Przedmiotowe akcje nabyłem nieodpłatnie od skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji (tekst jednolity Dz. U. Nr 171 poz. 1397 z późn. zm.), w związku z czym w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym nie uważa się za koszty uzyskania przychodów: wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną oraz innych papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji), wkładów oraz innych papierów wartościowych, w tym z wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, albo umorzenia jednostek uczestnictwa, tytułów uczestnictwa oraz certyfikatów inwestycyjnych w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 3e. Czy wydatek w postaci prowizji należnej agentowi w związku ze sprzedażą akcji stanowić będzie koszt uzyskania przychodu z tytułu ich sprzedaży?

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. jedn. Dz. U. Nr 14 z 2000 r. poz. 176 ze zm.) kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 w/w ustawy.

Z powyższej regulacji wynika, iż aby wydatek stanowił koszt uzyskania przychodów powinny być spełnione następujące przesłanki:

- koszt został przez podatnika poniesiony,

- poniesienie kosztu ma służyć osiągnięciu przychodu,

- koszt nie jest wymieniony w art. 23 w/w ustawy, tj. katalogu negatywnym - ustawowym wykazie kosztów nie uznawanych za koszt podatkowy.

Zatem istotną przesłanką zaliczenia poniesionego przez podatnika wydatku do kosztu uzyskania przychodu jest istnienie związku przyczynowo - skutkowego między wydatkiem, a osiągniętym przychodem. W związku z tym słusznie Pan zauważył, że w przypadku nabycia akcji nieodpłatnie, ich wartość nominalna nie stanowi kosztów uzyskania przychodów.

Jednak prowizja ala Agenta określona: "w wysokości nadwyżki ponad cenę minimalną sprzedaży akcji", o której Pan pisze we wniosku, nie spełnia także warunków wynikających z wyżej cytowanego art. 22 ust. 1. Prowizja ta nie jest kosztem poniesionym przez Pana. Nie można mówić o koszcie związanym ze sprzedażą tych akcji, ponieważ cena jaką Pan za nie uzyska została określona bez względu na końcową wartość sprzedaży jaką uzyska za nie Agent i nie będzie miała wpływu na wysokość Pana przychodu z tytułu zbycia tych akcji. Pan z tytułu sprzedaży tych akcji nie poniesie żadnego kosztu.

Nadwyżka ponad cenę sprzedaży akcji nazwana przez Pana prowizją, stanowi faktycznie wynagrodzenie i przychód Agenta i nie jest uzależniona od wysokości uzyskanego przez Pana przychodu z tytułu sprzedaży w/w akcji.

Należy także zauważyć, że zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 14 poz. 176 z późn. zm.) źródłami przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a) - c).

W myśl art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) w/w ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane przychody z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz papierów wartościowych.

Na podstawie art. 30b ust. 1 w/w ustawy od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych, i z realizacji praw z nich wynikających oraz z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, podatek dochodowy wynosi 19% uzyskanego dochodu.

W myśl art. 30b ust. 2 w/w ustawy dochodem, o którym mowa w art. 30 ust. 1 (na potrzeby odpłatnego zbycia akcji) jest:

1. różnica między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych, a kosztami uzyskania przychodów, okresowymi na podstawie:

- art. 22 ust. 1f (dot. odpłatnego zbycia akcji objętych w zamian za wkład niepieniężny - koszt uzyskania przychodów ustala się w tym przypadku w wysokości: nominalnej wartości objętych akcji, wartości przedsiębiorstwa lub jegfo zorganizowanej części, wynikającej z ksiąg przedsiębiorstwa) lub

- art. 22 ust. 1g (dot. zbycia akcji objętych w wyniku podziału - kosztem jest w tym przypadku nominalna wartość akcji) lub

- art. 23 ust. 1 pkt 38 (kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia akcji są w tym przypadku wydatki na nabycie akcji),

2. różnica między sumą przychodów uzyskanych z realizacji praw wynikających z papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, a kosztami uzyskania przychodów, określonymi na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38a (wydatkami związanymi z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych),

3. różnica między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających, a kosztami uzyskania przychodów, na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38a,

4. różnica między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną a kosztami uzyskania przychodów określonymi na podstawie art. 22 ust. 1f lub art. 23 ust. 1 pkt 38,

5. różnica pomiędzy wartością nominalną objętych udziałów (akcji w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część a kosztami uzyskania przychodów określonymi na podstawie art. 22 ust. 1e

- osiągnięta w roku podatkowym.

Jak z powyższego wynika, prowizja agenta dokonującego zbycia akcji nie została wymieniona jako koszt uzyskania przychodów.

Reasumując, prowizja należna Agentowi "w wysokości nadwyżki ponad cenę minimalną sprzedaży akcji", w związku ze sprzedażą tych akcji, nie stanowi dla Pana kosztów uzyskania przychodu. Opodatkowaniu podlega cały przychód wynikający z ustalonej w umowie agencyjnej minimalnej ceny sprzedaży akcji.