Pytanie:

Jak traktować zasądzone w roku 2000 koszty procesu (opodatkowane podatkiem dochodowym) w przypadku ich wpłaty bądż umorzenia w latach następnych?

Pełnomocnik podatnika pyta: jak traktować zasądzone do roku 2000 koszty procesu (opodatkowane wcześniej podatkiem dochodowym) w przypadku ich wpłaty bądź umorzenia w latach następnych?

Zdaniem pełnomocnika podatnika w przypadku:

• wpłaty należności zasądzonych - otrzymane koszty procesu należy traktować jako przychody wolne od podatku dochodowego,
• umorzenia należności zasądzonych - koszty procesu należy traktować jako koszty podatkowe (zwiększyć o tę wartość koszty bilansowe).

Do opisanego stanu faktycznego mają zastosowanie następujące przepisy:

Zgodnie z przepisem art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt. 3, uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont (...).

Wprowadzone zmiany do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych od 1 stycznia 2003r. sprecyzowały moment wystąpienia przychodu związanego z działalnością gospodarczą, uzależniając ten moment od rodzaju czynności prawnej, z której wynika. I tak stosownie do treści art. 14 ust. 1c ustawy z 26 lipca 1991r. - w brzmieniu obowiązującym w 2003r. za datę powstania przychodu, o którym mowa w ust. 1, uważa się, z zastrzeżeniem ust. 1d - 1f, dzień wystawienia faktury (rachunku), nie później jednak niż ostatni dzień miesiąca, w którym nastąpiło:

1. wydanie rzeczy, zbycie praw majątkowych oraz dostarczenie wszelkiej postaci energii lub
2. wykonanie usługi, lub
3. otrzymanie zapłaty za wykonanie świadczenia - w pozostałych przypadkach.

W świetle powyższych przepisów art. 14 ust. 1c pkt. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku zaistnienia takich zdarzeń, co do których nie można stwierdzić, że doszło do wydania rzeczy, zbycia praw majątkowych, dostarczenia energii lub wykonania usługi. Jak bowiem wskazano w tym przepisie, otrzymanie zapłaty za wykonanie świadczenie będzie stanowiło moment uzyskania przychodu związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą tylko w przypadkach niewymienionych w punktach 1 i 2 tego przepisu.

Ponieważ w postępowaniu przed sądem gospodarczym strony dochodzą należności związanych z działalnością gospodarczą, a jednocześnie w przypadku zasądzenia przez Sąd zwrotu kosztów procesu nie dochodzi do wydania rzeczy, to zasądzone przez Sąd koszty procesu stanowią przychód dla celów podatkowych w momencie ich faktycznego otrzymania przez wierzyciela.

Zatem w świetle powyższych przepisów podatnik powinien zwrócone koszty procesu zaliczyć do przychodów z działalności w momencie ich faktycznego otrzymania.

Taki tryb postępowania wynika również z aktualnie obowiązujących przepisów.

Zgodnie z przepisem art.14 ust. 1c w/cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym od 01.01.2007r. "za datę powstania przychodu, o którym mowa w ust. 1, uważa się, z zastrzeżeniem ust. 1e, 1h i 1j, dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi, albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień:

1. wystawienia faktury albo
2. uregulowania należności".

Natomiast do 2002r., zgodnie z przepisem art. 14 ust. 1 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, koszty procesu były przychodem u wierzyciela w momencie ich zasądzenia - takie stanowisko potwierdzało również Min. Finansów w piśmie z dnia 23.X.1995r. nr PO 3/722-459/95.

Z uwagi na to, że przepisy ww. ustawy nie zawierają szczególnych uregulowań dotyczących zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów, kosztów procesu ponoszonych przez wierzyciela - zastosowanie do tych kosztów znajdą ogólne zasady zaliczania wydatków do kosztów zawarte w art. 22 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.), który w brzmieniu obowiązującym od 01.01.2007r. stanowi, iż: kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ustawy.

Z pisma pełnomocnika strony wynika, że podatnik zaliczył poniesione koszty procesowe - opłaty sądowe, w koszty uzyskania przychodu w roku 1999 i 2000.

Następnie o zasądzone w 2000r. koszty procesowe zwiększył przychody.

W związku z tym bezzasadne jest ponowne zaliczenie ww. kosztów do przychodów - w momencie ich zapłaty.

W latach 2001-2005 komornicy - z uwagi na nieściągalność, umorzyli część zasądzonych na rzecz podatnika w 2000r. kosztów procesowych.

Zgodnie z ww. przepisami, umorzone koszty procesowe są kosztem uzyskania przychodów, skoro wcześniej jako - zasądzone, zwiększały przychody z działalności gospodarczej.

Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny oraz stan prawny w tym zakresie, tut. organ podatkowy podziela stanowisko pełnomocnika podatnika w sprawie zaliczenia kosztów procesu do kosztów uzyskania przychodów i do przychodów.