Pytanie:

Czy możliwe jest, aby wspólnicy spółki cywilnej lub jawnej mogli wybrać każdy dla siebie odmienny sposób opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

W dniu 13.07.2005 r. wpłynął do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosek złożony przez podatnika o interpretację przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) w przedmiocie wyboru formy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych wspólników spółki cywilnej lub jawnej.

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż podatnik zamierza prowadzić dodatkowo działalność w formie spółki cywilnej. Problem dotyczy sposobu opodatkowania podatkiem dochodowym wspólników. Podatnik uważa, że musi opłacać podatek dochodowy od osób fizycznych na zasadach ogólnych, także z działalności prowadzonej w formie spółki, gdyż prowadzi już działalność samodzielnie i nie może skorzystać z opodatkowania w formie ryczałtu ewidencjonowanego. Natomiast wspólnik rozpoczyna działalność i chciałby być opodatkowany zryczałtowanym podatkiem dochodowym.

Zdaniem podatnika wspólnicy spółki mogą wybrać odmienne dla siebie formy opodatkowania, gdyż przepisy nie stanowią zakazu swobodnego wyboru formy opodatkowania, a ustawodawca mówi o podatniku a nie spółce czy wspólnikach.

Z treści art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) wynika, iż podatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych nie są spółki niemające osobowości prawnej, lecz są nimi osoby fizyczne będące wspólnikami.
Z przepisów art. 9a ww ustawy wynika, iż dochody osiągnięte przez podatników ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt. 3 są opodatkowane na zasadach określonych w art. 27, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, chyba że podatnicy złożą właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego pisemny wniosek lub oświadczenie o zastosowanie form opodatkowania określonych w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym.
Przepis art. 9a ust. 5 powoływanej ustawy stanowi, że jeżeli podatnik prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą

• samodzielnie i w formie spółki lub spółek nie mających osobowości prawnej
• w formie spółki lub spółek nie mających osobowości prawnej

wybór sposobu opodatkowania, o których mowa w ust. 2 dotyczy wszystkich form prowadzenia tej działalności, do których mają zastosowanie przepisy ustawy. Postanowienie art. 9a ust. 5 nie dotyczy więc automatycznie wszystkich przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Ustawodawca w art. 24a cytowanej ustawy wyraźnie wskazuje na kim ciąży obowiązek prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Są to osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie, wykonujące działalność gospodarczą z zastrzeżeniem ust. 3 i 5.

Również § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. z 2003 Nr 152, poz. 1475 ze zm.) stanowi iż osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie, o których mowa w art. 24a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych są obowiązane prowadzić księgę z zastrzeżeniem ust.2
§ 4 ust. 1 ww Rozporządzenia obliguje zarówno osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie do prowadzenia księgi. § 10 ust. 3 wskazuje natomiast jednoznacznie, że jeżeli działalność jest prowadzona w formie spółki cywilnej osób fizycznych, spółki jawnej osób fizycznych (...) zawiadomienie o którym mowa w ust. 2 składają wszyscy wspólnicy naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu wg miejsca zamieszkania każdego z nich.

Zarówno powoływane przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 Nr. 14, poz. 176 ze zm.) i Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. z 2003 r. Nr 152, poz. 1475 ze zm.) obligują wspólników spółki cywilnej, spółki jawnej czy partnerskiej do prowadzenia jednolitego urządzenia księgowego. W powoływanych przepisach nie ma użytego słowa "może", czyli przyzwolenia (wyboru) prowadzenia jednego urządzenia księgowego, na które powołuje się podatnik.

Również przepisy wynikające z ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 1998 r. Nr 144, poz. 930 ze zm.) w art. 6 ust. 1 wskazują jednoznacznie, iż opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych podlegają przychody osób fizycznych z pozarolniczej działalności gospodarczej o których mowa w art. 14 ustawy o podatku dochodowym, w tym również, gdy działalność ta jest prowadzona w formie spółki cywilnej osób fizycznych lub spółki jawnej osób fizycznych.

Z treści art. 9 ust. 1 powoływanej ustawy wynika, iż oświadczenie o wyborze formy opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych podatnik składa naczelnikowi urzędu skarbowego właściwego według miejsca zamieszkania (...) natomiast ust.2 art 9 jednoznacznie wskazuje, że jeżeli działalność jest prowadzona w formie spółki to oświadczenie składają wszyscy wspólnicy naczelnikom urzędów skarbowych właściwym według miejsca zamieszkania.
Należy również nadmienić, że § 2 ust.1 i 2 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2002 w sprawie prowadzenia ewidencji przychodów i wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (Dz. U. z 2002 Nr 219, poz. 1836 ze zm.) wskazuje, że podatnicy są obowiązani prowadzić ewidencje według określonego wzoru i że wspólną ewidencję prowadzą podatnicy wykonujący działalność w formie spółki, o której mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.

Reasumując powyższe należy stwierdzić, iż cytowane przepisy nie pozwalają i nie dają możliwości, aby podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność w formie spółki cywilnej osób fizycznych, czy spółki jawnej osób fizycznych mogli wybrać odmienne dla siebie formy opodatkowania. Podatnicy tworzący spółkę występują na zewnątrz jako jeden podmiot gospodarczy i w obrocie gospodarczym występują jako jeden podmiot gospodarczy prowadzący jedną księgę przychodów i rozchodów bądź ewidencje przychodów, bądź księgę rachunkową.W związku z powyższym, stanowisko przedstawione we wniosku przez podatnika należy uznać za nieprawidłowe.