Pytanie:

Czy jako lekarz - emeryt pracując wyłacznie na umowy zlecenie lub o dzieło(m.in. jako biegły sądowy powoływany przez różne instytucje) pwinnam płacić podatek VAT? Jak przedstawia się płacenie podatku dochodowego za rok 2004r?

W odpowiedzi na pismo z dnia 26 października 2004r., uzupełnione w dniu 19 listopada 2004r., stanowiące zapytanie w przedmiocie stosowania przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź - Bałuty działając na podstawie art. 14a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) wyjaśnia:

I. w zakresie podatku od towarów i usług

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535) podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Działalność gospodarcza - na podstawie ust. 2 ww. art. 15 ustawy - obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Ze złożonego pisma wynika, że jest Pani emerytowanym lekarzem i pracuje jako biegły sądowy wyłącznie na podstawie umów zlecenia lub umów o dzieło na rzecz różnych instytucji państwowych takich jak sądy, prokuratury itp. Z tytułu świadczonych czynności otrzymuje Pani wynagrodzenie.

Stosownie do art. 15 ust. 3 pkt 3 ww. ustawy o podatku od towarów i usług, za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2 - 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności.

W świetle ww. unormowania chodzi więc o taki stosunek prawny zachodzący pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą, który wykazuje cechy właściwe stosunkowi pracy - niezależnie od tego jak jest nazwany. Warunki jakie musi spełniać dany stosunek prawny, aby świadcząca w oparciu o niego osoba fizyczna została wyłączona z kręgu podatników podatku od towarów i usług, z uwagi na brak samodzielności przy realizacji czynności określonych w art. 13 pkt 2 - 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazują, że chodzi w tym przypadku jedynie o takie czynności o charakterze usługowym, które wykonywane są w warunkach swoistych dla umowy o pracę: podporządkowania usługodawcy co do warunków realizacji umówionych czynności oraz obciążenie zatrudniającego ryzykiem za wykonanie tych czynności.

Jeżeli zatem czynności realizowane są przez Panią w oparciu o stosunek prawny, w którym określono cechy istotne dla umowy o pracę ( przede wszystkim określono odpowiedzialność zatrudniającego za czynności zatrudnianego oraz brak samodzielności przy realizacji tych czynności) to czynności te nie będą uznane za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, a w konsekwencji nie będą podlegały one opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W przeciwnym przypadku - zgodnie z art. 113 ust. 1 i 5 ww. ustawy - zwolnienie traci moc w momencie przekroczenia kwoty 45.700 zł, tj. kwoty odpowiadającej równowartości 10.000 euro,, a opodatkowaniu podlega nadwyżka sprzedaży ponad tę kwotę.

Podatnik ma obowiązek zarejestrować się jako podatnik podatku od towarów i usług i zgodnie z art. 99 ustawy obowiązany jest składać w urzędzie skarbowym deklaracje podatkowe za okresy miesięczne (w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym miesiącu) lub za okresy kwartalne ( w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym kwartale, po uprzednim zawiadomieniu naczelnika urzędu skarbowego o takim sposobie rozliczania podatku

II. w zakresie podatku dochodowego

Zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) za przychody z działalności wykonywanej osobiście, między innymi (art. 13 pkt 6) uważa się przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników.

Zgodnie z art. 41 ww. ustawy osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności osobom określonym w art. 3 ust. 1, tj. mającym miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z tytułu działalności określonej w art. 13 pkt 2 i 4 - 9, są obowiązani jako płatnicy pobierać zaliczki na podatek dochodowy w wysokości 19% należności pomniejszonej o koszty uzyskania przychodów w wysokości określonej w art. 22 ust. 9 oraz pomniejszonej o składki potrącone przez płatnika w danym miesiącu na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe.

W terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym, ww. płatnicy są obowiązani przysłać podatnikom oraz urzędom skarbowym, którymi kierują naczelnicy urzędów skarbowych właściwi według miejsca zamieszkania podatnika - inne informacje, sporządzone według ustalonego wzoru ( PIT 11/8B ) o wysokości dochodu. Na podstawie tych informacji w terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym, podatnik obowiązany jest złożyć zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowy.