Pytanie:

Czy wypłacone odszkodowanie wraz z odsetkami zwolnione jest od podatku dochodowego od osób fizycznych, czy też należy od nich odprowadzić podatek dochodowy i w jakiej wysokości.

Zgodnie ze stanem faktycznym przedstawionym we wniosku podatnik jest autorem scenariusza i koncepcji do części kampanii reklamowej, na których to scenariuszach w 1999 r. producent - studio filmowe wyprodukował radiowe spoty reklamowe, które to reklamy w 1999 r. zostały wyemitowane w licznych rozgłośniach radiowych bez zapłaty dla producenta reklam radiowych wynagrodzenia z tytułu praw autorskich. Studio filmowe wniosło pozew do Sądu przeciwko firmom, które zleciły emisję o zapłatę odszkodowania z tytułu naruszenia praw autorskich. Producent scedował wierzytelność na inną spółkę z uwagi na koszty toczącego się postępowania sądowego. Aneks do umowy cesji zakładał podział kwot z zasądzonego i wyegzekwowanego odszkodowania w ten sposób, że studio filmowe uzyska 30% zasądzonej kwoty, spółka - 10%, podatnik - 60%. Wyrokiem Sądu Apelacyjnego z 2006 r., który orzekł, iż miało tu miejsce zawinione naruszenie praw autorskich producenta, zasądzono na rzecz spółki od obydwu pozwanych firm kwoty odszkodowań z tytułu naruszenia praw autorskich wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 2000 r. do dnia zapłaty. Zasądzona należność jest w trakcie egzekucji, wypłata dla podatnika jeszcze nie nastąpiła. Powyższe scenariusze, pomimo, iż podatnik prowadzi działalność gospodarczą w zakresie reklamy, zostały napisane poza tą działalnością w ramach zawartej osobiście umowy o dzieło z producentem tj. studiem filmowym.
W związku z powyższym wnioskodawca zwrócił się z zapytaniem czy wypłacone odszkodowanie wraz z odsetkami zwolnione jest od podatku dochodowego od osób fizycznych, czy też należy od nich odprowadzić podatek dochodowy i w jakiej wysokości.
Wnioskodawca stoi na stanowisku, iż ponieważ źródłem powstania prawa do odszkodowania jest przepis art. 79 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 90, poz. 631 ze zm.) a umowa cesji z 2002 r. ustala jedynie jaka część zasądzonego odszkodowania należy się podatnikowi jako autorowi scenariusza i koncepcji radiowej kampanii reklamowej to otrzymana przez wnioskodawcę część odszkodowania winna być w całości (wraz z odsetkami) zwolniona z opodatkowania.
Stanowisko organu podatkowego
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do treści art. 21 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem:
a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane na zasadach, o których mowa w art. 27 ust. 1,
g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód.
Jak stanowi ust. 1 pkt 3b powyższego artykułu wolne od podatku dochodowego są również inne odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań:
a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Jak wynika ze stanu faktycznego przedstawionego we wniosku podatnik jako autor scenariusza i radiowej koncepcji kampanii reklamowej otrzyma zasądzone wyrokiem Sądu Apelacyjnego odszkodowanie za zawinione naruszenie praw autorskich wraz z odsetkami. Powyższy scenariusz został napisany w ramach zawartej osobiście umowy o dzieło poza działalnością gospodarczą prowadzoną przez podatnika.
Na wstępie należałoby przeanalizować pojęcie wyrządzonej szkody. Odszkodowanie jest świadczeniem, którego celem jest naprawienie wyrządzonej szkody. W praktyce szkoda może obejmować stratę polegającą na ubytku w majątku - w skutek doznania tej straty poszkodowany staje się uboższy niż był dotychczas lub może dotyczyć utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógłby się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono - wówczas poszkodowany nie staje się bogatszy, jakkolwiek mógł liczyć na wzbogacenie się.
Na podstawie przedstawionych przepisów opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlega odszkodowanie otrzymane z tytułu utraconych korzyści, które podatnik mógł otrzymać gdyby mu szkody nie wyrządzono. Opodatkowanie to wynika stąd, iż gdyby podatnik osiągnął spodziewane korzyści, to korzyści te podlegałyby opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Zatem odszkodowanie z tytułu utraconego zysku powinno być opodatkowane, w przeciwnym razie poszkodowany znalazłby się w korzystniejszej sytuacji niż ta, w jakiej by był, gdyby szkoda nie zaistniała.
W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z odszkodowaniem z tytułu naruszenia praw autorskich. Szkoda w tym przypadku polega na wyemitowaniu reklam radiowych bez zapłaty odpowiedniego wynagrodzenia producentowi i podatnikowi. Szkoda w tym przypadku dotyczy więc utraconych korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć gdyby mu szkody nie wyrządzono. Na podstawie więc cytowanych przepisów odszkodowanie otrzymane przez podatnika podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Odrębnym zagadnieniem jest opodatkowanie odsetek za zwłokę w spełnieniu świadczenia. Instytucję tę reguluje art. 481 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93 ze zm.). Przepis ten stanowi, iż jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Roszczenie o odsetki ma charakter samoistny nie można zatem utożsamiać odsetek za zwłokę z odszkodowaniem.
Otrzymana kwota odsetek za zwłokę w spełnieniu świadczenia pieniężnego, zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, co do zasady stanowi przychód i podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Jedyny wyjątek przewidziany został w art. 21 ust. 1 pkt 95 ww. ustawy i nie dotyczy sprawy przedstawionej we wniosku.
Jak wynika z powyższego, w świetle przedstawionych przepisów stanowisko podatnika w sprawie dotyczącej obowiązku opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych otrzymanego odszkodowania wraz z odsetkami jest nieprawidłowe.