Pytanie:

Czy kwoty wierzytelności umorzonych dłużnikom będącym osobami fizycznymi nie prowadzącymi działaności gospodarczej jak i dłużnikom będącymi osobami fizycznymi prowadzącymi dzialalność gospodarczą są nieodpłatnym świadczeniem, o którym mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznym. W konsekwencji powyższego, czy po stronie Spółki powstanie obowiązek sporządzenia i przekazania informacji PIT-8C zgodnie z art. 42a w/w ustawy o PDOF?

Spółka ma wątpliwości, czy kwoty wierzytelności umorzonych dłużnikom będącym osobami fizycznymi nie prowadzącymi działalności gospodarczej jak i dłużnikom będącym osobami fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą są nieodpłatnym świadczeniem, o którym mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji powyższego, czy po stronie Spółki powstanie obowiązek sporządzenia i przekazania informacji PIT-8C zgodnie z art. 42a w/w ustawy.

Zdaniem Spółki, umorzenie wierzytelności Spółki "X" dłużnikom będącym zarówno osobami fizycznymi nie prowadzącymi działalności gospodarczej jak i osobami fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą nie skutkuje otrzymaniem przez dłużnika nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym Spółka nie będzie miała obowiązku sporządzania i wysyłania informacji PIT-8C.

W ocenie Naczelnika tut. Skarbowego stanowisko Spółki jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Świadczenie nieodpłatne to takie, które przysparza korzyść majątkową tylko i wyłącznie temu, kto je otrzymuje.

Aby więc w świetle art. 11 w/w ustawy można było zaliczyć określone świadczenie do kategorii świadczeń nieodpłatnych stanowiących źródło przychodu podlegającego opodatkowaniu musi dojść do stosunku prawnego, w którego wyniku jeden podmiot dokonuje określonego świadczenia, drugi natomiast to świadczenie otrzymuje nieodpłatnie, zwiększając w ten sposób swoje przychody objęte opodatkowaniem. Natomiast świadczenie otrzymane przez podatnika, gdy spełniający świadczenie uzyska lub ma uzyskać w przyszłości pewną korzyść majątkową nie jest nieodpłatnym świadczeniem. Podobnie w sytuacji, gdy dłużnik w ogóle nie spełni świadczenia, a wierzyciel przez zaniechanie dochodzenia do na właściwej drodze prawnej doprowadzi do przedawnienia - nie dochodzi do uzyskania nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu powołanej ustawy.

Orzecznictwo NSA potwierdza, że z tego, iż dłużnik nie wywiązuje się ze swojego zobowiązania, nie można wyciągnąć wniosku, iż fakt ten stanowi równocześnie nieodpłatne świadczenie wierzyciela na rzecz dłużnika. Aby mówić o otrzymaniu świadczenia przez świadczeniobiorcę, świadczeniodawca musi wyrazić pozytywną wolę świadczenia, tzn. że chce przekazać świadczenie na rzecz świadczeniobiorcy działanie polegające na przekazaniu świadczenia nie może być bezwolne. Przeciwny pogląd - prowadziłby do wniosku, że każde nie tylko przedawnione, ale również nieterminowe regulowanie zobowiązania podlega opodatkowaniu jako nieodpłatne świadczenie wierzyciela na rzecz dłużnika.

Reasumując, w przypadku nieuregulowania przez najemców czynszu, nie dochodzi u nich do powstania przychodów z tytułu otrzymania nieodpłatnych świadczeń. W dalszej kolejności do powstania tego rodzaju przychodów nie dochodzi również w sytuacji zwolnienia z długu lub jego przedawnienia.

Na podstawie art. 508 ustawy z dnia 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zmianami) zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje. Z brzmienia tego przepisu wynika, że zwolnienie z długu dochodzi do skutku w wyniku umowy stron, przy czym przyjęcie zwolnienia z długu musi zostać zaakceptowane przez dłużnika.

W przedstawionym stanie faktycznym Spółka wskazała, że umorzenie wierzytelności następuje poprzez zwolnienie dłużnika z długu w trybie art. 508 Kodeksu cywilnego. W większości przypadków dochodzi do umorzenia po stwierdzeniu nieściągalności danej wierzytelności. Aby taka czynność mogła zostać uznana za zwolnienie z długu, konieczne jest złożenie stosownego oświadczenia: wierzyciela o zwolnieniu z długu i dłużnika o przyjęciu tego zwolnienia. Powołując sie na rat. 508 Kodeksu cywilnego Spółka nie dokonała jednak czynności wynikających z tego przepisu. Nie uzyskała od dłużnika oświadczenia o przyjęciu zwolnienia z długu. W piśmie uzupełniającym z dnia 04.05.2007 r. Spółka, oświadcza, iż nie próbowała uzyskać od dłużnika oświadczenia o przyjęciu długu zakładając, że "dłużnik prawdopodobnie nie będzie miał interesu prawnego i faktycznego w przyjęciu oferowanego przez Spółkę zwolnienia z długu".

Konstrukcja zwolnienia z długu związana jest z tym, że oprócz korzystnego dla dłużnika skutku, w postaci uchylenia obowiązku świadczenia należy uwzględnić także interes dłużnika. Wyraża sie on w możliwości współdecydowania o jego zobowiązaniu.
W związku z powyższym podejmowanych przez Spółkę decyzji o zwolnieniu dłużników z długu nie można utożsamić z umową, o której mowa w art. 508 Kodeksu cywilnego.
Zatem faktycznie nie dochodzi do zwolnienia z długu w rozumieniu właściwych przepisów Kodeksu cywilnego, co jednak nie wpływa na przedstawioną wyżej ocenę prawną podejmowanych przez Spółkę decyzji w kontekście powstania przychodów z nieodpłatnych świadczeń w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Przy czym zauważa się, że zarówno zwolnienie z długu (art. 508 Kc.) jak i przedawnienie zobowiązań oznacza zmniejszenie lub zlikwidowanie zobowiązania pieniężnego. Skutkiem takiej sytuacji jest wystąpienie po stronie dłużnika określonej korzyści. Osiągnięcie tej korzyści w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą nie jest obojętne podatkowo, bowiem zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 6 w/w ustawy wartość umorzonych lub przedawnionych zobowiązań, (...) w tym z tytułu zaciągniętych kredytów (pożyczek), z wyjątkiem umorzonych pożyczek z Funduszu Pracy - stanowi przychód z działalności gospodarczej. Tym samym, jeżeli zwalnianym z długu zgodnie z art. 508 Kodeksu cywilnego jest podatnik podatku dochodowego będący przedsiębiorcą, to wartość umorzonych zobowiązań jest przychodem.

Analogiczna sytuacja występuje w przypadku przedawnienia zobowiązania.
Ponieważ w odniesieniu do osób nieprowadzących działalności gospodarczej przedawnione i umorzone wierzytelności w świetle art. 11 ust. 1 powołanej ustawy nie stanowią przychodów - kierując się ścisłą wykładnią systemową i celowością przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - należy uznać, iż w przypadku przedawnienia zobowiązania bądź jego umorzenia dłużnikowi będącemu osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej nie wystąpi obowiązek podatkowy.

Reasumując, po stronie wierzyciela nie powstaje w tym przypadku obowiązek wystawienia informacji PIT-8C, o której mowa w art. 42a w/w ustawy.

Mając powyższe na uwadze postanowiono jak na wstępie.
Niniejsze postanowienie dotyczy wyłącznie stanu faktycznego przedstawionego we wniosku oraz obowiązującego w tym stanie faktycznym stanu prawnego.