Pytanie:

Czy zapomoga pieniężna przyznana pracownikowi w związku ze śmiercią członka rodziny, który nie pozostawał we wspólnym gospodarstwie domowym, sfinansowana ze środków ZFŚS podlega opodatkowaniu? Czy częściowa refundacja (do 380 zł) przez zakład pracy, za upominek rzeczowy dla pracownika przechodzącego na emeryturę, sfinansowana z ZFŚS podlega opodatkowaniu?

• opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych zapomogi pieniężnej przyznanej pracownikowi w związku ze śmiercią członka rodziny (matka, ojciec, teść, teściowa), który nie pozostawał we wspólnym gospodarstwie domowym - jest prawidłowe,
• częściowej refundacji (do 380,00 zł) przez zakład pracy, za upominek rzeczowy dla pracownika przechodzącego na emeryturę, sfinansowanej z ZFŚS - jest nieprawidłowe

W związku z przedstawionym stanem faktycznym:

1. Czy zapomoga pieniężna przyznana pracownikowi w związku ze śmiercią członka rodziny (matka, ojciec, teść, teściowa), który nie pozostawał we wspólnym gospodarstwie domowym, sfinansowana ze środków ZFŚS podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?
2. Czy częściowa refundacja (do 380,00 zł) przez zakład pracy, za upominek rzeczowy dla pracownika przechodzącego na emeryturę, sfinansowana z ZFŚS podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Zdaniem wnioskodawcy tego typu świadczenia na rzecz pracowników są zwolnione z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W świetle przepisów art.9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 14 z 2000r., poz. 176 z późn. zmian.) - dalej: updof, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Zgodnie z obowiązującym przepisem art. 21 ust. 1 pkt 26 updof wolne od podatku dochodowego są zapomogi otrzymane w przypadku indywidualnych zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych, długotrwałej choroby lub śmierci - do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2280 zł, z zastrzeżeniem pkt 40 i 79.

Ze zwolnienia od podatku korzysta tylko zapomoga wypłacona w związku z zaistnieniem określonych sytuacji, tj.:

• indywidualnego zdarzenia losowego, przez które należy rozumieć wszelkie zdarzenia, które są nieprzewidywalne, niemożliwe do uniknięcia nawet przy zachowaniu należytej staranności, jak np.: nieszczęśliwe wypadki powodujące uszczerbek na zdrowiu, kradzieże, włamania, itp.;
• klęski żywiołowej, czyli zdarzenia spowodowanego niszczycielskim działaniem sił przyrody, takie jak: powodzie, huragany, ulewne deszcze, uderzenia piorunów, gradobicia, itp.;
• długotrwałej choroby, czyli schorzenia, które z medycznego punktu widzenia określane jest jako choroba przewlekła;
• śmierci.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że podstawą wypłaty przez pracodawcę ze środków ZFŚS zapomogi jest śmierć członka rodziny (matka, ojciec, teść, teściowa), który nie pozostawał we wspólnym gospodarstwie domowym z pracownikiem wnioskodawcy. Ustawodawca nie wskazuje w przepisie osoby, której zdarzenie, to jest śmierć, stanowiło podstawę wypłaty zapomogi, osobie ubiegającej się o to świadczenie. W związku z tym, ze zwolnienia może korzystać każda zapomoga, która spełniać będzie ustalone kryteria przedmiotowo-kwotowe. Oznacza to, że do ustawowo określonej wysokości - 2280,00 zł - zwolniona od podatku jest również zapomoga wypłacona osobie, której zdarzenie nie dotyczy bezpośrednio, np. pracownikowi w związku ze śmiercią członka rodziny (matki, ojca, teścia, teściowej), który nie pozostawał we wspólnym gospodarstwie domowym.

Jednakże kwota stanowiąca nadwyżkę kwoty 2280,00 zł podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Kwotę tę należy doliczyć do pozostałych dochodów osiągniętych w roku podatkowym i wykazać w zeznaniu rocznym za rok podatkowy, w którym zapomoga została wypłacona.

Stosownie do postanowień art.12 ust.1 opdof za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Zatem przyznane pracownikowi ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub funduszy związków zawodowych środki na poczet pokrycia poczynionych przez niego wydatków stanowią przychód pracownika ze stosunku pracy, o którym mowa w art. 12 ust. 1 updof.

W myśl art.21 ust.1 pkt 67 updof wolna od podatku dochodowego jest wartość rzeczowych świadczeń otrzymywanych przez pracownika, sfinansowanych w całości ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub funduszy związków zawodowych - do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 380 zł; rzeczowymi świadczeniami nie są bony, talony i inne znaki, uprawniające do ich wymiany na towary lub usługi.

Na mocy tego przepisu ustawodawca zwolnił od podatku wartość rzeczowych świadczeń otrzymanych przez pracownika, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki:

• świadczenie ma charakter świadczenia rzeczowego,
• źródłem finansowania są w całości środki z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub związków zawodowych,
• wartość tych rzeczowych świadczeń nie przekracza kwoty 380 zł.

Należy podkreślić, iż użyte w tym przepisie sformułowanie "sfinansowane w całości z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub funduszy związków zawodowych" oznacza, że pracodawca, bądź związki zawodowe, są ze swej strony zobligowane do finansowania lub współfinansowania świadczeń na rzecz pracownika wyłącznie z wymienionych w tym przepisie funduszy.

Przepis ten zatem określa źródło finansowania świadczeń rzeczowych, uznając, że dla zastosowania zwolnienia od podatku konieczne jest, aby pracodawca, bądź związek zawodowy, nie sfinansował tych świadczeń z innych źródeł niż zakładowy fundusz świadczeń socjalnych lub fundusz związków zawodowych. Ustawodawca nie odnosi się natomiast do wielkości udziału w finansowaniu świadczeń rzeczowych, tj. możliwe jest zarówno pokrycie przez zakład pracy lub związek zawodowy 100% wartości świadczeń bądź częściowe jego sfinansowanie z wymienionych w przepisie źródeł.

Zauważyć również należy, że świadczeniem "rzeczowym" jest świadczenie o charakterze materialnym - nieodpłatnym, odpłatnym bądź częściowo odpłatnym. Zatem refundacja, ze środków wyżej wymienionych funduszy, wydatków poniesionych przez pracownika na zakup upominku rzeczowego w związku z przejściem na emeryturę jest świadczeniem pieniężnym pracodawcy, które nie podlega zwolnieniu od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 67 updof. Bez znaczenia pozostaje fakt, czy zakupiony towar został udokumentowany fakturą VAT wystawioną na zakład pracy, a wydatkowana przez pracownika kwota została mu zwrócona po przedstawieniu faktury zakupu czy też po przedstawieniu tylko paragonu fiskalnego.

Mając na uwadze wyżej przywołane przepisy prawne oraz stan faktyczny - postanowiono jak na wstępie.