Pytanie:
W dniu 14 lutego 2006r. pomiędzy Spółdzielnią a jej byłym pracownikiem została zawarta ugoda sądowa mocą której płatnik zobowiązał się wypłacić pracownikowi kwotę 9.000zł. tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.
Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz.U. z 2000r. Nr 14 poz 176 ze zm. ) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Przepis art. 9 ustawy wyraża zasadę powszechności opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych w aspekcie przedmiotowym i w konsekwencji opodatkowaniu podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem dochodów zwolnionych wymienianych w obowiązujących przepisach. Przychody zwolnione od podatku dochodowego od osób fizycznych zostały wyliczone w art. 21 ust. 1 w/w ustawy. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000r. Nr 14 poz. 176 z późn. zm.), wolne od podatku dochodowego są odszkodowania, jeżeli ich wysokości lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem:
a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane na zasadach, o których mowa w art. 27 ust. 1 w/w ustawy,
g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód.
Natomiast zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 pkt 3b w/w ustawy wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań:
a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
b) dotyczących korzyści, które podatnik mógł osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Z treści cytowanego przepisu wynika, że nie wszystkie odszkodowania otrzymane przez osoby fizyczne wolne są od podatku dochodowego. Ze zwolnienia przedmiotowego korzystają jedynie te odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów rangi ustawy lub aktów wykonawczych wydanych na ich podstawie, bądź wyroków sądowych, z wyjątkiem wyłączonych wolą ustawodawcy.Odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem jest uprawnieniem przysługującym pracownikom na podstawie ustawy kodeks pracy i ma charakter tzw. odszkodowania ustawowego. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3b w/w ustawy wolne od podatku dochodowego są odszkodowania (czyli i inne niż, te których zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw). Zapis art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g) powyższej ustawy wyraźnie wskazuje, iż otrzymane odszkodowanie wynikające z zawartych umów lub ugód ( w tym ugód sądowych ) nie zostały objęte zwolnieniem od podatku dochodowego od osób fizycznych. Mając na uwadze powyższe odszkodowanie o którym mowa nie może korzystać ze zwolnienia na podstawie w/w przepisu, ponieważ z zakresu zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wyłączone zostały odszkodowania wynikające z zawartych umów lub ugód o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 lit g) tego przepisu. Wypłacone przez Spółdzielnię odszkodowanie wynika z zawartej ugody. A zatem otrzymane odszkodowanie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie w/w art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g).
