Teza:

1. W myśl art. 280 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. 2. Lakoniczne skwitowanie wskazanej podstawy wznowienia, bez rozważenia czy mieści ona w podstawach wymienionych w u.p.p.s.a. (w sytuacji gdy skarżący powołuje się na brak zdolności procesowej w dacie wydawania orzeczenia przez NSA w związku z trwającym postępowaniem upadłościowym) narusza wskazane przepisy postępowania (art. 280 § 1 i 2 w zw. z art. 271 pkt 2 u.p.p.s.a.) w stopniu istotnym dla wyniku sprawy.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę Stefana O (wniesioną do Sądu w dniu 15 marca 2004 r.) o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z dnia 1 marca 2001 r. sygn. akt SA/Sz 2312/99, oddalającym skargę na postanowienie Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 7 grudnia 1999 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Jako podstawę prawną wznowienia postępowania skarżący wskazał art. 401 pkt 2 k.p.c. wywodząc, iż powołany wyrok jest nieważny, bowiem Sąd powinien był zawiesić postępowanie wszczęte jego skargą, z uwagi na ogłoszenie w dniu 11 sierpnia 2000 r. upadłości jego firmy. Postępowanie upadłościowe zostało zakończone 14 marca 2003 r., jednakże dokumenty od syndyka skarżący otrzymał dopiero 23 lutego 2004 r.

W uzupełnieniu skargi o wznowienie w piśmie z dnia 7 kwietnia 2004 r. (wpływ do Sądu w dniu 15 kwietnia 2004 r.) skarżący uzupełnił podstawę prawną żądania wznowienia postępowania, powołując art. 271 pkt 2 w zw. z art. 183 § 2 pkt 2, w zw. z art. 124 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) zwanej dalej w skrócie u.p.p.s.a, w związku z art. 60 - Prawo upadłościowego.

Wyraził przy tym pogląd, że w jego sprawie powinny mieć jednak zastosowanie przepisy ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA, tj. art. 59 tej ustawy w zw. z art. 401 pkt 2 k.p.c., w zw. z art. 369 pkt 2 i art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. i art. 60 - Prawa upadłościowego.

W uzasadnieniu podał, iż w związku z ogłoszeniem upadłości wystąpił brak zdolności sądowej i procesowej upadłego, zatem postępowanie sądowego powinno być ewentualnie prowadzone przeciwko syndykowi.

Badając dopuszczalność skargi na posiedzeniu niejawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że zgodnie z przepisem art. 103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem l stycznia 2004 r. orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Podstawy wznowienia określone zostały w przepisach art. 271, art. 272 i art. 273 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z przepisów tych wynika, że można żądać wznowienia postępowania z następujących przyczyn:

1. Jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia;
2. Jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe,
3. W przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie,
4. Jeżeli orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym,
5. Jeżeli orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa,
6. Jeżeli zostały wykryte takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu,
7. W razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy.

Zgodnie z art. 280 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.

Według Sądu Stefan O w skardze o wznowienie postępowania nie wskazał żadnej z wymienionych wyżej ustawowych podstaw wznowienia, opierając skargę na zarzucie innego rodzaju naruszenia przepisów postępowania, w związku z tym stosownie do przepisu art. 280 § 1 cytowanej ustawy, orzeczono o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego.

Wnosząc skargę kasacyjną od powyższego postanowienia skarżący oparł ją na podstawie:

1. Naruszenia prawa procesowego przez błędną jego wykładnię i tym samym niewłaściwe zastosowanie, tj. naruszenia art. 280 § 1 w związku z art. 271 pkt 2 i w związku z art. 183 § 2 pkt 2 i w związku z art. 124 § 1 pkt 4 ustawy;
2. Naruszenia przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 280 § 2 i art. 276 w związku z art. 91 § 3 i w związku z art. 49 § 1 ustawy.

Powołując się na powyższe wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Uzasadniając naruszenie art. 280 § 1 u.p.p.s.a. skarżący wywodził, iż Sąd zgodnie z tą normą powinien zbadać ustawowe przesłanki wznowienia, jak również czy skarga została wniesiona w terminie. Skarżący uważając, że sprawa dotyczy okresu obowiązywania ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, wniósł skargę o wznowienie postępowania powołując przepisy tej ustawy, tj. zgodnie z art. 59 art. 401 pkt 2 k.p.c. opierając uzasadnienie o art. 369 pkt 2, art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. i art. 60 Prawa upadłościowego. Sąd nie uznał przywołanej przez skarżącego ustawowej przesłanki co do podstawy wznowienia. Zdaniem skarżącego art. 401 pkt 2 kpc jest tożsamym gramatycznie z obecnie obowiązującym art. 271 pkt 2 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd powinien umożliwić skarżącemu skorygowanie ewentualnego błędu zgodnie z przepisem art. 280 § 2 u.p.p.s.a.

Według skarżącego zgodnie z art. 280 § 1 Sąd winien zbadać, czy w okresie wydania orzeczenia strona miała zdolność sądową i procesową i czy w okresie wydania orzeczenia strona była w upadłości, a to niezbicie wynikało z uzasadnienia skargi wniesionej w dniu 26 lutego 2004 r. Sąd naruszył prawo procesowe poprzez niezastosowanie art. 280 § 2 nie żądając od skarżącego ewentualnego sprostowania podstawy prawnej żądania wznowienia postępowania. Według skarżącego powyższa niezgodność stanowiła jedynie brak formalny, dający się usunąć stosownie do art. 49 § 1, bądź z art. 91 § 3, bądź samym art. 280 § 2 ustawy. Sąd uniemożliwił skarżącemu dokonania sprostowania braku formalnego.

Skarżący zauważył, że zgodnie z linią orzecznictwa NSA oraz SN Sąd winien z urzędu dążyć do usuwania z obrotu prawnego nieważnych orzeczeń, a niewątpliwie takie w sprawie zapadło.

Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu, wywodząc, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo, działając stosownie do art. 103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), rozpoznał skargę o wznowienie postępowania wniesioną po 1 stycznia 2004 r., a dotyczącą orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego przed tą datą na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) -zwanej dalej u.p.p.s.a.

W myśl art. 280 § 1 ostatnio wymienionej ustawy Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.

W niniejszej sprawie Sąd ograniczył się do rozważenia jednej z wymienionych kwestii, tj. czy skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, choć z zacytowanego przepisu wynika obowiązek badania obydwu warunków dopuszczalności skargi o wznowienie.

Sąd na posiedzeniu niejawnym nie jest uprawniony do oceny merytorycznej skargi, bada jedynie czy zostały spełnione wymogi formalne umożliwiające rozpatrzenie skargi o wznowienie.

W zaskarżonym orzeczeniu Sąd ograniczył się do przytoczenia wszystkich możliwych - w świetle art. 271 ? 273 podstaw wznowienia postępowania i konkluzji, że wskazana przez skarżącego przesłanka nie podpada pod żadną z podstaw wymienionych w u.p.p.s.a. Tymczasem skarżący oparł swój wniosek - niewątpliwie błędnie - na podstawie z art. 401 pkt 2 kpc, który, jak słusznie podnosi w skardze kasacyjnej, odpowiada treści art. 271 pkt 2 u.p.p.s.a.

Sąd w ogóle tej okoliczności nie zauważył choć, jak słusznie zarzucał skarżący, błąd we wskazaniu przepisu prawa mającego zastosowanie w sprawie był możliwy do wyeliminowania w drodze przysługujących Sądowi środków prawnych.

Sąd działając na podstawie art. 280 § 2 w zw. z art. 276 i art. 49 § 1 u.p.p.s.a. mógł wezwać stronę do poprawienia (dostosowania) wskazanej podstawy prawnej skargi o wznowienie, stosownie do art. 103 powoływanych wyżej Przepisów wprowadzających.

Lakoniczne skwitowanie wskazanej podstawy wznowienia, bez rozważenia czy mieści ona w podstawach wymienionych w u.p.p.s.a. (w sytuacji gdy skarżący powołuje się na brak zdolności procesowej w dacie wydawania orzeczenia przez NSA w związku z trwającym postępowaniem upadłościowym) narusza wskazane przepisy postępowania (art. 280 § 1 i 2 w zw. z art. 271 pkt 2 u.p.p.s.a.) w stopniu istotnym dla wyniku sprawy.

Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 orzekł jak w sentencji.